Oksidlar \u2014 elementlarning kislorodli birikmalari. Normal oksid molekulasi tarkibidagi barcha kislorod atomlari faqat o’sha element atomlariga birikkan bo’ladi, lekin o’zaro birikmaydi. Peroksid, superoksid va ozonidlar (peroksid va peroksid birikmalar) tarkibida kislorod atomlari faqat element atomlariga birikib qolmay, bir-biri bilan ham birikadi (masalan, SnO2 \u2014 normal oksid, VaO2 \u2014 peroksid). Normal Oksidlar elementlarning kislorod bilan bevosita birikishidan, elementlarning gidroksidlari karbonat, nitrat, sulfat va boshqa kislorodli kislotalar tuzlarining ajralishidan hosil bo’ladi. Oksidlarning nomlanishi quyidagicha: a) agar element kislorod bilan faqat 1 ta kislorodli birikma hosil qilsa, u oksid deb ataladi. Masalan, A12O3 \u2014 alyuminiy oksid, MgO \u2014 magniy oksid; b) elementning bir necha Oksidlari ma’lum bo’lsa, uning oksidlanish darajasi e’tiborga olinadi: Si2O mis (-oksid, Sio \u2014 mis (P)-oksid, Sg2O3 \u2014 xrom (Sh)-oksid, Sgo3 \u2014 xrom (VI)-oksid va hokazolar; v) elementning oksidi suv ta’sirida kislotaga aylansa (yoki kislotadan yoxud uning tuzidan olinishi mumkin bo’lsa) ayni oksid o’sha kislotaning angidridi deb ataladi: SOj\u2014 sulfat angidrid, SO2 \u2014 sulfit angidrid. Normal Oksidlar \u2014 asosli, kislotali va amfoter (oraliq) Oksidlar deb, 3 guruhga bo’linadi. Mendeleyev davriy sistemasida davr ichida chapdan o’ngga o\u2019tgan sari Oksidlarning xossalari asoslilikdan amfoterlilikka, so’ngra kislotalikka aylanadi. Masalan, III davr elementlari oksidlaridan Na2O, MgO asosli Oksidlar; A12O3 \u2014 amfoter oksid; SiO2, P2O5, SO3 va S12O7\u2014 kislotali Oksidlardir. Elementning oksidlanish darajasi ortgan sari oksidlarning asoslik xossalari kuchsizlana boradi: MPO \u2014 asos xossasiga, mg>02 \u2014 amfoter xossaga, Mp2o7 \u2014 kislota xossasiga ega. Ba’zi Oksidlar tuzlar hosil qilmaganligidan ularga indifferent yoki befarq Oksidlar nomi berilgan (masalan, so va NO). Ko’pchilik Oksidlar tabiatda uchraydi. Tabiatda eng ko’p uchraydigan Oksidlardan biri suv \u2014 vodorod oksiddir. Silikat angidrid (SiO2) ko’pgina tog’jinslari tar-kibiga kiradi. Oksidlar turmush va texnikada keng qo’llanadi. Masalan, so’ndirilmagan ohak Sao \u2014 qurilishda, NO2, SO2 \u2014 nitrat va sulfat kislota ishlab chiqarishda, ba’zi metallarning oksidlaridan iborat aralashmalar esa katalizatorlar sifatida ishlatiladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Oksidlar \u2014 elementlarning kislorodli birikmalari. Normal oksid molekulasi tarkibidagi barcha kislorod atomlari faqat o’sha element atomlariga birikkan bo’ladi, lekin o’zaro birikmaydi. Peroksid, superoksid va ozonidlar (peroksid va peroksid birikmalar) tarkibida … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[225],"tags":[],"class_list":["post-111530","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-o-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=111530"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111534,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/111530\/revisions\/111534"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=111530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=111530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=111530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}