Category: A harfi

AREOPAG (Yunoncha Arelos — Ares tepaligi) — 1) qadimgi Afinadagi davlat organi. Areopag dastlab oqsoqollar uyushmasi bo’lib, sud va liniy ishlar ustidan nazorat qilib turgan; a’zolari aslzoda aristokratlardan umrbodga saylangan. … Read More

AREOMETR (Yunoncha araios — ingichka, bu yerda suyuq va metron — o’lchov) — suyuqlik va qattiq jismlarning zichligini o’lchaydigan asbob. Areometr tuzilishi Arximed qonunita asoslangan. Bunda Areometr siqib chiqargan suyuqlik … Read More

AREOGRAFIYA — astrofizikaning Marsning sirt tuzilishini xaritalashtirish bilan shug’ullanuvchi bo’limi. Mars xaritalari vizual kuzatishlarga asosan tuzilgan. Mars sirtida “dengiz” deb ataluvchi katta katta qoramtir dog’lar, ular atrofida yorug’qit’alar va qutblar … Read More

ARENDS ALFRED KARLOVICH (1893, Peterburg — 1978, Toshkent) — sharqshunos olim. O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan fan arbobi (1970). Filologiya fanlari Doktori (1963). 1-jahon urushida qatnashgan. 1936 yildan sobiq Ittifoq Fanlar Akademiyasi … Read More

ARENA (lotincha arena — qum) — 1) qadimgi Rim tomoshaxonalarining amfiteatr o’rtasidagi qum sepilgan aylana maydoni. Sport o’yinlari, gladiatorlar urushi, o’limga mahkum etilganlarning yovvoyi hayvonlar bilan jang tomoshasi uchun mo’ljallangan; … Read More

AREKIPA — Peruning Limadan keyingi ikkinchi katta shahri. Mista vulkani etagida, 2300 metr balandlikda joylashgan; zilzila bo’lib turadi. Aholisi 634 ming kishi (1990). Peruning Janubdagi savdo-tijorat, sanoat va madaniyat markazi; … Read More

AREVSHAT — xo’raki o’rtapishar uzum navi. Armaniston uzumchilik, vinochilik va mevachilik ilmiy tadqiqot institutida Kattaqo’rg’on va Parkent navlarini chatishtirib yaratilgan. Armanistonda ekiladi. Tupi kuchli o’sadi. Bargi o’rtacha, besh bo’lmali, kertiklari … Read More

AREAL (lotincha area — maydon, makon) — o’simlik yoki hayvonlarning biror turi, turkumi yoki oilasi tarqalgan hudud. Yaxlit (yalpi) Areal va ajralgan (bo’lingan) Areal farqlanadi. Agar bir Arealdagi o’simliklarning turlari … Read More

ARDOB (fors, ord —un, ob — suv) — 1) un yoki dondan tayyorlanadigan suyuq yovg’on ovqat; 2) chorva mollariga berish uchun suvga un chalib tayyorlanadigan ozuqa.

ARDLONKAT — Farg’ona vodiysidagi qadimgi shahar nomi (10-asr). Ibn Havqomning yozishicha, Ardlonkat — Jidgil (Chatqol) viloyatining markazi. Ardlonkat juda obod, mevazor, ko’rkam bo’lgan. Uning atrofida Kulishchak, Xambarak, Sitamgunjanoh kabi obod … Read More