{"id":131058,"date":"2024-06-10T13:33:32","date_gmt":"2024-06-10T10:33:32","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?page_id=131058"},"modified":"2024-06-10T13:33:36","modified_gmt":"2024-06-10T10:33:36","slug":"rivojlangan-orta-asrlar-ix-xv-asrlar","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/rivojlangan-orta-asrlar-ix-xv-asrlar\/","title":{"rendered":"Rivojlangan o\u2019rta asrlar (IX-XV asrlar)"},"content":{"rendered":"\n<p>783-850 yillar \u2013 Buyuk matematik olim, astronom va geograf Muhammad Xorazmiy (Abu Ja\u2019far Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy) yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>IX asr \u2013 buyuk matematik Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy \u2013 birinchi O\u2019rta Osiyolik tarixchi. U \u201cKitob at-tarix\u201d (\u201cTarix kitobi\u201d) asarini yozgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 797-865-yillar \u2013 Buyuk astronom, matematik va geograf Ahmad al-Farg\u2019oniy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>798-869-yillar \u2013 Samarqandlik buyuk muhaddi Abu Muhammad Abdulloh ibn Abdurrahmon ad-Dorimiy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>806-810-yillar \u2013 Rofe ibn Lays boshliq Movarounnahr va Xuroson aholisining abbosiylarga qarshi qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>810-yil \u2013 G\u2019itrif ibn Ato \u2013 Xuroson noibi. G\u2019itrifiy kumush tangalarining zarb qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>810-yil 21-iyul-870-yil 31-avgust \u2013 Islom olamining yirik mutafakkiri, buyuk muhaddis Imom Buxoriy (Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy) yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>819-1005-yillar \u2013 Movarounnahr va Xurosonda somoniylar sulolasi hukmronligi. Somoniylar sulolasi: Nuh ibn Asad (819-842), Ahmad ibn Asad (842-864), Nasr I ibn Ahmad (864-897), Ismoil ibn Ahmad (874-907), Ahmad ibn Ismoil (907-914), Nasr II ibn Ahmad (914-943), Nuh ibn Nasr (943-954), Abdulmalik ibn Nuh (954-961), Mansur ibn Abdulmalik (961-976), Nuh ibn Mansur (976-997), Mansur ibn Nuh (997-999), Abdulmalik ibn Mansur (999-1000); Ismoil al-Muntasir (1000-1005).<\/p>\n\n\n\n<p>821-873-yillar \u2013 Tohiriylar sulolasi hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>824-892-yillar \u2013 Buyuk muhaddis Imom Termiziy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>840-yil \u2013 Nuh ibn Asad Somoniyning Isfijobga yurishi va uni tobe etishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 840-1212-yillar \u2013 Qoraxoniylar sulolasi hukmronligi. Qoraxoniylar sulolasi: Qul Bilga Qoraxon (840-880), Abdulkarim Sotuq Bug\u2019roxon (920-955), Muso ibn Abdulkarim (955-970), Hasan ibn Sulaymon (977-992), Ahmad ibn Ali Sulaymon (977-1017), Mansur ibn Ali (amalda ukasi Nasr ibn Ali) (1017-1026), Ibrohim ibn Nasr Tamg\u2019achxon (1068-1080), Arslonxon (1102-1130), Usmon Bug\u2019roxon (1204-1212) va boshqalar.<\/p>\n\n\n\n<p>849-850-yillar \u2013 Buxoro shahri atrofiga rabodlarni ham o\u2019z ichiga olgan holda mudofaa devori va 11 ta darvoza qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>858-941-yillar \u2013 Mashhur shoir Rudakiy yashab o\u2019tgan.<\/p>\n\n\n\n<p>873-yil \u2013 Safforiylar davlatining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>873-950-yillar \u2013 Ulug\u2019 mutafakkir va qomusiy olim Abu Nasr Forobiy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>874-yil \u2013 Ismoil Somoniyning Buxoro taxtiga o\u2019tirishi.<\/p>\n\n\n\n<p>874-875-yillar \u2013 Ismoil Somoniyga qarshi Romitan bilan Barkad oralig\u2019ida ko\u2019tarilgan mulkdorlar (dehqonlar) qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>879-900-yillar \u2013 Xurosonda Amr ibn Lays hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>888-yil \u2013 Aka-uka somoniylar (Nasr ibn Ahmad va Ismoil ibn Ahmad) o\u2019rtasidagi jang; Ismoil Somoniyning g\u2019alabasi.<\/p>\n\n\n\n<p>893-yil \u2013 Ismoil Somoniyning Yettisuvga yurishi; Ismoil Somoniy Taroz shahrini ishg\u2019ol qilib u yerdagi xristian cherkovi o\u2019rniga masjid qurdirgan.<\/p>\n\n\n\n<p>899-959-yillar \u2013 Mashhur tarixchi olim Narshaxiy (Abu Bakr Muhammad ibn Ja\u2019far Narshaxiy) yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>900-yil \u2013 Amr ibn Laysni Ismoil Somoniy tomonidan tor-mor qilinishi. Xurosonning Ismoil Somoniy ixtiyoriga o\u2019tishi.<\/p>\n\n\n\n<p>IX-asr \u2013 Qadimgi Choch (Madinat ash-Shosh) shahrining Salor bo\u2019yidan Bo\u2019zsuv bo\u2019yi (Binkat) ga ko\u2019chirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>IX asr oxiri-asr boshlari \u2013 Buxoroda Ismoil Somoniy maqbarasining X qurilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>IX asr oxiri-X asr boshi \u2013 Sirdaryo havzasi va Orol dengizi sohillarida O\u2019g\u2019uzlar davlatining tashkil topishi.<\/p>\n\n\n\n<p>IX-X asrlar \u2013 Termiz shahri atrofida Qirqqiz qal\u2019asi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan IX asr oxiri \u2013 X asr oxiri \u2013 Saljuqiylar bobokaloni, harbiy sarkarda Saljuq (Saljuqbek ibn Do\u2019kak) yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>904-976-yillar \u2013 Shofi\u2019iylik mazhabining yetakchi olimlaridan biri, muhaddis, Qaffoi Shoshiy (Hazrati Imom; qisqacha Hastimom) yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>937-yil \u2013 Buxoroda yong\u2019in; Buxoro Sharqidagi dastlabki madrasa \u2013 Farjak nomining ilk bor manbalarda qayd etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>939-yil \u2013 Abu Ali Sag\u2019oniy \u2013 Sag\u2019oniyon hukmdori.<\/p>\n\n\n\n<p>942-yil \u2013 Qoraxoniylarning Bolasog\u2019un shahrini egallashi.<\/p>\n\n\n\n<p>943-yil \u2013 Buxoroning Registon maydonida Dor ul-mulk saroyi va uning qarshisida devonlar uchun maxsus saroy qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>943-944-yillar \u2013 Narshaxiy o\u2019zining mashhur \u201cBuxoro tarixi\u201d asarini arab tilida yozgan.<\/p>\n\n\n\n<p>960-yil \u2013 200 ming o\u2019tovdan iborat qarluqlar islomni qabul qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>962-1186-yillar \u2013 G\u2019aznaviylar sulolasi hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>963yil \u2013 Somoniylar Xurosondagi sipohsolori Alptegin vafoti va Sabukteginning hokimiyat uchun kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>973-yil 4-sentabr-1048-yil 11-dekabr \u2013 O\u2019rta asrning buyuk daholaridan, mutafakkir olim Abu Rayhon Beruniy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>976-991-yillar \u2013 Abu Abdulloh Muhammad al-Xorazmiy tomonidan \u201cMaftotih ul-ulum\u201d (\u201cIlmlarning kalitlari\u201d) asari yozilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>977-978-yil \u2013 Arabota maqbarasi (Samarqand viloyati Tim qishlog\u2019idagi me\u2019moriy yodgorlik) qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>977-1186-yillar \u2013 G\u2019aznaviylar davlati hukmronligi. G\u2019aznaviylar sulolasi: Alptegin (962-963), Ishoq (963-966), Birgategin (966-972), Piritegin (972-977), Sabuktegin (977-997), Ismoil (997-998), Mahmud G\u2019aznaviy (998-1030), Muhammad (1030), Mas\u2019ud G\u2019aznaviy (1030-1041), Mavdid (1041-1048), Mas\u2019ud II (1048), Ali Abul Hasan (1048-1049), Abdur Rashid (1049-1053), Ibrohim (1059-1099), Mas\u2019ud III (1099-1114), Sherzod (1114-1115), Arslon (1115-1118), Bahromshoh (1118-1152), Xusravshoh (1152-1160), Xusrav Malik (1160-1186) va boshqalar.<\/p>\n\n\n\n<p>980-yil avgust-1037-yil 18-iyun \u2013 Buyuk mutafakkir olim, tabib, faylasuv va shoir Abu Ali Ibn Sino yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>985-yil \u2013 Saljuqiylarning Buxoro atroflarida paydo bo\u2019lishi va ularga somoniylar tomonidan Nurotada maxsus yaylovlar ajratilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>992-yil \u2013 Raboti Malik yaqinida Xarjang yonida qoraxoniy Hasan Bug\u2019roxon qo\u2019shini somoniylar lashkarboshisi Foyiq qo\u2019shinni yenggan va poytaxt Buxoroni jangsiz egallagan; Hasan Bug\u2019roxon Qashqarga qaytayorganda yo\u2019lda betoblanib vafot etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>995-yil \u2013 Xorazmda afrig\u2019iylar sulolasining tugatilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>995-1017-yil \u2013 Xorazmshoh Ma\u2019mun ibn Muhammadning Xorazmni birlashtirishi; Xorazmda ma\u2019muniylar sulolasining hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>996-yil \u2013 Qoraxoniylarning Buxoroga hujumi. Shartnomaga ko\u2019ra butun Sirdaryo havzasi somoniylar ixtiyoridan qoraxoniylar qo\u2019liga o\u2019tgan.<\/p>\n\n\n\n<p>998-1030-yillar \u2013 Mahmud G\u2019aznaviy hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>999-yil 16-may \u2013 Mahmud G\u2019aznaviy Marv yaqinida somoniylar qo\u2019shinini mag\u2019lubiyatga uchratgan.<\/p>\n\n\n\n<p>999-yil oktabr \u2013 Qoraxoniylar sarkardasi Nasr ibn Alining Buxoroni egallashi.<\/p>\n\n\n\n<p>999-yil \u2013 Somoniylar davlati hukmronligining barham topishi; Movarounnahrning Qoraxoniylar davlatiga qo\u2019shib olinishi va Ilekxonlar (Eloqxonlar) hokimiyatining o\u2019rnatilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>999-1012-yillar \u2013 Nasr ibn Ali Movarounnahr ilek (eloq) xoni bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>999-1212-yillar \u2013 O\u2019rta osiyoda qoraxoniylar sulolasining hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1000-yil \u2013 Beruniy o\u2019zining mashhur \u201cQadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar\u201d nomli ensiklopedik asarini yozgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1001-yil \u2013 Qoraxoniylar davlati bilan G\u2019aznaviylar davlati o\u2019rtasida chegara chizig\u2019i qilib Amudaryo belgilangan.<\/p>\n\n\n\n<p>X-XII o\u2019rtalari \u2013 o\u2019zbek xalqining tashkil topish jarayonining asosan tugallanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>XI-XX asrlar \u2013 Samarqanddagi Shohizinda ansambli qurilgan va ta\u2019mirlangan.<\/p>\n\n\n\n<p>XI-asr \u2013 Movarounnahrda shartli yer egaligi shakli \u2013 iqtoning tarqalishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1004-yil \u2013 Gurganch (Ko\u2019hna Urganch)da xorazmshoh Ma\u2019mun ibn Ma\u2019mun tomonidan akademiya (Xorazm Ma\u2019mun akademiyasi)ning tashkil topishi. Beruniy va Ibn Sinoning akademiya faoliyatiga rahbarlik qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1005-yil \u2013 Somoniylar sulolasining so\u2019nggi amiri Muntasir vafot etishi bilan somoniylar sulolasi barham topgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1006-1008-yillar \u2013 Qoraxoniylar Xurosonga 2 marta harbiy yurishi. Balx, Tus va Nishopurni bosib olinishi, Mahmud G\u2019aznaviy qoraxoniylarni yengib, Chag\u2019oniyon, Xuttalon, Qabodiyon viloyatlari va Termiz, Amulni o\u2019z davlatiga qo\u2019shib olgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1014-1024-yillar \u2013 Abu Ali ibn Sino tomonidan mashhur \u201cTib qonunlari\u201d (5 kitob) asari yaratilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1017-yil \u2013 Mahmud G\u2019aznaviyning Xorazmga yurishi va Xorazmning G\u2019aznaviylar davlatiga qo\u2019shib olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1017-1041-yillar \u2013 Xorazmda g\u2019aznaviylarga qaram oltintoshlar sulolasining hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1025-yil \u2013 G\u2019aznaviylar tomonidan saljuqiy qabilalarining Buxorodan Xurosonga ko\u2019chirilishi; Mahmud G\u2019aznaviyning Samarqand yaqinida qoraxoniy hukmdori Qodirxon bilan uchrashuvi; Sharqiy Qoraxoniylar davlati xoqoni Qodirxon va Mahmud G\u2019aznaviy qo\u2019shinlarining Samarqand yaqinida qoraxoniylarning Samarqanddagi noibi Alitegin ibn Husayn ustidan g\u2019alabasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1030-yil \u2013 Beruniy o\u2019zining \u201cHindiston\u201d nomli tarixiy asarini yozgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1025-1034-yillar \u2013 Qoraxoniylardan Alitegin ibn Husayn Movarounnahr ilekxoni bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1030-1041-yillar \u2013 Mas\u2019ud G\u2019aznaviy hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1032-yil \u2013 Xorazmshoh Oltintoshning g\u2019aznaviylar topshirig\u2019iga ko\u2019ra Alitegin mulklariga hujumi va Buxoroni egallashi; Dabusiya yaqinidagi jangda Oltintoshning yarador bo\u2019lib vafot etishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1034-yil \u2013 Xorazmshoh Horun tomonidan ko\u2019chmanchi turkman qabilalariga yer ajratib berilishi. Jand hokimining ularga hujum qilib, 8 ming kishini qirib tashlashi. O\u2019g\u2019uz saljuqlarining Xorazm yerlarini tark etishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1035-yil \u2013 Ko\u2019chmanchilik uchun yer ajratish haqida g\u2019aznaviylar bilan saljuqlar o\u2019rtasida shartnoma tuzilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1038-yil \u2013 To\u2019g\u2019rulbekning Saljuqiylar davlatining sultoni deb e\u2019lon qilinishi; Saljuqiylar davlatining hukmonlik davri. Xurosondagi Saljuqiylar sulolasi: To\u2019g\u2019rulbek (1038-1063), Alp Arslon (1063-1072), Malikshoh I (1104-1105), G\u2019iyosiddin Muhammad (1105-1118), Sulton Sanjar (1118-1157).<\/p>\n\n\n\n<p>1040-yil 23-may \u2013 Saljuqiylar bilan g\u2019aznaviylar o\u2019rtasida Dandanakon jangi bo\u2019lib o\u2019tgan va unda saljuqiylar g\u2019alaba qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1041-yil \u2013 Qoraxniylar davlati 2 qismga: Sharqiy qism (poytaxti Bolasog\u2019un) va G\u2019arbiy qism (poytaxti: Samarqand)ga bo\u2019lingan.<\/p>\n\n\n\n<p>1044-yil \u2013 Balx va Termizning saljuqiylar qo\u2019l ostiga o\u2019tishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1048-yil 18-may-1131-yil 4-dekabr \u2013 mashhur matematik, astronom, faylasuf va shoir Umar Xayyom yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1048-1141-yillar \u2013 Tasavvufning mashhur namoyondasi Yusuf Hamadoniy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan XI asrning ikkinchi yarmi-1167-yil \u2013 Tasavvufning mashhur namoyandasi, yassaviylik tariqatining asoschisi Ahmad Yassaviy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1068-1080-yillar \u2013 Qoraxoniylar xoqoni Shamsulmulkning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1069-yil \u2013 Buxorodagi Jome masjidining qayta qurilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1069-1070-yillar \u2013 Yusuf Xos Hojib \u201cQutadg\u2019u bilig\u201d asarini yozgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 1069-1070-yillar \u2013 Qadimgi Buxoro-Samarqand yo\u2019lining Cho\u2019li Malikdagi yirik chegara va savdo bekatida Raboti Malik (Shoh raboti) bunyod etilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1071-1072-yillar \u2013 Mahmud Koshg\u2019ariy turkiy tillar haqidagi \u201cDevonu lug\u2019otit turk\u201d nomli qomusiy asarini yozgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1071-1081-yillar \u2013 Kichik Osiyoni Saljuqiylar davlatiga qo\u2019shib olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1072-yil \u2013 Saljuqiylar sultoni Alp Arslonning Buxoroga yurish chog\u2019ida o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1072-1092-yillar \u2013 Saljuqiylardan Malikshoh hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1074-1144-yillar \u2013 Mashhur tilshunos olim va adib Mahmud Zamahshariy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1077-1231-yillar \u2013 Xorazmda anushteginiylar \u2013 xorazmshohlar sulolasining hukmronlik davri. Anushtegin \u2013 Xorazmshohlar sulolasi: Anushtegin Garchoi (1077-1097), Qutbiddin Muhammad (1097-1127), Alouddin Otsiz (1127-1156), El-Arslon (1156-1172), Sultonshoh Mahmud (1172), Alouddin Takash (1172-1200), Alouddin Muhammad (1200-1220), Jaloliddin Manguberdi (1220-1231).<\/p>\n\n\n\n<p>1089-yil \u2013 Malikshohning Buxoro va Samarqandni olishi. Malikshohning qoraxoniylar xoqoni Ahmadni asir olishi va unga taxtni qaytarib berishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1090-yil \u2013 Movarounnahrda saljuqiylarga qarshi qo\u2019zg\u2019olon. Malikshohning Movarounnahrga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1092-yil \u2013 Saljuqiylar sultoni Malikshohning hasshoshiylar yuborgan qotil tomonidan o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1097-1127-yillar \u2013 Anushteginiylar sulolasidan bo\u2019lgan Xorazm hukmdori Qutbiddin Muhammadning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1092-yil \u2013 Nizomulmulkning \u201cSiyosatnoma\u201d asari yozilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1102-1130-yillar \u2013 Qoraxoniylar xoqoni Arslonxon hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1103-1179-yillar \u2013 Xojagon tasavvuf tariqatining asoschisi Abdulxoliq G\u2019ijduvoniy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1108-1109-yillar \u2013 Jarqo\u2019rg\u2019on minorasi (hozirgi Surxondaryo viloyati Jarqo\u2019rg\u2019on tumanida) qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1118-yil \u2013 Buyuk Saljuqiylar davri sharqiy va g\u2019arbiy qismlarga bo\u2019lingan. G\u2019arbiy qism Iroq sultonligi (1118-1194-yillar) nomi bilan yuritilgan. Sharqiy qismga Xuroson, Xorazm va Movarounnahr kirgan (1118-1157-yillar) va poytaxti Marv bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1118-1157-yillar \u2013 Saljuqiylardan Sulton Sanjar hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1119-yil \u2013 Arslonxon tomonidan Buxoro namozgohi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1120-yil \u2013 Ilekxonlarning saljuqiylar sultoni Sanjarga tobe bo\u2019lishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1123-yil 23-sentabr-1197-yil 29-oktabr \u2013 Buyuk faqih, imom Burhoniddin Marg\u2019inoniy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1127-yil \u2013 Buxoroda mashhur Minorai Kalonning qoraxoniylar xoqoni Arslonxon tomonidan qurilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1127-1156-yillar \u2013 Anushteginiylardan Alouddin Otsiz Xorazmshohning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1130-yil \u2013 Sulton Sanjarning Samarqandni egallab olishi. Qoraxitoylarning Movarounnahrga yurishi. Qoraxoniylarning saljuqiylarga vassal bo\u2019lib qolishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1130-1207-yillar \u2013 Buxoroda Sadrlar (Burxoniylar) ruxoniylar sulolasi hokimiyati davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1138-yil \u2013 Otsiz Xorazmshohning Sirdaryoning quyi oqimi, Jand, Mamg\u2019ishloq viloyatini o\u2019z davlatiga qo\u2019shib olishi, Sulton Sanjarning itoatidan chiqishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1138-yil oktabr \u2013 Sulton Sanjarning Alouddin Otsiz Xorazmshoh ustidan g\u2019alaba qozonishi va Xorazmning tobe etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1138-yil \u2013 Xo\u2019jand yonida qoraxitoylar gurxoni Samarqanddagi qoraniylar xoni Mahmudxon qo\u2019shinini tor-mor qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1139-yil fevral \u2013 Sulton Sanjar Marvga qaytgach, Alouddin Otsiz yana Xorazmni egallagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1139-yil \u2013 Xorazmshoh Alouddin Otsizning Buxoroga hujumi, shaharni egallab mudofaa devori va qal\u2019ani buzib tashlashi.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan 1140-1213-yillar \u2013 Qoraxitoylar davlatining hukmronligi (poytaxti \u2013 Bolasog\u2019un).<\/p>\n\n\n\n<p>1141-yil 9-sentabr \u2013 qoraxoniylar va saljuqiylarning birlashgan qo\u2019shini bilan qoraxitoylar o\u2019rtasidagi mashhur Qatvon jangi. Bu jangda qoraxitoylar qo\u2019shini Sulton Sanjar qo\u2019shini tor-mor keltirgan. 70 ming musulmon shahid bo\u2019lgan. Samarqand va Buxoro shaharlari bosib olingan.<\/p>\n\n\n\n<p>1141-yil \u2013 Qoraxitoylar gurxoni Yelyuy Dashi Karmanada Qoraxitoylar davlati barpo etilganligini e\u2019lon qilgan; Xorazmshoh Alouddin Otsizning Marvni egallab olishi; Bag\u2019dod xalifasi Alouddin Otsizni to\u2019la huquqli hukmdor deb tan olgan, unga sulton martabasini bergan. Alouddin Otsiz o\u2019z nomidan tilla tangalar zarb etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1145-1221-yillar \u2013 Kubraviylik oqimining asoschisi Shayx Najmiddin Kubro yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1149-1209-yillar \u2013 Mashhur kalom olimi va faylasuf Faxriddin Roziy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1153-yil \u2013 O\u2019g\u2019uzlarning Sulton Sanjarga qarshi qo\u2019zg\u2019oloni va uni asir olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1155-1227-yillar \u2013 Mashhur sarkarda Chingizxon yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1156-yil \u2013 Sulton Sanjarning asirlikdan qochishi, xorazmshoh Alouddin Otsiz vafoti.<\/p>\n\n\n\n<p>1156-yil 22-avgust-1172-yil 17-mart \u2013 Xorazmshoh El-Arslonning hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1157-yil \u2013 Sulton Sanjarning vafoti, Saljuqiylarning Xurosondagi hukmronligining tugashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1158-yil \u2013 El-Arslonning Movarounnahrga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1172-yil 11-dekabr \u2013 Xorazmshoh Alouddin Takash hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1182-yil \u2013 Alouddin Takashning Buxoroga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1187-yil \u2013 Alouddin Takashning saljuqiylardan Nishopurni tortib olishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1190-1261-yillar \u2013 Kubraviylik tariqatining mashhur namoyandasi, mutasavvif Shayx Sayfiddin Boharziy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1192-1193-yillar \u2013 Alouddin Takashning Ray va Marvni bosib olishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1194-yil \u2013 Xorazmshoh Alouddin Takashning saljuqiylar sultoni To\u2019g\u2019rul III qo\u2019shinlarini tor-mor keltirishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1196-yil \u2013 Xorazmshoh Alouddin Takash bilan xalifa an-Nosir o\u2019rtasidagi jang va Xorazmshohning Hamadon, Ray va Isfahonni tobe etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1198-yil aprel \u2013 Qoraxitoylar qo\u2019shini tomonidan Xurosonning talon-taroj qilinishi. G\u2019iyosiddin G\u2019uriyning ularni daf qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1198-1199-yillar \u2013 Buxoro shahri yaqinida Vobkent minorasi (hozirgi Buxoro viloyati Vobkent shahrida) qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XII-XIII asrlarning boshi \u2013 Xorazm davlatining yuksalishi.<\/p>\n\n\n\n<p>Taxminan XIII asrning boshi \u2013 Ko\u2019hna Urganchda Faxriddin Roziy maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1200-1212-yillar \u2013 Samarqandda so\u2019nggi qoraxoniy Usmon ibn Ibrohimning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1200-yil 3-avgust-1220-yil dekabr \u2013 Alouddin Muhammad Xorazmshohning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1204-yil oktabr \u2013 Shahobiddin G\u2019uriy qo\u2019shinining xorazmshoh va uning ittifoqchilari tomonidan Andxudda tor-mor qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1206-yil 13-mart \u2013 Shahobiddin G\u2019uriyning o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1206-yil \u2013 Temuchinning Chingizxon nomi bilan taxtga o\u2019tirishi va mo\u2019g\u2019ullar davlatiga asos solishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1206-1207-yillar \u2013 Buxoro hokimi sadr Muhammad ibn Ahmadning soliq siyosatiga qarshi Malik Sanjar boshchiligidagi hunarmandlar qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>1207-yil \u2013 Xorazmshoh Alouddin Muhammadning Buxoroni bosib olishi, qo\u2019zg\u2019olonning bostirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1207-yil-1273-yillar \u2013 tasavvufdagi mavlaviya tariqatining asoschisi, shoir va mutafakkir Jaloliddin Rumiy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1208-yil \u2013 Xuroson Xorazmshoh davlati tobeligiga o\u2019tgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1210-yil sentabr \u2013 Xorazmshoh qo\u2019shinlarining Talas jangida qoraxitoylar ustidan zafar qozonishi. Qoraxitoylar lashkarboshisi Tayanguning asir olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1212-yil \u2013 Samarqandda Xorazmshohga qarshi qo\u2019zg\u2019olon ko\u2019tarilgan; Qoraxoniylar sulolasining tugatilishi va so\u2019nggi qoraxoniylar vakili Usmon ibn Ibrohimning Muhammad Xorazmshoh buyrug\u2019i bilan qatl etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1213-yil \u2013 Qoraxitoylar gurxoni Julhuning vafoti. Qoraxitoylar davlatining tanazzuli.<\/p>\n\n\n\n<p>1215-yil \u2013 Muhammad Xorazmshohning Shosh va Shimoliy Farg\u2019onada shaharlarni buzib tashlashi va aholisini ko\u2019chirishi; Xorazmshohning Kirmon, Balujiston va Makronni egallashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1215-1217-yillar \u2013 Muhammad Xorazmshoh bilan Chingizxon o\u2019rtasida elchilar ayirboshlash.<\/p>\n\n\n\n<p>1216-yil \u2013 Irg\u2019iz daryosi bo\u2019yida Muhammad Xorazmshoh qo\u2019shini bilan mo\u2019g\u2019ullar o\u2019rtasida dastlabki jang bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1217-yil \u2013 Xalifa elchisi shayx Shahobiddin Suhravardiyning Xorazmga kelishi; Xorazmshoh qo\u2019shinlari Mozandaron, Arron, Ozarbayjon, Shirvon, Fors, Mangqishloq, Sijiston, G\u2019ur, G\u2019azna, Bomiyonni zabt etib, Hindiston chegarasiga yetib borgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1217-yil kuzi \u2013 Xorazmshoh qo\u2019shinlarining Bag\u2019dodga muvaffaqiyatsiz yurishi. Hulvon yaqinidagi Asadobod dovonida qor-sovuqdan lashkarning nobud bo\u2019lishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1218-yil \u2013 Muhammad Xorazmshohning noibi Inolchiq tomonidan O\u2019trorda \u201csavdogar\u201d niqobidagi josuslarning qatl etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1219-yil \u2013 Mo\u2019g\u2019ullarning Movarounnahrga hujumining boshlanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1219-yil sentabr-1220-yil mart \u2013 O\u2019trorning mo\u2019g\u2019ullar tomonidan qamal qilinishi va vayron etilishi, O\u2019tror mudofasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1219-1221-yillar \u2013 Chingizxonning O\u2019rta Osiyoni bosib olishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1220-yil 7-10-fevral \u2013 Mo\u2019g\u2019ullar istilosi davrida Buxoro mudofaasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1220-yil mart \u2013 Mo\u2019g\u2019ullar istilosi davrida Samarqand mudofaasi. Shaharning mo\u2019g\u2019ullar tomonidan egallanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1220-yil aprel \u2013 Xo\u2019jand mudofaasi; Temur Malik jasorati.<\/p>\n\n\n\n<p>1220-yil dekabr \u2013 Muhammad Xorazmshohning Chingizxon ta\u2019qibidan qochib Kaspiy dengizidagi Ashur orolida vafot etishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1220-1231-yillar \u2013 Xorazmshohlar davlatining so\u2019nggi hukmdori Jaloliddin Manguberdining hukmronlik davri va mo\u2019g\u2019ullarga qarshi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1221-yil 5-fevral \u2013 Marv shahrining mo\u2019g\u2019ullar tomonidan olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1221-yil \u2013 Chingizxon qo\u2019shinlari Ko\u2019hna Urganchni qamal qilishi (Urganch mudofaasi) va bosib olishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1221-yil \u2013 Jaloliddin Manguberdining Qandahor, Valiyon qal\u2019asi, Niso, Chorikorda bo\u2019lgan janglarda mo\u2019g\u2019ullarga zarba berishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1221-yil \u2013 Jaloliddin Manguberdi va Chingizxon qo\u2019shinlari o\u2019rtasida bo\u2019lgan mashhur Parvon jangi va unda mo\u2019g\u2019ullarning mag\u2019lubiyatga uchrashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1221-yil 24-26-noyabr \u2013 Jaloliddin Manguberdi va Chingizxon qo\u2019shinlari o\u2019rtasida Sind daryosi bo\u2019yidagi jang.<\/p>\n\n\n\n<p>1222-yil \u2013 Jaloliddin Manguberdining Shimoliy Hindsitonga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1224-1370-yillar \u2013 Movarounnahrda chig\u2019atoiylar sulolasi. Chig\u2019atoy ulusi mavjud bo\u2019lgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1225-yil-1227-yillar \u2013 Jaloliddin Manguberdining Iroq va Kavkazga yurishi; Isfahonda mo\u2019g\u2019ullarni tor-mor qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1225-1238-yillar \u2013 Movarounnahrda Mahmud Yalavoch noibligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1230-yil 10-avgust \u2013 Jaloliddin Manguberdining Ko\u2019niya sultoni Alouddin Kayqubod bosh bo\u2019lgan ittifoqchilar qo\u2019shinidan Arzinjon yaqinidagi Yassi Chaman tekisligida bo\u2019lgan jangdagi mag\u2019lubiyati.<\/p>\n\n\n\n<p>1231-yil 20-avgust \u2013 Jaloliddin Manguberdining halok bo\u2019lishi. Xorazmshohlar \u2013 anushteginiylar sulolasining tugatilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1233-yil oktabr \u2013 Mo\u2019g\u2019ullar qo\u2019lida tutqunlikda bo\u2019lgan Turkon xotun (xorazmshoh Muhammadning onasi) xor-zorlikda o\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1236-yil \u2013 Botuxon Oltin O\u2019rda davlatini barpo etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1237-1246-yillar \u2013 Xorazmiylar qo\u2019shinining Yaqin Sharqdagi siyosiy voqealarga faol aralashuvi.<\/p>\n\n\n\n<p>1238-yil \u2013 Buxoroda mo\u2019g\u2019ullar zulmiga qarshi Mahmud Torobiy boshchiligida ko\u2019tarilgan xalq qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>1239-1289-yillar \u2013 Chig\u2019atoy ulusida Mas\u2019ud Yalavochning noibligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1247-1326-yillar \u2013 Shoir va mutafakkir Pahlavon Mahmud yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1258-1324-yillar \u2013 Usmonlilar sulolasi va Usmonli turk sultonligining asoschisi Usmon G\u2019oziy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1266-yil \u2013 Movarounnahrga jaloir va barlos qabilalarining ko\u2019chirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1269-yil \u2013 Chig\u2019atoiylardan Baroqxonni Xurosonga yurishi va elxon Abaqaxon bilan jangi.<\/p>\n\n\n\n<p>1269-yil \u2013 Talas vodiysida Chig\u2019atoy ulusi xoni Kaydu qurultoy chaqirgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1273-yil \u2013 Hulokuiylar tomonidan Kesh, Naxshab va Buxoroning talon-taroj qilinib, vayron etilishi, Buxorodagi yong\u2019in.<\/p>\n\n\n\n<p>1299-1922-yillar \u2013 Usmonli Turk sultonligi faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1312-1342-yillar \u2013 Oltin O\u2019rdada O\u2019zbekxon hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1318-1389-yillar \u2013 Naqshbandiya tariqatining asoschisi, mashhur mutasavvif Bahouddin Naqshband faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1318-1326-yillar \u2013 Movarounnahrda chig\u2019atoiylardan Kepakxon hukmronligi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1320-1330-yillar \u2013 Ko\u2019hna Urganchda Najmiddin Kubro maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1322-1392-yil 12-avgust \u2013 Qomusiy olim Muhammad ibn Umar Sa\u2019diddin Taftazoniy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1333-yil \u2013 arab sayyohi Ibn Battutaning O\u2019rta Osiyoga sayohati.<\/p>\n\n\n\n<p>1333-yil \u2013 Ko\u2019hna Urganchda To\u2019rabekxonim maqbaraasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1336-yil 9-aprel-1405-yil 18-fevral \u2013 Sohibqiron Amir Temur faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1338-1346-yil \u2013 Chig\u2019atoy ulusi xoni Qozoqxon hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1346-1358-yillar \u2013 Amir Qazog\u2019on hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1360-1361-yillar \u2013 Mo\u2019g\u2019uliston xoni Tug\u2019luq Temurning Movarounnahrga hujumi.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr o\u2019rtasi \u2013 Buxoroda Bayonqulixon maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1360-1437-yillar \u2013 Matematik va astronom Qozizoda Rumiy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1361-yil \u2013 Amir Temur-Kesh hokimi; Amir Temur bilan Amir Husaynning Tug\u2019luq Temurga qarshi ittifoqi.<\/p>\n\n\n\n<p>1362-yil \u2013 Amir Temur Seyistonda bo\u2019lgan janglardan birida qo\u2019li va oyog\u2019idan jarohat olgach, Hirotdan g\u2019arbidagi Arsaf cho\u2019lida bir oy davolangan.<\/p>\n\n\n\n<p>1365-yil 22-may \u2013 Amir Temur va Amir Husaynning Mo\u2019g\u2019uliston xoni Ilyosxo\u2019ja bilan Chinoz atrofida to\u2019qnashuvi (\u201cJangi loy\u201d).<\/p>\n\n\n\n<p>1365-yil \u2013 Ilyosxo\u2019janing Samarqandni qamal qilishi; Samarqandda sarbadorlar qo\u2019zg\u2019oloni.<\/p>\n\n\n\n<p>1366-yil \u2013 Amir Husayn \u2013 Movarounnahr xoni; Amir Husayn tomonidan sarbadorlar rahbarlarining qatl etilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1366-1465-yillar \u2013 O\u2019zbek shoiri Lutfiy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1366-1370-yillar \u2013 Amir Temurning Amir Husaynga qarshi kurashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1370-yil 10-11-aprel \u2013 Amir Temurning Balxni egallashi va Movarounnahr taxtiga chiqishi. Temuriyla davlati hukmronligining boshlanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1370-yil iyun \u2013 Samarqandda qurultoy chaqirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1370-1405-yillar \u2013 Amir Temurning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1370-1507-yillar \u2013 Temuriylar sulolasining hukmronlik davri. Markazlashgan davlat tepasidagi temuriyl hukmdorlar: Amir Temur (1370-1405), Shohrux ibn Temur (1409-1447), Ulug\u2019bek ibn Shohrux (1447-1449), Abu Said ibn Sulton Muhammad (1457-1469). Movarounnahrda (poytaxti Samarqand): Xalil Sulton (1405-1409), Ulug\u2019bek (1409-1449), Abdullatif (1449-1450), Abdulloh Mirzo (1450-1451), Abu Said ibn Sulton Muhammad (1451-1469), Sulton Ahmad ibn Abu Said (1494-1496), Boysung\u2019ur (1496, 1497), Sulton Ali ibn Sulton Mahmud (1498-1500). Xurosonda (poytaxti Hirot): Shohrux (1396-1447), Ulug\u2019bek (1447-1449), Abulqosim Bobur (1449-1457), Shoh Mahmud Mirzo (1457), Abu Said ibn Sulton Muhammad (1457-1469), Yodgor Mirzo (1469), Sulton Husayn Boyqaro (1469-1506), Badiuzzamon ibn Sulton Husayn Boyqaro va Muzaffar Mirzo (1506-1507).<\/p>\n\n\n\n<p>1370-1388-yillar \u2013 Movarounnahrda chingiziylardan \u201csoxta xon\u201d Suyurg\u2019atmishxonning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1371-1390-yillar \u2013 Sohibqironning Mo\u2019g\u2019uliston xoni Qamariddinga qarshi 7 marta yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1372-yil \u2013 Oltin O\u2019rdaning parchalanishi; Amir Temurning Xorazmga yurishi va Katning olinishi; Xorazm hokimi Husayn So\u2019fining o\u2019limi; Shohizinda ansambli tarkibidagi Turkon og\u2019o maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1373-1380-yillar \u2013 Xorazmda Husayn So\u2019fining ukasi Yusuf So\u2019fining hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1374-yil \u2013 Janubiy Xorazmning Amir Temur davlati tarkibiga kirishi; Muhammad Jahongirning Oltin O\u2019rda xoni O\u2019zbekxonning nevarasi Xonzoda begimga uylanishi. Bu nikohdan keyinchalik Amir Temurning valiahdi Muhammad Sulton tug\u2019ilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1375-yil bahor \u2013 Amir Temurning Jetga yurishi va Dilshod oqaga uylanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1376-yil dekabr \u2013 Amir Temurning Jetaga yurishi; To\u2019xtamishning Oltin O\u2019rdadan uning himoyasiga kelishi; Amir Temurning Oltin O\u2019rdaga O\u2019rusxonga qarshi yurishi; O\u2019rusxonning o\u2019limi; Xorazm hukmdori Yusuf So\u2019fining Buxoroga hujumi.<\/p>\n\n\n\n<p>1377-yil 20-avgust-1447-yil 19-mart \u2013 Temuriylardan Shohrux Mirzo yashagan va faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1377-yil \u2013 Amir Temurning Jo\u2019ji ulusi (Oltin O\u2019rda)ga yurishidan Samarqandga g\u2019alaba bilan qayishi; Amir Temurning Tuman og\u2019oga uylanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1378-yil \u2013 To\u2019xtamishxonning Oltin O\u2019rdada Amir Temur yordamida taxtga o\u2019tirishi; Amir Temur Samarqandning g\u2019arbida suyukli xotini Tuman og\u2019o (Xayrunniso)ga atab Bog\u2019i Behisht (Jannat bog\u2019i)ni bunyod etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1378-1404-yillar \u2013 Samarqand shahri va atrofida Amir Temur bog\u2019lari qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1379-yil yanvar-fevral \u2013 Xorazmning Amir Temur davlati tarkibiga kiritilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1379-1380-yillar \u2013 Shahrisabzdagi Dor us-Siyodat (\u201cSayyidlar uyi\u201d) maqbarasi Amir Temur tomonidan qurdirilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1380-1404-yillar \u2013 Shahrisabzda Amir Temur tomonidan Oqsaroy qurdirilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1380-yil \u2013 Shohizinda tarkibidagi Usta Ali maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1381-yil \u2013 Amir Temurning Xurosonga harbiy yurishlari, Hirot, Saraxs, Jom va Qavsiyani olinishi; Amir Temurning Sabzavorda sarbadorlar davlatini tugatishi; Kurtlar sulolasining tugatilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1382-yil \u2013 Tus Qalot shaharlarining Amir Temur tomonidan olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1383-yil \u2013 Amir Temurning butun Xuroson va Mozandaronni bo\u2019ysundirishi; Jetaga qo\u2019shin yuborilishi; Fors hukmdori Shoh Shujo\u2019 elchilarining kelishi va Forsga elchilar yuborilishi; Amir Temurning xotini Dilshod oqaning va opasi Qutluq Turkon oqaning vafoti.<\/p>\n\n\n\n<p>1386-1388-yillar \u2013 Amir Temurning \u201cuch yillik\u201d harbiy yurishlari (Eron, Ozarbayjon, Gruziya, Armaniston); To\u2019xtamishxon qo\u2019shinlarining Tabrizni egallashi; Amir Temurning To\u2019xtamishxonni Darband ortiga quvib yuborilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1387-yil \u2013 Amir Temur qo\u2019shinlari tomonidan Isfahonning olinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1388-yil yanvar \u2013 Amir Temurning Iroqi Arab va Forsga yurishi va Sherozning olinishi; To\u2019xtamishning Movarounnahrga bostirib kirishi; Anqa To\u2019raning Jetadan kelib Sayram va Toshkentga hujum qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1388-1404-yillar \u2013 Movarounnahrda chingiziylardan \u201csoxta xon\u201d Sulton Mahmudxonning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1388-1450-yillar \u2013 Arab tarixchisi, \u201cTemur haqidagi xabarlarda taqdir ajoyibotlari\u201d asari bilan tanilgan Ibn Arabshoh yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1389-yil \u2013 To\u2019xtamishxonning Dizak (Jizzax)ning Achchiq mavzeida tor-mor qilinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1389-1395-yillar \u2013 Turkistonda Amir Temur tomonidan Xoja Ahmad Yassaviy maqbarasi qurdirilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1390-yil bahor \u2013 Jetaga yurish qilgan Amir Temur qo\u2019shinlarining g\u2019alaba bilan qaytishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1390-yil noyabr-dekabr \u2013 Amir Temurning Toshkentda qishlashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1391-yil 8-aprel \u2013 Amir Temurning Ulug\u2019tog\u2019da qurdirgan minorasida arab va qadimgi uyg\u2019ur yozuvida bitik yozdirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1391yil 18-iyun \u2013 Amir Temur qo\u2019shinlarining Qunduzcha maskanida To\u2019xtamishxonning quvib yetishi va Qunduzcha jangida g\u2019alabasi. To\u2019xtamishxonning Litvaga qochishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1392-1396-yillar \u2013 Amir Temurning \u201cbesh yillik\u201d harbiy yurishlari.<\/p>\n\n\n\n<p>1393-yil 22-avgust \u2013 Amir Temurning Bag\u2019dodni olishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1394-yil 22-mart-1449-yil 27-oktabr \u2013 Amir Temurning nevarasi Mirzo Ulug\u2019bek yashagan va faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1395-yil 15-17-aprel \u2013 Amir Temur va Oltin O\u2019rda (Dashti Qipchoq) hukmdori To\u2019xtamishxon qo\u2019shinlari o\u2019rtasida Shimoliy Kavkazdagi Terek daryosi bo\u2019yida sodir bo\u2019lgan jang. Bu jangda Amir Temur qo\u2019shini g\u2019alaba qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1397-yil \u2013 Amir Temur nabirasi (Mironshohning qizi)ga atab Samarqand g\u2019arbida Bog\u2019i Shamolni bunyod etgan; Amir Temur xotinlaridan biri To\u2019kalxonim sharafiga Samarqanddan 5 km sharqida Bog\u2019i Dilkusho bunyod etilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1397-1398-yillar \u2013 Amir Temur davrida Samarqanddagi Bog\u2019i Dilkusho o\u2019rtasida Ishratxona nomli ko\u2019shk qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1398-yil may-1399-yil mart \u2013 Amir Temurning Hindistonga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1398-yil 17-dekabr \u2013 Dehli yaqinidagi Panipat yalangligida Amir Temur qo\u2019shini bilan Dehli sultoni Sulton Mahmudxon qo\u2019shini o\u2019rtasida shiddatli jang sodir bo\u2019lgan. Bu jangda ham Amir Temur qo\u2019shini g\u2019alaba qilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1398-yil Samarqanddan 7 farsax (42 km) narida, Zarafshon tog\u2019i etagida Amir Temur Bog\u2019i Jahonnamoni qurdirgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1399-1404-yillar \u2013 Amir Temurning \u201cyetti yillik\u201d harbiy yurishlari.<\/p>\n\n\n\n<p>1399-1404-yillar \u2013 Samarqandda Bibixonim Jome masjidi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asrning 2-yarmi \u2013 Samarqnad miniatyura maktabi tashkil topgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr \u2013 Buxoroda Abdurahmon Vali maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr \u2013 Xivadagi Ichan qal\u2019ada Said Aloviddin maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr oxiri \u2013 Toshkent yaqinida Zangiota maqbarasining qurilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr oxiri \u2013 Samarqandda Amir Burunduq maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr oxiri-1405-yil \u2013 Amir Temur maqbarasi (Go\u2019ri Amir) qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XIV asr oxiri \u2013 No\u2019g\u2019oy xonligi tashkil topgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1401-yil yanvar-mart \u2013 Damashqda Sohibqiron Amir Temur bilan buyuk arab olimi Ibn Xaldun (1332-1406) o\u2019rtasida o\u2019zaro uchrashuvlar va muloqotlar bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1401-1404-yillar \u2013 Nizomiddin Shomiy tomonidan Amir Temur davlati tarixiga bag\u2019ishlangan \u201cZafarnoma\u201d asari yozilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1402-yil 20-iyul \u2013 Anqara jangi, Amir Temur bilan usmonli turk sultoni Boyazid Yildirim qo\u2019shinlari o\u2019rtasida bo\u2019lib o\u2019tgan ulkan jangda Amir Temur qo\u2019shinining g\u2019alabasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1403-yil \u2013 Ispaniya elchisi Rui Gonzales de Klavixoning Samarqandga tashrif buyurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1403-1474-yillar \u2013 Mashhur astronom, matematik Ali Qushchi yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1404-yil \u2013 Amir Temur Samarqandning janubida Bog\u2019i Navni qurdirgan; Amir Temur Samarqandning sharqida Bog\u2019i Chinorni barpo etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1404-1490-yillar \u2013 Naqshbandiya tariqati rahnamolaridan, o\u2019z zamonida \u201cValiy\u201d deb e\u2019tirof etilgan buyuk mutafakkir Xoja Ahror yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1405-yil 1-mart \u2013 Hirotda Shohrux nomiga xutba o\u2019qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1405-18-mart \u2013 Samarqandda Xalil Sulton taxtni egallashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1406-yil \u2013 Oltin O\u2019rda va No\u2019g\u2019ay O\u2019rda xoni Idiquning Xorazmga yurish qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1406-1409-yillar \u2013 Shohrux va Xalil Sulton o\u2019rtasidagi to\u2019qnashuvlar.<\/p>\n\n\n\n<p>1409-yil may \u2013 Shohruxning Samarqandni olishi, Ulug\u2019bekning Movarounnahr taxtiga o\u2019tirishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1409-1447-yillar \u2013 Shohrux hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1409-1449-yillar \u2013 Samarqandda Ulug\u2019bek hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1409-yil 20-mart \u2013 Shohrux Boysunqur Mirzogaa tab Hirotning shimoli-sharqida qurdirgan Bog\u2019i Safedning tantanali ochilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1413-yil 7-noyabr-1482-yil \u2013 Mashhur sayyoh, elchi va tarixchi Abdurazzoq Samarqandiy faoliyat ko\u2019rsatgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1414-1492-yillar \u2013 Fors-tojik shoiri, naqshbandiya sulukining yirik vakili Abdurahmon Jomiy yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>XV asr boshlari \u2013 Zangiota majmuasiga qurilgan Anbar bibi maqbarasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1417-yil \u2013 Buxoroda Ulug\u2019bek madrasasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1417-1422-yillar \u2013 Samarqandda Ulug\u2019bek madrasasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1418-1438-yillar \u2013 Hirotda Gavharshod begim tomonidan masjid, madrasa va maqbara (Gavharshod begimning o\u2019zi va o\u2019g\u2019li Boysung\u2019ur Mirzo dafn etilgan) qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1419-1425-yillar \u2013 Sharafiddin Ali Yazdiy tomonidan Amir Temur davlati tarixiga bag\u2019ishlab \u201cZafarnoma\u201d asari yozilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1424-1428-yillar \u2013 Samarqandning Ko\u2019hak (Cho\u2019ponota) tepaligida Ulug\u2019bek rasadxonasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1425-yil \u2013 Ulug\u2019bekning Yettisuvida Mo\u2019g\u2019uliston xoni Shermuhammad o\u2019g\u2019lon ustidan g\u2019alabasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1427-yil \u2013 Baroq o\u2019g\u2019loq boshliq ko\u2019chmanchi o\u2019zbeklar qo\u2019shinining Ulug\u2019bek qo\u2019shini ustidan g\u2019alabasi.<\/p>\n\n\n\n<p>1428-1468-yillar \u2013 O\u2019zbek ulusi xoni Abulxayrxonning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1429-yillar \u2013 Samarqandda Ulug\u2019bek tomonidan \u201cDor ul-ilm\u201d \u2013 Samarqand akademiyasiga asos solinishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1433-yil \u2013 G\u2019ijduvonda Ulug\u2019bek madrasasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1434-1435-yillar \u2013 Shahrisabzda Ko\u2019k gumbaz masjidining qurilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1437-yil \u2013 Ulug\u2019bekning \u201cZiji Ko\u2019ragoniy\u201d ilmiy asari yaratilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1437-1438-yillar \u2013 Shahrisabzda Ulug\u2019bek tomonidan Gumbazi Sayidon maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1441-yil 9-fevral-1501-yil 3-yanvar \u2013 Buyuk o\u2019zbek shoiri, mutafakkir, davlat arbobi Alisher Navoiy yashagan yillar.<\/p>\n\n\n\n<p>1446-yil \u2013 Abulxayrxon Sirdaryoning o\u2019rta oqimida joylashgan shaharlar \u2013 Sig\u2019noq, Oqqo\u2019rg\u2019on, Arquq. O\u2019zgan va So\u2019zoqni bosib oladi. O\u2019z davlatining poytaxtini Turadan Sig\u2019noqqa ko\u2019chirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1447-yil \u2013 Abulxayrxon Samarqand atrofini talab kelgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1449-yil 27-oktabr \u2013 Ulug\u2019bekning Samarqand yaqinida fojiali o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>XV asrning 1-yarmi \u2013 Toshkentdagi Shayx Xovandi Tohur majmuasi tarkibidagi Qaldirg\u2019ochbiy maqbarasi qurilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1449-1457-yillar \u2013 Temuriylardan Abulqosim Bobur Xuroson hukmdori bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>XV asr \u2013 Abdilberun xonaqohi-Samarqand qal\u2019a devorining janubida qurilgan me\u2019moriy majmua.<\/p>\n\n\n\n<p>XV asr \u2013 Abdidarun majmuasi-Samarqand qal\u2019a devorining sharqiy tomonida qurilgan qadimgi ziyoratgoh.<\/p>\n\n\n\n<p>XV asrning 70-yillari \u2013 Abu Nasr Porso qabri ustiga qurilgan yodgorlik.<\/p>\n\n\n\n<p>1450-yil 8-may \u2013 Samarqandda Bobo Husayn bahodir tomonidan padarkush Abdullatifning o\u2019ldirilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1450-1451-yillar \u2013 Samarqandda Abdullo Mirzo hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1451-yil yozi \u2013 Samarqand yaqinidagi Sheroz qishlog\u2019i yonida Abulxayrxon qo\u2019shinlari Abdullo Mirzo qo\u2019shinini yenggan. Bu jangda Abdullo Mirzo o\u2019ldirilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1451-yil \u2013 Toshkentda Xoja Ahror Jome masjidining qurilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1451-yil \u2013 Abulxayrxon o\u2019ziga xayrixoh bo\u2019lgan Abu Said sultonga Samarqand taxtini egallashda yordam bergan.<\/p>\n\n\n\n<p>1451-1469-yillar \u2013 Movarounnahrda (1457-yildan Xurosonda) temuriylardan Abu Said Mirzoning hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1451-1510-yillar \u2013 Mashhur davlat arbobi, shayboniylar sulolasining asoschisi Muhammad Shayboniyxon faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1452-yil \u2013 Husayn Boyqaro Xuroson hukmdori Abulqosim Bobur mirzo saroyiga xizmatga kirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>1453-yil \u2013 Ozarbayjonning qoraqo\u2019yunlilardan bo\u2019lgan hukmdori Jahonshoh Temuriylardan G\u2019arbiy Eronni tortib olgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1454-yil \u2013 Abulqosim Boburning Samarqandga muvaffaqiyatsiz yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1455-yil-1536-yillar \u2013 Buyuk miniatyurachi musavvir, Sharq Uyg\u2019onish davrining yetuk san\u2019atkori Kamoliddin Behzod yashagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1455-1535-yillar \u2013 \u201cShayboniynoma\u201d asari muallifi tarixchi olim va shoir Muhammad Solih yashagan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1456-yil \u2013 Boburning otasi Umarshayx Mirzo Samarqandda tug\u2019ilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1457-yil \u2013 Abulqosim Boburning Mashhadda vafot etishi. Temuriylar davlatining Abu Said Mirzo qo\u2019l ostida birlashishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1457-yil \u2013 Husayn Boyqaro mamlakat siyosiy hayotida qatnasha boshlagan.<\/p>\n\n\n\n<p>1464-1467-yillar \u2013 Xorazmda Amir Nursaidbek hokimligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1466-1469-yillar \u2013 Alisher Navoiyning Samarqandda o\u2019qigan yillari.<\/p>\n\n\n\n<p>1468-yil \u2013 Abulxayrxonning vafoti va Dashti Qipchoqdagi O\u2019zbek ulusi davlatining inqirozi.<\/p>\n\n\n\n<p>1469-yil \u2013 Abu Said Mirzoning oqqo\u2019yunlilardan Uzun Hasan bilan bo\u2019lgan jangda halok bo\u2019lishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1469-1494-yillar \u2013 Movarounnahrda Sulton Ahmad Mirzo hukmronligi.<\/p>\n\n\n\n<p>1469-yil 24-mart-1506-yil 5-may \u2013 Husayn Boyqaroning Xuroson taxtida hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1473-yil qishi \u2013 Yodgorxon boshliq ko\u2019chmanchi o\u2019zbeklar bilan Mo\u2019g\u2019uliston xoni Yunusxon qo\u2019shini o\u2019rtasida Sirdaryo bo\u2019yidagi Qoratu mavzeida jang sodir bo\u2019lgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1475-1535-yillar \u2013 Tarixchi Xondamir yashagan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1480-yil \u2013 Dashti Qipchoqda Shayboniyxon hokimiyat tepasiga kelgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1480-1485-yillar \u2013 Muhammad Shayboniyxon tomonidan O\u2019zbek ulusi (ko\u2019chmanchi o\u2019zbeklar davlati)ning tiklanishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1483-1485-yillar \u2013 Alisher Navoiy \u201cXamsa\u201d asarining yaratilishi davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1483-yil 14-fevral-1530-yil 26-dekabr \u2013 Buyuk shoir, tarixchi, davlat arbobi, boburiylar sulolasining asoschisi Zahiriddin Muhammad Bobur faoliyat ko\u2019rsatgan davr.<\/p>\n\n\n\n<p>1485-1487-yillar \u2013 Toshkent hokimi Yunusxonning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1486-yil iyun \u2013 Muhammad Shayboniyxonning Xorazmga 1-yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1491-1496-yillar \u2013 Alisher Navoiyning \u201cXazoin ul-maoniy\u201d (\u201cChor devon\u201d) asariga tartib berishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1493-1563-yillar \u2013 Abdullaxon II ning piri shayx Muhammad Islom yashagan yillar.<\/p>\n\n\n\n<p>1494-yil \u2013 Umarshayx Mirzo vafoti va Boburning Farg\u2019ona taxtiga o\u2019tirishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1494-1496-yillar \u2013 Temuriylardan Movarounnahr hukmdori Sulton Muhammad Mirzoning hukmronlik davri. Undan so\u2019ng o\u2019g\u2019li Boysung\u2019ur 1496-1497-yillarda qisqa muddat Samarqand taxtini idora etgan.<\/p>\n\n\n\n<p>1498-1500-yillar \u2013 Temuriylardan Movarounnahr hukmdori Sulton Ali Mirzoning hukmronlik davri.<\/p>\n\n\n\n<p>1499-yil \u2013 Muhammad Shayboniyxonning Movarounnahrga yurishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1499-1500-yillar \u2013 Boburning Samarqandga yurishlari.<\/p>\n\n\n\n<p>1500-yil 29-may \u2013 Muhammad Shayboniyxon qo\u2019shini temuriylarga qarshi Boqi Tarxon qo\u2019shinini Dabusiya qal\u2019asi yonida tor-mor qilishi.<\/p>\n\n\n\n<p>1500-yil iyul \u2013 Boburning Samarqandni egallashi.<\/p>\n\n\n\n<p>1500-yil \u2013 Muhammad Shayboniyxonning Samarqandni olishi. <\/p>\n\n\n\n<p>XVI asr \u2013 Buxoro viloyatiga Bahouddin majmuasi qurilgan<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>783-850 yillar \u2013 Buyuk matematik olim, astronom va geograf Muhammad Xorazmiy (Abu Ja\u2019far Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy) yashagan. IX asr \u2013 buyuk matematik Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy \u2013 birinchi O\u2019rta &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/rivojlangan-orta-asrlar-ix-xv-asrlar\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-131058","page","type-page","status-publish","hentry","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/131058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131058"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/131058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131061,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/131058\/revisions\/131061"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}