{"id":106687,"date":"2023-09-17T18:44:35","date_gmt":"2023-09-17T15:44:35","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=106687"},"modified":"2023-09-17T18:44:39","modified_gmt":"2023-09-17T15:44:39","slug":"rezerford-rutherford-ernst","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/rezerford-rutherford-ernst\/","title":{"rendered":"Rezerford (Rutherford) Ernst"},"content":{"rendered":"\n<p>Rezerford (Rutherford) Ernst (1871.30.8, Braytuoter, Yangi Zelandiya \u2014 1937.19.10, Kembrij) \u2014 ingliz fizigi; radioaktivlik va atomning tuzilishi to&#8217;g&#8217;risidagi ta&#8217;limot asoschilaridan biri. London Qirollik jamiyati a&#8217;zosi (1903 yildan). Rezerford 1907\u2014 19 yillar Manchester, 1919 yildan Kembrij universiteti professor va bir vaqtning o&#8217;zida Kavendish laboratoriya direktori. Rezerford 1903 yilda F. Soddi bilan birgalikda radioaktiv yemirilish nazariyasini yaratdi va bir element atomining boshka element atomiga aylanishini isbotlab berdi. 1911 yilda atomning Quyosh sistemasiga o&#8217;xshash planetar modelini yaratdi. Shu modelga asoslanib 1913 yilda N bor atom tuzilishining kvant nazariyasini va spektrlar nazariyasini yaratdi. 1919 yilda azotni kislorodga aylantirgan birinchi sun&#8217;iy yadro reaktsiyasini amalga oshirdi; bu bilan hozirgi zamon yadro fizikasiga asos soldi. Shu vaqtdan boshlab Rezerford atom yadrolarini tezkor zarralar ta&#8217;sirida sun&#8217;iy yo&#8217;l bilan o&#8217;zgartirish masalalari bilan shug&#8217;ullana boshladi. 1921 yilda u neytral zarralar \u2014 neytronlarning mavjudligi to&#8217;g&#8217;risidagi fikrni o&#8217;rtaga tashladi. 1932 yilda Rezerfordning shogirdi J. Chedvik neytroni kashf qildi. Rezerford ko&#8217;pgina fiziklar (G. Mozli, J. Chedvik, J.D. Kokroft, M.L. E.Olifant, N. Bor, X. Geyger, O. Gan, P.L.Agyapisa va boshqalar)ni tarbiyalab yetishtirdi. Nobel mukofoti laureati (1908). Ad.: Rezerford \u2014 uchyoniy i Uchitel, M., 1973; Bekjonov R., Xoliqov A., Atom dunyosiga &#8220;darcha&#8221; ochgan olim [Ernest Rezerford], T., 1972.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rezerford (Rutherford) Ernst (1871.30.8, Braytuoter, Yangi Zelandiya \u2014 1937.19.10, Kembrij) \u2014 ingliz fizigi; radioaktivlik va atomning tuzilishi to&#8217;g&#8217;risidagi ta&#8217;limot asoschilaridan biri. London Qirollik jamiyati a&#8217;zosi (1903 yildan). Rezerford 1907\u2014 19 &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/rezerford-rutherford-ernst\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[214],"tags":[],"class_list":["post-106687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-r-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106687"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106692,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106687\/revisions\/106692"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}