{"id":131049,"date":"2024-06-10T13:31:38","date_gmt":"2024-06-10T10:31:38","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?page_id=131049"},"modified":"2024-06-10T13:31:41","modified_gmt":"2024-06-10T10:31:41","slug":"ilk-orta-asr-davri-v-viii-asrlar","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/ilk-orta-asr-davri-v-viii-asrlar\/","title":{"rendered":"Ilk o\u2018rta asr davri (V-VIII asrlar)"},"content":{"rendered":"\n<p>V asrning o\u2019rtalari \u2013 Eftaliylarning O\u2019rta Osiyoga kirib kelishi. Eftaliylar davlati to\u2019g\u2019risidagi dastlabki ma\u2019lumotlar.<\/p>\n\n\n\n<p>V asrning ikkinchi yarmi \u2013 Eftaliylar davlatining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>456-yil \u2013 Sosoniylarning kidariylarni tor-mor keltirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>457-yil \u2013 Eftaliylar shohi Vaxshunvarni Chag\u2019oniyon, Toxariston va Badaxshonni zabt etishi.<\/p>\n\n\n\n<p>484-yil \u2013 Sosoniylar shohi Pero\u2019zning eftaliylar bilan bo\u2019lgan jangda halok bo\u2019lishi. Vaxshan varning Eron ustiga katta o\u2019lpon solishi va Marv, Kobul, Panjobni hamda Sharqiy Turkistondagi Qorashar, Kucha, Koshg\u2019ar va Xo\u2019tanni zabt etishi.<\/p>\n\n\n\n<p>V-VI asrlar \u2013 Termiz shahridan 30 km shimolida termiz-shohlar qal\u2019a-qasri \u2013 Bolaliktepa bunyod etilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>V-VII asrlar \u2013 Buxoro yaqinida joylashgan Varaxsha \u2013 Eftaliylar davlati poytaxti.<\/p>\n\n\n\n<p>502-506-yillar \u2013 Eftaliylarning sosoniylar tomonidan turib Vizantiyaga qarshi kurashda qatnashishi.<\/p>\n\n\n\n<p>502-yil \u2013 Sosoniylar shohi Qubodni eftaliylar bilan ittifoqda Vizantiyaga qarshi yurishi; Xarran (Karra) shahrining qamal qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>552-yil \u2013 Bunin xoqon asos slogan Turk xoqonligining tashkil topishi. Turk xoqonlari va G\u2019arbiy Turk yabg\u2019u xoqonlari: Bumin (551-552), Muqan (553-572), Taspar (572-581), To\u2019nga Turon (588-600), Shibi (609-619), Elxoqon (620-630), Qutlug\u2019 Eltarish (680-691), Bekcho\u2019r Qapag\u2019an (691-716), Bilga (716-734),l Istami yabg\u2019u (552-576), Tardu (576-603), Sheguy (610-618), Tun yabg\u2019u (618-630), El-bilga Ishbara (630-641), Ulug\u2019 Ishbara (651-657) va boshqalar.<\/p>\n\n\n\n<p>554-yil \u2013 Sosoniylar shohi Xusrav I Anushirvon eftaliylardan Toxaristonni tortib olgan.<\/p>\n\n\n\n<p>563-567-yillar \u2013 Turk xoqoni Istami yabg\u2019u Eron bilan ittifoq tuzib Eftaliylar davlatini tor-mor keltirgan.<\/p>\n\n\n\n<p>565-yil \u2013 Eftaliylarga turkiylar tomonidan zarba berilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>567-yil \u2013 Toxaristonning Turk xoqonligi tarkibiga qo\u2019shilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>567-yil \u2013 So\u2019g\u2019d savdogari Maniax boshchiligidagi Turk xoqoni elchilarining Eronga borishi.<\/p>\n\n\n\n<p>568-569-yillar \u2013 Maniax boshchiligida elchilarni Vizantiyaga borishi.<\/p>\n\n\n\n<p>569-yil \u2013 Zemarx boshliq Vizantiya elchilarining Turk xoqoni huzuriga kelishi.<\/p>\n\n\n\n<p>585-586-yillar \u2013 Abruy boshchiligida Buxoroda ko\u2019tarilgan xalq qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>VI-VII asrlar \u2013 Xorazmda yangi shakldagi manzilgohlar \u2013 katta-katta oilalar yashaydigan, mustahkamlangan qasr-qo\u2019rg\u2019onlarning paydo bo\u2019lishi.<\/p>\n\n\n\n<p>VI-VIII asrlar \u2013 Buxoro shahri va uning atrofida mavjud bo\u2019lgan Buxorxudotlar hokimligi.<\/p>\n\n\n\n<p>VI asr oxiri-VIII asr boshi \u2013 Vardonxudotlar hokimligi \u2013 Buxoro vohasining shimoliy-g\u2019arbiy qismida faoliyat ko\u2019rsatgan kichik davlat.<\/p>\n\n\n\n<p>600-yil \u2013 Samarqand, Buxoro, Vardona, Kesh, Usrushona, Farg\u2019ona, Choch va boshqa davlatlar haqida Xitoy solnomalarining ma\u2019lumoti.<\/p>\n\n\n\n<p>603-yil \u2013 Turk xoqonligining Sharqiy turk xoqonligi va G\u2019arbiy turk xoqonligiga bo\u2019linib ketishi.<\/p>\n\n\n\n<p>622-yil 16-iyul \u2013 Hijriy-qamariy yil hisobining boshlanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>627-647-yillar \u2013 O\u2019rta Osiyo shaharlari (Buxoro, Samarqand, Ishtixon, Kushoniya, Choch va boshqa)dan Xitoyga elchilar borishi.<\/p>\n\n\n\n<p>629-645-yillar \u2013 Xitoy sayyohi Syuan-Szanning O\u2019rta Osiyoga sayohati.<\/p>\n\n\n\n<p>630-659-yillar \u2013 G\u2019arbiy turk xoqonligining Xitoyga qarshi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>632-yil \u2013 Arab xalifaligining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>632-637-yillar \u2013 qadimgi Eronning 627-yilgacha bo\u2019lgan tarixi bayon etilgan \u201cXvaday namak\u201d (\u201cPodshohnoma\u201d) pahlaviy tilida yozilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>645-658-yillar oralig\u2019i \u2013 G\u2019arbiy turklarning Xitoy qo\u2019shinlaridan yengilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>651-yil \u2013 Marv shahrining xalifalik tomonidan egallanishi va Xurosonda maxsus noiblikning tashkil etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>654-yil \u2013 Arab xalifaligida Umaviylar sulolasi.<\/p>\n\n\n\n<p>667-yil \u2013 Arab xalifaligi qo\u2019shinlarining Chag\u2019oniyonga hujumi.<\/p>\n\n\n\n<p>674-yil kuzi \u2013 Ubaydulloh ibn Ziyodning Poykend va Buxoroga talonchilik va bosqinchilik yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>676-yil \u2013 Said ibn Usmon boshliq arab qo\u2019shinining Buxoroni egallashi. 80 nafar mahalliy aslzodalarni garovga olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>677-yil \u2013 Samarqand Namozgohida arab sarkardasi Qusam ibn Abbosning shahid bo\u2019lishi.<\/p>\n\n\n\n<p>691-716-yillar \u2013 Turk xoqonligi hukmdori Qapag\u2019on xoqonning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>695-yil \u2013 Buxorxudot Tug\u2019shodaning islomni qabul qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>699-767-yillar \u2013 Imom A\u2019zam Abu Hanifa (Sobit ibn Nu\u2019mon)-hanafiylik mazhabi asoschisi yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>VII-VIII asrlar \u2013 Qadimgi Shahristonda Quva Budda ibodatxonasi bunyod etilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>704-yil \u2013 G\u2019arbiy turk xoqonligining tugatilishi; hokimiyatning turkashlar qo\u2019liga o\u2019tishi.<\/p>\n\n\n\n<p>705-715-yillar \u2013 Qutayba ibn Muslim \u2013 Xuroson noibi.<\/p>\n\n\n\n<p>705-yil \u2013 Movarounnahrning Arab xalifaligi (Qutayba ibn Muslim) tomonidan istilo qilishning boshlanishi. Xalifalikning Balx viloyatini zabt etishi, Chag\u2019oniyon hokimining jangsiz taslim bo\u2019lishi, Oharun va Shumanga qilingan muvaffaqiyatsiz yurish.<\/p>\n\n\n\n<p>707-yil \u2013 Qutaybaning Buxoro vohasiga bostirib kirishi; Poykend qamali. Mahalliy hokimlar va turklarning yordamga kelgan qo\u2019shini bilan Qutayba qo\u2019shini o\u2019rtasida Torob va Romitan oralig\u2019idagi jang; Romitanni istilo qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>709-yil \u2013 Qutayba tomonidan Varaxsha, Vardona va Buxoroning istilo qilinishi, Buxoro shahristoniga arab qabilalarining joylashtirilishi; zardushtiylar ibodatxonasining Jome masjidiga aylantirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>710-yil \u2013 Qutayba qo\u2019shinlari tomonidan Shuman, Nasaf va Keshning istilo qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>710-737-yillar \u2013 Sug\u2019d ixshidi G\u2019urakning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>VIII asr \u2013 sug\u2019d tilida \u201cXalqlar ro\u2019yxati\u201d tuzilgan hujjat. Unda O\u2019rta Osiyoda yashagan 21 xalq va elat nomi keltirilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>711-712-yillar \u2013 Qutaybaning Xorazmga yurishi. Xurzod qo\u2019zg\u2019olonning bostirilishi. Xorazmning tobe ettirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>712-yil \u2013 Qutaybaning Samarqandga yurishi. Arbinjon mavzeida jang. Samarqandni Taslim bo\u2019lishi.<\/p>\n\n\n\n<p>713-yil \u2013 Qutayba qo\u2019shinlari tomonidan Choch, Usrushona, Xo\u2019jand va Kosonning istilo qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>714-yil \u2013 Qutaybaning Isfijobga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>715-yil \u2013 Xalifalik tomonidan Farg\u2019ona vodiysining zabt etilishi. Qashqargacha kirib borish. Qutayba ibn Muslimning isyon ko\u2019targan arablar tomonidan Kox qishlog\u2019ida (hozirgi Andijon viloyati, Jalolquduq tumanida) o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>717-738-yillar \u2013 Turkashlar xoni Suluning hukmronlik davri. U Sug\u2019dning arablarga qarshi kurashida faol qatnashgan.<\/p>\n\n\n\n<p>720-723-yillar -Sug\u2019d ixshidi G\u2019urak boshchiligidagi qo\u2019zg\u2019olon. Qo\u2019zg\u2019olon mag\u2019lubiyatga uchragach, G\u2019urak bilan Qutayba o\u2019rtasida sulh tuzilib, G\u2019urak arablar tomoniga o\u2019tadi.<\/p>\n\n\n\n<p>721-722-yillar \u2013 Panjikentda arablar zulmiga qarshi Panjikent hokimi Devashtich boshchiligida qo\u2019zg\u2019olon bo\u2019lib o\u2019tgan; Qo\u2019zg\u2019olon mag\u2019lubiyatga uchragach, Devashtich qatl etilgan va 400 sug\u2019d savdogari Xitoyga jo\u2019nab ketgan.<\/p>\n\n\n\n<p>728-737-yillar \u2013 Arablarga qarshi sug\u2019diylar va turkiylarning birgalikdagi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>734-739-yillar \u2013 Umaviylarga qarshi Movarounnahrda Horis ibn Surayj qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>735-yil \u2013 Bilga xoqon (716-734) bitigi bitilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>738-748-yillar \u2013 Nasr ibn Sayyor \u2013 Xuroson noibi.<\/p>\n\n\n\n<p>738-753-yillar \u2013 Buxorxudot Qutayba ibn Tag\u2019shodaning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>739-yil \u2013 Nasr ibn Sayyor qo\u2019shini bilan Qursul boshchiligidagi turk yollanma qo\u2019shini o\u2019rtasida Sirdaryo bo\u2019yidagi jang. Horis ibn Surayjning Chochga qochishi.<\/p>\n\n\n\n<p>742-yil \u2013 Qarluqlar davlatining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>745-yil \u2013 Turk xoqonligining so\u2019nggi hukmdori Baymen xoqonning o\u2019ldirilishi va xoqonlik taxtining uyg\u2019urlar qo\u2019liga o\u2019tishi.<\/p>\n\n\n\n<p>746-yil \u2013 Abbosiylar targ\u2019ibotiga rahbarlik qilish uchun Abu Muslimning Xurosonga yuborilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>747-750-yillar \u2013 Movarounnahr va Xurosonda umaviylar qarshi Abu Muslim harakati.<\/p>\n\n\n\n<p>747-yil dekabr \u2013 Abu Muslim Xuroson noibi Nasr ibn Sayyorni yengib Marv shahrini egallagan.<\/p>\n\n\n\n<p>748-yil \u2013 Abu Muslim Nishopur va Tusni zabt etib, xalifalik poytaxti Damashqqa yurish qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>749-yil \u2013 Abu Muslim Nahovand yaqinida umaviylarni tor-mor etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>750-yil boshi \u2013 Abu Muslim qo\u2019shini Katta Zab daryosi bo\u2019yida umaviylar ustidan hal qiluvchi g\u2019alabaga erishgan; Xalifalik taxti abbosiylar sulolasi qo\u2019liga o\u2019tgan.<\/p>\n\n\n\n<p>750-1258-yillar \u2013 Arab xalifaligida abbosiylar sulolasi.<\/p>\n\n\n\n<p>750-yil bahori \u2013 Movarounnahrda abbosiylar xalifaligiga qarshi arab aslzodasi Sharik boshchiligida qo\u2019zg\u2019olon ko\u2019tarilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>751-yil \u2013 Ziyod ibn Solih qo\u2019mondonligi ostidagi arab qo\u2019shini Xitoy qo\u2019shinini Talaas daryosi bo\u2019yidagi jangda tor-mor qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>755-yil \u2013 Xuroson noibi Abu Muslimning Bag\u2019dodda xalifa Mansur buyrug\u2019i bilan xoinlarcha o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>757-759-yillar \u2013 Abdujabbor ibn Abdurahmon \u2013 Xuroson va Movarounnahr noibi.<\/p>\n\n\n\n<p>766-X asr o\u2019rtalari \u2013 Qarluqlar davlati (Yettisuvda).<\/p>\n\n\n\n<p>767-832-yillar \u2013 Mashhur faqih Abu Hafs Kabir Buxoriy yashagan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>776-784-yillar \u2013 Movarounnahrda Arab xalifaligiga qarshi Muqanna (\u201cOq kiyimliklar\u201d) qo\u2019zg\u2019oloni. <\/p>\n\n\n\n<p>782-831-yillar \u2013 Buxoro vohasida Kanpir devori (Devori Kampirak)ning o\u2019ldirilishi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V asrning o\u2019rtalari \u2013 Eftaliylarning O\u2019rta Osiyoga kirib kelishi. Eftaliylar davlati to\u2019g\u2019risidagi dastlabki ma\u2019lumotlar. V asrning ikkinchi yarmi \u2013 Eftaliylar davlatining tashkil topishi. 456-yil \u2013 Sosoniylarning kidariylarni tor-mor keltirilishi. 457-yil &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/ilk-orta-asr-davri-v-viii-asrlar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-131049","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/131049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131049"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/131049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131056,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/131049\/revisions\/131056"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}