{"id":105292,"date":"2023-09-09T12:40:28","date_gmt":"2023-09-09T09:40:28","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=105292"},"modified":"2023-09-09T12:40:33","modified_gmt":"2023-09-09T09:40:33","slug":"shelling-fridrix-vilhelm-yozef","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/shelling-fridrix-vilhelm-yozef\/","title":{"rendered":"Shelling Fridrix Vilhelm Yozef"},"content":{"rendered":"\n<p>Shelling Fridrix Vilhelm Yozef (1775.27.1, Leonberg \u2014 1854.20.8, Ragas, Shveytsariya) \u2014 nemis faylasufi. Tyubengen universitetining ilohiyot fakultetini tugatgan. Yena (1798\u2014 1803), Vyursburg (1803-06), Erlangen (182026) va Berlin (184146) universitetlarining professori. Myunxen Fanlar Akademiyasi a&#8217;zosi. Shelling yangi davr tabiat falsafasiga, ayniyat va mifologiya falsafasiga asos soldi, falsafaning predmetini erkinlik deb belgiladi, keyinchalik shu asnoda Gegeltni emas, R.Shteyner, N. Berdyayev, Vl. Solovyov, A.Bergson o&#8217;zlarining &#8220;erkinlik falsafasi&#8221;ni yoki falsafiy tizimlarini yaratdilar. Shelling tabiatni dinamik qarama-qarshiliklarning birligi sifatida olib qaraydi; bu qarama-qarshilik yaxlitlikda uyg&#8217;unlashadi; tabiat \u2014 ulkan yirik organizm, uning taraqqiyoti ongli &#8220;men&#8221;ni yaratishga qaratilgan. Shelling dunyoqarashida borliq va tafakkur ayniyatini, ideallik va reallik mosligini ko&#8217;rish mumkin. Uningcha, mif \u2014 faqat ongning emas, balki borliqning shakli. Haqiqiy din va haqiqiy falsafaga yo&#8217;l mif orqali o&#8217;tadi; mifologik tasavvurni shunchaki to&#8217;qib chiqarilgan ertak deb, lekin hamma mifda ham aqliy yondashuv bor deb bo&#8217;lmaydi. Haqiqat falsafasida Shelling mohiyat bilan mavjudlik o&#8217;rtasidagi farqni ajratishga intiladi; narsa nima, uning mohiyati qanaqa \u2014 buni bizga aql o&#8217;rgatadi; narsaning mavjudligiga esa tajriba ishontiradi. Shelling tajribadan, narsalarning mavjudlik omilidan kelib chiqishni, borliqni tushuncha bilan qorishtirmaslikni ta&#8217;kidlaydi. U dastlab, Bibliyani tarixiy-tanqidiy o&#8217;rganish lozim degan bo&#8217;lsa, keyinchalik bu fikrini xato deb hisoblagan. Shelling falsafasi rasionallik bilan noratsionallikning uyg&#8217;unligi sifatida katta ahamiyatga ega. Asosiy asarlari: &#8220;tabiat falsafasi uchun g&#8217;oyalar&#8221; (1797), &#8220;olamiy qalb to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (1798), &#8220;tabiat falsafasi tizimining dastlabki xomaki- si&#8221; (1799), &#8220;tabiat falsafasi tizimi dastlabki xomakisiga kirish&#8221; (1799), &#8220;Transtsendental idealizm tizimi&#8221; (1800), &#8220;san&#8217;at falsafasi&#8221; (1802-05), &#8220;Inson erkinligi va u bilan bog&#8217;liq narsahodisalar to&#8217;g&#8217;risida falsafiy tadqiqot&#8221; (1809), &#8220;mifologiya falsafasiga kirish&#8221; (1821-45), &#8220;yangi falsafa tarixiga doir&#8221; (1822-27).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shelling Fridrix Vilhelm Yozef (1775.27.1, Leonberg \u2014 1854.20.8, Ragas, Shveytsariya) \u2014 nemis faylasufi. Tyubengen universitetining ilohiyot fakultetini tugatgan. Yena (1798\u2014 1803), Vyursburg (1803-06), Erlangen (182026) va Berlin (184146) universitetlarining professori. &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/shelling-fridrix-vilhelm-yozef\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[211],"tags":[],"class_list":["post-105292","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sh-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105292"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105299,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105292\/revisions\/105299"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}