Modul (lot. modulus \u2014 me’yor, o’lchov) \u2014 1) me’morlik va qurilishda \u2014 majmualar, insho-otlar va ular- ning kismlari o’lchamlarini ifodalash uchun qabul qilingan asbob, o’lchov. M.ni qo’llash natijasida bino, inshoot yoki uning qismlari o’lchamlaridagi takror- lanuvchan (karrali) nisbatlari berila- Di, qismlar uyg’unlashadi, qismlarning mutanosibligi ta’minlanadi hamda qurilish ishlari osonlashadi. M. sifa- tida uzunlik o’lchovi (fut,metr), bino elementlaridan birining yoki qurilish buyumining o’lchami qabul qilinadi. Memorlik orderlari tizimida M. ko- lonnaning pastki qismi radiusining o’lchamidan olingan. Qad. O’rta Osiyo me’morligida ham M. keng qo’llanilgan. 14-15-a.larda gaz, qari, qadam kabi o’lchov birliklari asosida binolar tar- hi tuzilganligi ma’lum. Abu Nasr Forobiy turli o’lchov as- boblari (mas, shovun, reja, pargar, gazcho’p va b.) o’lchov me’yori sifatida me’mor-ustalarning doimiy ish quroli bo’lganligini ta’kidlaydi. Qad. Misr- dagi yodgorliklardan birida me’yor Xe- sira qo’lida gazcho’p va reja ipi ushlab turgan qiyofada tasvirlangan. Me’morlikning ilk rivojlanishi davridan boshlab qurilish maydonchasi- da mo’ljaldagi binoning shakli, ya’ni loyihasini yasash uchun asosan oddiy reja ipidan foydalanilgan. Reja ipi va qoziqlar yordamida tekis er sathiga juda murakkab shakllar tushirish mum- kin. Bular pargar va chizg’ich vazifasini o’tagan. Somoniylar maqbarasi, masji- Di Kalon, Minorai Kalon, Amir Temur maqbarasi, Ulug’bek madrasasi va b. Geo- metrik tarkib va uyg’unlik jihatidan M. asosida bunyod etilgan, girih naqshlar ham dinamik kvadratdan foydalanish natijasida paydo bo’lgan va rivojlan- gan. O’rta Osiyo me’morlarining 16-a. da M. asosida chizgan bir necha tarhlari O’zbekiston FA Sharqshunoslik in- ti qo’lyozmalar fondida saqlanmoqda. M. hozirgi zamon me’morligida bino qismlarini standartlash, birxillash- tirish va umuman badiiy va texnik tartibga erishishda keng qo’llanadi; 2) radioelektronikada \u2014 radioelektron apparatlarning mustaqil funktsional uzeli. Tuzilishiga kura, yassi, hajmiy va hajmiy-yassi; elektron asboblar ti- piga qarab, tranzistorli va lampali xillarga bo’linadi. M., ko’pincha, bosma plata (asos)ga yig’iladi. M.ni musta- kil sozlash va tekshirish mumkin; bu esa radioelektron apparatlarni ta’mirlash vaqtida M.ni qo’shimcha tuzatmay va so- zlamay almashtirishga imkon beradi. M. apparatlarni loyihalash muddatini qisqartiradi, apparatlar tayyorlashni arzonlashtiradi, apparatlarni sodda- lashtiradi vab.; 3) mashinasozlikda \u2014 tishli g’ildirak (shesternya)ning geome- trik parametri.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Modul (lot. modulus \u2014 me’yor, o’lchov) \u2014 1) me’morlik va qurilishda \u2014 majmualar, insho-otlar va ular- ning kismlari o’lchamlarini ifodalash uchun qabul qilingan asbob, o’lchov. M.ni qo’llash natijasida bino, inshoot … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117665"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117684,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117665\/revisions\/117684"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}