Category: A harfi

ADENAUER Konrad (1876.5.1, Kyoln — 1967.19.4, Bonn) — Germaniya Federativ Respublikasi davlat arbobi. 1917-33 yillarda Kyoln shahrining oberburgomistri. 1920-32 yillarda Prussiya davlat Kengashining raisi. “Markaz” katolik partiyasining arbobi. 1946 yil … Read More

ADELI YERI — Sharqiy Antarktidaning chekka qismi, 136° va 142° sharqiy qismi ular orasida joylashgan. Qirg’oqlari Hind okeaniga tutashgan. Iqlimi g’oyatda sovuq, tez-tez dovullar bo’lib turadi. Yer yuzasi qalin muzlar … Read More

ADELAIDA — Avstraliya Ittifoqining Janubdagi shahar. Janubiy Avstraliya shtatining ma’muriy markazi. Aholisi shahar atrofi bilan 1,1 million kishi (1991). Torrens daryosi kesib o’tadigan qurg’oqchil sertepa joyda. 1836 yilda bunyod etilgan. … Read More

ADEKVAT TA’SIRLOVCHI, adekvat ta’sirot — retseptorlarni tanlab qo’zg’atadigan oddiy fiziologik ta’sirot. Retseptorlar shu ta’sirotni sezishga moslashgan bo’ladi. Masalan, ko’zga yorug’lik; quloqqa tovush; teriga issiq, sovuq, bosim, tegish-taqalish; tomirga qon kimyoviy … Read More

ADEKVAT (lotincha adaeguatus — tenglashgan, mos, aynan bir, o’xshash) — bilish nazariyasida narsa va hodisalarning xossalari va aloqalarini ularning ob’ektiv mazmuniga to’g’ri keladigan, aniq va mos qilib olish. Inson ongi … Read More

ADDIS-ABEBA (amxara tilida — yangi gul) — Efiopiya (Habashiston)ning poytaxti va Addis-Abeba viloyatining ma’muriy markazi. Addis-Abeba Efiopiya (Habashiston) tog’ligida, dengiz sathidan 2400 metr balandlikda. Aholisi 1,5 million kishi (1995). Shaharga … Read More

ADGEZIYA (lotincha adhaesio — yopishish) — yuzalari bir-biriga tegib turuvchi har xil jinsli qattiq yoki suyuq jismlar (fazalar)ning molekulalararo ta’sirlashuv natijasida o’zaro yopishib qolishi. Bir xil jinsli jismlar orasidagi Adgeziya … Read More

ADVOR (Arabcha — aylanalar, turkumlar; birligi — davr) — O’rta va yaqin Sharq musiqa nazariyasida mazmunan universal, shaklan tugal va muntazam takrorlanuvchi jarayonlarni ifodalaydigan badiiy-estetik qonuniyatlar va ilmiy-nazariy qoidalar tizimi. … Read More

ADVOKATURA — advokatlarning uyushgan ko’ngilli jamoat tashkiloti. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 116-modda 2-qismida sud va tergov ishio’i yuritish har qanday bosqichida malakali yuridik yordam olish huquqi kafolatlanishi, fuqarolarga, korxona, muassasa va … Read More

ADVOKAT (lotincha advocatus, advocare — yordamga chaqirish) — yuridik yordam ko’rsatuvchi shaxs. Jinoyat ishlari bo’yicha surishtiruv, tergov harakatlari yuritilganda va sud majlisida, fuqaroviy ishlar sudda, xo’jalik nizolari xo’jalik sudlarida yoki … Read More