Category: A harfi

AMIDLANISH — karboksil guruhiga kiradigan gidroksili (—on) ning amin (—NH2) guruhiga almashinishi yo’li bilan kislotalarning amidlari hosil bo’lishi reaktsiyasi. Hayvonlar va odam to’qimalarida ammiakni zararsizlantirishning asosiy yo’li sifatida fiziologik nuqtai … Read More

AMIGDALIN, – glyukozidlar sinfiga mansub tabiiy organik birikma. Achchiq bodomda (2,5— 3,5%), shaftoli (2-3%), olxo’ri (1— 1,8%), olcha (0,8%) danagida, olma, nok urug’ida va boshqalarda bo’ladi. Amigdalin— yaltiroq plastinkasimon modda. … Read More

AMYOBOID TUZILISH – po’stsiz, bir hujayrali ayrim suvo’tlarning tuzilishi. Amyobid tuzilish ba’zi suvo’tlar va sodda organizmlar uchun doimiy holat bo’lsa, boshqalari uchun vaqpinchalik hisoblanadi. Amyoboid tuzilgan organizmlar soxta oyoqpar chiqarib … Read More

AMYOBIAZ, amyoba dizenteriyasi — yo’g’on ichakning yarali yallig’lanishi bilan kechadigan protozoy kasallik, ichburug’ning bir turi. Dizenteriya amyobasi qo’zg’atadi. Kasallikda bemorning tinkasi qurib, ishtahasi yo’qoladi, qorni og’rib, ichi ketadi (bir kecha-kunduzda … Read More

AMYOBALAR (Amoebida) — soxtaoyoqlilar sinfiga mansub bir hujayrali umurtqasiz hayvonlar turkumi (ayrim manbalarda sinf). Ba’zi Amyobalarning diametri 20 MK cha; yirik Amyobalar (Amoeba proteus) 700 MK keladi. Amyobalar chuchuk suvlarda, … Read More

AMETROPIYA (Yunoncha ametro — nomutanosib, opsis — ko’rish) — ko’zning yorug’lik nurini noto’g’ri sindirishi natijasida xiralashuvi. Ametistda ko’z uzoqdan yoki yaqindan yaxshi ko’ra olmaydi.

AMETIST (safsar) — mineral, kvarsning shaffof binafsha rang turi. Ametistning yirik, chiroyli rangli kristallari qimmatbaho tosh. Sintetik Ametist ishlab chiqarish yo’lga qo’yilgan. Ametist granit pegmatitlarida, kvars yertomirlarida va ba’zan metamorfik … Read More

AMERITSIY (Americium), Am — sun’iy yo’l bilan olingan radioaktiv kimyoviy element, aktinoidlarga kiradi; tartib raqami 95. Barqaror izotoplari yo’q. Plutoniy (239Ri) ni neytronlar bilan nurlantirib, sintez qilingan (1944 yil oxiri … Read More

AMERIKACHA QURILMA – o’rta va kichik o’lchamli teleskoplarni o’rnatishda qo’llaniladigan qurilma. 19-asrda ixtiro etilgan. Teleskopning pastki qismi Amerikacha qurilma qutb o’qining ayrisimon uchi ichiga kirib turadi. Amerikacha qurilma yordamida o’rnatilgan … Read More

AMERIKAN IRQI, amerikanoid irq — katta mongoloid irqqa mansub irq. O’zida mongoloidlik belgilari bilan birga ayrim yevropeoid irq belgilarini ham mujassamlashtirgan (epikantusning bo’lmasligi, uzun burun va boshqalar). Shimoliy va Janubiy … Read More