{"id":112012,"date":"2023-10-27T08:25:06","date_gmt":"2023-10-27T05:25:06","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=112012"},"modified":"2023-10-27T08:25:10","modified_gmt":"2023-10-27T05:25:10","slug":"qogoz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/qogoz\/","title":{"rendered":"Qog&#8217;oz"},"content":{"rendered":"\n<p>Qog&#8217;oz \u2014 asosan, o&#8217;simlik tolalaridan tayyorlanadigan yupqa material. Turli xil jinsdagi daraxt yog&#8217;ochi va bir yillik o&#8217;simlik tsellyulozasi hamda yog&#8217;och massasidan ishlanadi. Qog&#8217;oz massasiga o&#8217;simlik tolalaridan tashqari turli qo&#8217;shimcha (to&#8217;ldirgich)lar, masalan, oq tus beradigan, zich, silliq qiladigan, bo&#8217;yoq olish xususiyatini yaxshilaydigan mineral moddalar (kaolin, talk va boshqalar); siyohni yoyiltirmaydigan yoki qog&#8217;ozni puxta va zich qiladigan yelimlovchi materiallar (kanifol yelimi, kraxmal, smola va hokazolar); bo&#8217;yagichlar, kimyoviy tolalar va boshqalar qo&#8217;shiladi. Qog&#8217;oz dastlab (2-asr) Xitoyda olingan. Tsay Lun o&#8217;simlik tolalarining suvli bo&#8217;tqasini to&#8217;rdan o&#8217;tkazib, Qog&#8217;oz olishga muyassar bo&#8217;lgan. Bu usul ko&#8217;p vaqtlargacha sir saqlab kelindi, 6-asr boshlarida Yaponiyada joriy qilindi. 6-8-asrlarda Qog&#8217;oz ishlab chiqarish Osiyodagi boshqa mamlakatlarga tarqaldi. 7-asrning boshlaridan \u2014 19-asrning 1-yarmigacha Samarqandda ishlab chiqarilgan Qog&#8217;oz Turkistondagina emas, balki qo&#8217;shni mamlakatlarda ham mashhur bo&#8217;lgan. Keyinchalik Qog&#8217;oz tayyorlash arablar orqali Eron, shimoliy Afrika va Kiprga, keyinroq esa Ispaniya, Marokash va boshqa mamlakatlarga yoyildi. Qog&#8217;oz bungacha yozuvda ishlatib kelinayotgan Papirus va boshqa materiallarni siqib chiqardi. Keyinchalik (taxminan 10-asrda) Qog&#8217;oz ishlab chiqarish Ispaniyadan Yevropadagi barcha mamlakatlarga, shu jumladan, Rossiyaga o&#8217;tdi. 15-16-asrlarda kitob bosish kashf qilinganidan keyin Qog&#8217;oz ishlab chiqarish sur&#8217;ati tezlashdi. 17\u2014 18-asr mobaynida Gollandiyada yangi tuyish apparati \u2014 roll ixtiro qilindi, frantsuz ixtirochisi N. L. Rober qo&#8217;l bilan uzluksiz aylantirib turiladigan sim to&#8217;rli Qog&#8217;oz quyish mashinasini yaratdi. Keyinchalik bu sodda mashinaga presslash, quritish, kalandr va rulon qilib o&#8217;rash sektsiyalari qo&#8217;shildi. 19-asr 60-yillarida Qog&#8217;oz mashinasi deyarli hozirgi Qog&#8217;oz mashinasi kabi qismlardan iborat bo&#8217;lgan. Keyinchalik Qog&#8217;oz mashinasining barcha qismlari takomillashtirildi. Qog&#8217;oz ishlab chiqarish tezligi o&#8217;nlarcha marta oshirildi. Latta xom ashyosi o&#8217;rniga yog&#8217;och tsellyulozasi tolalari ishlatiladigan bo&#8217;ldi. Qadimgi roll mashinasi uzluksiz ishlaydigan tuyish apparatlariga almashtirildi. Sintetik polimer smola va tolalar borgan sari ko&#8217;proq ishlatiladigan bo&#8217;ldi va Qog&#8217;oz ishlash texnikasi takomillashtirildi. Qog&#8217;ozning 600 dan ortiq turi bor. Qog&#8217;oz, asosan, yozish, daftar va kitoblar chiqarish uchun ishlatiladi. Ko&#8217;pchilik hollarda Qog&#8217;oz va karton to&#8217;qimachilik, yog\u2019och ishlash va shisha sanoati mahsulotlari bilan raqobatlashmoqda. Ular turli metall buyumlari o&#8217;rnini egallamoqda, konstruktsion, izolyatsiyalovchi, qistirma, filtrlovchi, pardozlovchi va hokazolar. Materiallar sifatida ishlatilmoqda. Qog&#8217;oz qanday maqsadlarda ishlatilishiga ko&#8217;ra, massasi (1 metrda 4-250 gramm). qalinligi (4 millimetrdan 400 millimetrgacha). Mexanik xossalari (uzilish uzunligi, sinish, ezilish, titilish. siqilish, buralish), yelim olishi, kulliligi, namliligi, rangi, oqliligi, silliqligi, singdirish qobiliyati, havo, bug&#8217;, yog&#8217; o&#8217;tkazmasligi, dielektrikligi va boshqa xossalari bilan ifodalanadi. Xalqaro tasnifga ko&#8217;ra, Qog&#8217;oz quyidagilarga bo&#8217;linadi: matbuot Qog&#8217;oz (bosmaxona, ofset, illyustrasiya, kartografiya, bo&#8217;rlangan Qog&#8217;oz) \u2014 juda silliqligi, oqligi, bosma bo&#8217;yoqni yaxshi singdirishi bilan ajraladi. Gazeta Qog&#8217;oz bilan gul (oboy) Qog&#8217;oz ham shu sinfga oid. Yozuv Qog&#8217;oz (yozuv, pochta, konvert, kartochka Qog&#8217;oz) \u2014 yelim olishi, singdirish xususiyatining kichikligi, juda silliqligi bilan ajraladi. Chizmachilik-rasmchilik Qog&#8217;oz (rasm, chizmachilik, chizmachilik kalkasi Qog&#8217;oz) \u2014 elimni yaxshi oladi. Elektro-izolyatsion Qog&#8217;oz (kondensator, kabel, telefon, izolyatsion-o&#8217;rov Qog&#8217;oz) \u2014 mexanik mustahkamligi, dielektriklik xossasi yaxshiligi bilan ajraladi. Papiros Qog&#8217;oz (mundshtuk, papiros, sigaret, chekma Qog&#8217;oz) \u2014 bu sinf Qog&#8217;ozning kompozisiyasi. xossasi va tayyorlanish texnologiyasi turlicha. Shimuvchi Qog&#8217;oz (filtr, bosma, singdiruvchi Qog&#8217;oz) \u2014 fibra, pergament, sanitariya-gigiena mahsulotlari va boshqa tayyorlashda ishlatiladi. Apparat Qog&#8217;oz (telegraf Lentasi, Krid lentasi, perfokarta Qog&#8217;oz) \u2014 mexanik mustahkamligi bilan ifodalanadi. Yorug&#8217;lik sezgir Qog&#8217;oz \u2014 mexanik mustahkamligi, yaxshi yelim olishi bilan ajraladi, fotografiyada ishlatiladi. Ko&#8217;chirish Qog&#8217;oz (kopirovka va ko&#8217;chirish Qog&#8217;oz) \u2014 maxsus ishlov berib tayyorlanadi. O&#8217;rov Qog&#8217;oz \u2014 oziq-ovqat mahsulotlari va sanoat tovarlarini o&#8217;rash uchun ishlatiladi. Sanoat-texnika Qog&#8217;oz (patron, jilvir, diffuzor tovush yozib olish, ip o&#8217;rashda ishlatiladigan va hokazolar) \u2014 paxta tolasi, asbest, sun&#8217;iy tolalardan oddiy usulda ishlab chiqariladi. Qog&#8217;oz bo&#8217;tqasini tayyorlash texnologiyasi tola materiallarini tuyish; tolaga mos kompozitsiya tuzish; suspenziya, to&#8217;ldirgich, bo&#8217;yagichlar tayyorlash; Qog&#8217;oz braklarini qayta ishlashni o&#8217;z ichiga oladi. Qog&#8217;oz qogoz tayyorlash mashinasida olinadi. U uzluksiz ishlaydigan ko&#8217;p sektsiyali agregat. Unda sersuv tola suspenziyasidan Qog&#8217;oz va ba&#8217;zi bir turdagi karton olinadi. Qog&#8217;oz tayyorlash mashinasi 2 asosiy turga: yassi to&#8217;rli (asosiy qog&#8217;oz turlari ishlab chiqariladigan) va dumaloq to&#8217;rli (ba&#8217;zi qog&#8217;oz turlari va karton ishlab chiqariladigan) tiplarga bo&#8217;linadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qog&#8217;oz \u2014 asosan, o&#8217;simlik tolalaridan tayyorlanadigan yupqa material. Turli xil jinsdagi daraxt yog&#8217;ochi va bir yillik o&#8217;simlik tsellyulozasi hamda yog&#8217;och massasidan ishlanadi. Qog&#8217;oz massasiga o&#8217;simlik tolalaridan tashqari turli qo&#8217;shimcha (to&#8217;ldirgich)lar, &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/qogoz\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[191],"tags":[],"class_list":["post-112012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-q-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=112012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":112016,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112012\/revisions\/112016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=112012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=112012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=112012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}