Modernizm – 1) 19-a.ning 2-yarmi -20 a. ning 50-60-y.larida Evropa, AQSh adabiyoti va san’atida rivoj top- gan oqim va yo’nalishlarning umumiy nomi. Dastlab, Frantsiyada tashkil top- tan simvolizm, akmeizm, impressio- nizm (mas, 1863 y.da Parijda ochilgan “Xo’rlanganlar saloni”) vakillari, musiqada K.Debyussi, M.Ravel kabi kom- pozitorlar ijodiga nisbatan qo’llangan. M. dekadentlik termini b-n ham yuri- tilgan. Badiiy ijodning mumtoz an’a- nalaridan voz kechish, ijodkor o’z shaxsiy kechinma, taassurot va tasavvurlarini ustun qo’yishi, badiiy shakllarni yangi- lash jarayoniga alo-hida ahamiyat berish ular ijodiga xos bo’lgan xususiyatlardir. M. vakillari realizmga karshi kurashdi, klassisizm (akademizm)ga xos bo’lgan ijodiy tamoyillarni inkor etishga in- tildi. M. nafaqat mazkur davr san’ati, balki ilm (3. Freydning psixoanaliz nazariyasi, F. De Sossyurning struktu- ral lingvistikasi, A.Eynshteynning nisbiylik nazariyasi, N. Vinerning ki- bernetikasi) va falsafa (F. Nisshe, A. Bergson, M. Xaydegger va b.ning g’oyalari) b-n ham bog’liq bo’lgan. 20-a. boshida rivoj topgan Avangar- dizm yo’nalishlarida 19-a. M. printsi- plari o’z rivojini topdi. M.ning yangi bosqich xususiyatlari tasviriy san’at- da an’anaviy tasvirlash usullaridan butunlay voz kechish, Real obrazlar sha- klini o’zgartirish yoki umuman yo’qotish (kubizm, ekspressionizm, syurrealizm, dadaizm) kabi ko’rinishlarda namoyon bo’lgan. Musiqada M. kuy va lad tamoy- illarini inkor etish (dodekafoniya, aleatorika, sonoristika), adabiyotda \u2014 bayonning mantiqsizligiga asoslanish (dadaizm, ong oqimi, futurizm) etakchi omilga aylangan. M.ning eng yirik na- zariyotchisi Ortega-i-Gas-set san’atning xalqchilligiga qarshi chiqtsi: “moderni- stik san’at… xalqqa begonadir, buning ustiga u xalqqa… zid ekan. Haqiqiy san’- at san’atkorlar uchun, omma uchun emas…”. Bu ijodiy qarashlar 20-a.ning 2-yarmida tashkil topgan abstrakt san’at, minima- lizm, absurd drama kabi postmodernism yo’nalishlarida ham o’z aksini topdi. 1960-70 y.lar san’atida paydo bo’lgan M.ning asosiy tamoyillariga qarshi bo’lgan pop-Art, op-Art, kinetik san’at, giperrealizm kabi yo’nalishlarni ba’zi tadqiqotchilar M. tizimi nuqtai nazari- dan baholashgan. M. O’zbekistonga 20-a. boshlaridayoq kirib kelgan (A. Nyurenberg, V. Ufimtsev, A. Volkov, A. Nikolaev, O’. Tansiqboev va b.). 1970-y.lar oxiridan M.ning ko’rinishlari ayrim o’zbekistonlik ras- somlar ijodida ko’zga tashlanadi (mas, abstrakt san’at \u2014 V. Oxunov, N. Shin; giperrealizm \u2014 A. Ikromjonov, S. Rax- Metov kabi). O’zbek adabiyotshunoslari esa M.ga xos ayrim unsurlar 1920-30 y.lar adabiyotida ko’zga tashlanganini, bu jarayon 1990-y.larda nisbatan kuchayga- nini ta’kidlaydilar; 2) salbiy ma’no- da \u2014 ijodda modanint ustunligi, ya’ni ijodiy uslublar mohiyati, badiiy asar- lar mazmunining tez-tez o’zgarib turuvchi badiiy ehtiyoj va didlarga bo’ysunishi. Shu ma’noda (modaga bo’ysunadigan) M. haqiqiy novatorlik, yangilanish jarayo- niga qarama-qarshidir. Ad.: Modernizm, M., 1980; Groys B., Utopiya i obmen, M., 1993. Ne’mat Abdullaev, Olimjon Bekov, Bahodir Karimov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Modernizm – 1) 19-a.ning 2-yarmi -20 a. ning 50-60-y.larida Evropa, AQSh adabiyoti va san’atida rivoj top- gan oqim va yo’nalishlarning umumiy nomi. Dastlab, Frantsiyada tashkil top- tan simvolizm, akmeizm, impressio- … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117399"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117402,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117399\/revisions\/117402"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}