{"id":107766,"date":"2023-09-22T10:27:28","date_gmt":"2023-09-22T07:27:28","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=107766"},"modified":"2023-09-22T10:27:31","modified_gmt":"2023-09-22T07:27:31","slug":"taftazoniy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/taftazoniy\/","title":{"rendered":"Taftazoniy"},"content":{"rendered":"\n<p>Taftazoniy (to&#8217;liq ismi Muhammad ibn Umar Sa&#8217;diddin at-Taftazoniy) (1322, Niso yaqinidagi Taftazon qishlog&#8217;i \u2014 1392.12.8, Samarqand) \u2014 qomusiy olim. Taftazoniy qariyb 30 yil (1340 yildan 1372 yilgacha) davomida Hirot va Movarounnahrning turli shaharlaridagi madrasalarda falsafa va mantiqdan dars bergan. So&#8217;ngra Temur da&#8217;vatiga binoan Samarqandga kelib, saroyda xizmat qilgan va umrining oxirigacha shu saroyda yashab ijod bilan shug&#8217;ullangan. Taftazoniyning nazariy merosi o&#8217;rta asrlar fanining barcha sohalarini o&#8217;z ichiga olgan bo&#8217;lib, Qur&#8217;on tafsiridan boshqa asarlari Arab tilida yozilgan. Bu asarlardan 14-16-asrning 2-yarmigacha Movarounnahr va uning atrofidagi madrasalarda o&#8217;quv qo&#8217;llanmasi sifatida foydalanilgan. Mantiq, huquq, matematika, astronomiyaga doir asarlar yozgan. Bizgacha &#8220;Sharh alaqoid&#8221; (Abu Hafs Nasafiyning &#8220;Aqoid anNasafiy&#8221; asariga sharh) &#8220;Tahzib almantiq valkalom&#8221; (&#8220;mantiq va kalomga sayqal berish&#8221;), &#8220;as-Sa&#8217;diya&#8221; (13-asr oxiri va 14-asr 1-yarmida yashagan Kotibiyning mantiqqa oid &#8220;ash-shamsiya&#8221; risolasiga yozilgan sharh), &#8220;al-mutavval&#8221; (nutq san&#8217;atiga oid &#8220;keng talqin&#8221;), &#8220;muxtasar almaoniy&#8221; (ritorikaga oid &#8220;qisqacha ma&#8217;nolar&#8221;), &#8220;alirshod alhodiy&#8221; (Arab tili grammatikasiga oid &#8220;yo&#8217;l boshlovchi rahbar&#8221;), &#8220;Maqosid attolibin&#8221; (falsafa va kalomga oid &#8220;tolibi ilmlarning maqsadlari&#8221;), &#8220;risola Fi zavoe almusallas&#8221; (&#8220;uchburchakning burchaklari haqida risola&#8221;) kabi asarlari yetib kelgan. Taftazoniy o&#8217;zidan oddin o&#8217;tgan mutafakkirlarning asarlariga turli sharhlar yozgan. Jumladan Naysaburiyning &#8220;Arifmetika haqida Quyoshiy risola&#8221; asariga 2 ta sharh yozgan: birinchisi \u2014 &#8220;Quyosh risola&#8221; (1389), ikkinchisi \u2014 &#8220;uchburchak burchaklari haqida risola&#8221; bo&#8217;lib, birinchisining geometrik qismini sharhlaydi. Ad.: Ma&#8217;naviyat yulduzlari, T., 2001. Sevara Saburova.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taftazoniy (to&#8217;liq ismi Muhammad ibn Umar Sa&#8217;diddin at-Taftazoniy) (1322, Niso yaqinidagi Taftazon qishlog&#8217;i \u2014 1392.12.8, Samarqand) \u2014 qomusiy olim. Taftazoniy qariyb 30 yil (1340 yildan 1372 yilgacha) davomida Hirot va &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/taftazoniy\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-107766","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107766","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=107766"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107776,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/107766\/revisions\/107776"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=107766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=107766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=107766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}