{"id":10489,"date":"2021-11-14T10:57:45","date_gmt":"2021-11-14T07:57:45","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=10489"},"modified":"2025-11-03T13:27:41","modified_gmt":"2025-11-03T10:27:41","slug":"arfa-haqida-nimani-bilasiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/arfa-haqida-nimani-bilasiz\/","title":{"rendered":"ARFA haqida nimani bilasiz?"},"content":{"rendered":"\n<p>ARFA (italyancha Agra) \u2014 uchburchak shaklidagi qadimgi torli tirnama soz. Dastlabki tasvirlari miloddan avvalgi 3 &#8211; ming yillikka taalluqli. Oddiy ko&#8217;rinishdagi Arfa jahonning deyarli barcha xalqlarida uchraydi. Turli xalqlar orasida qadimdan tarqalgan: gruzinlarda \u2014 changi, abxazlarda \u2014 ayumaa, osetinlarda \u2014 duadastanon, mansilarda tor-saplyux va boshqalar. O&#8217;rta Osiyoda qo&#8217;llanilgan chang (Cheng) deb yuritilgan soz Arfaning o&#8217;tmishdoshi bo&#8217;lgan. Ayritom frizida (1 \u2014 2-asrlar) 13 torli Arfa chalayotgan ayol-sozanda tasvirlangan. Hozirgi Arfaning 44 \u2014 46 tori bo&#8217;lib (diatonik dobemol majorda sozlangan), vertikal rezonatorli uchburchak shakldagi ramaga tortilgan. Xromatik tovushlarni sadolantirish va boshqa tonallikka o&#8217;tkazish uchun pedal mexanizmidan (19-asr boshida frantsuz ustasi S. Erar ixtiro qilgan) foydalaniladi. U ikki vazifani \u2014 torlarni qisqartirish va sadoni yarim ton yoki bir tonga balandlatish yoki pastlatish uchun xizmat qiladi. Orkestrda, ansamblda yakkanavoz va jo&#8217;rnavoz soz sifatida ishlatiladi. Arfa tovushi mayin va yoqimli. I. Bax, G. Gendel, V. Mosart, M. Ravel, P. Xindemit va boshqalar. Arfa uchun yakkanavoz asarlar yaratishgan. Arfa ijrochiligida R. N. Sh. Boksa, F. Y. Dizi, A. Tsabel, I. Eyxenvald, K. Erdeli, V. Dulova va boshqalar shuhrat qozonishgan. O&#8217;zbekistonda Arfa simfonik va opera orkestrlari tarkibida ishlatiladi. 50-60-yillarda Toshkent konservatoriyasida Arfa sinfi bo&#8217;lgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARFA (italyancha Agra) \u2014 uchburchak shaklidagi qadimgi torli tirnama soz. Dastlabki tasvirlari miloddan avvalgi 3 &#8211; ming yillikka taalluqli. Oddiy ko&#8217;rinishdagi Arfa jahonning deyarli barcha xalqlarida uchraydi. Turli xalqlar orasida &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/arfa-haqida-nimani-bilasiz\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107],"tags":[],"class_list":["post-10489","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-a-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10489","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10489"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10489\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":164724,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10489\/revisions\/164724"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10489"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10489"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10489"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}