Muhammad Alixon (taxm. 1803\/ 06-1842, Qo’qon) \u2014 Qo’qon xoni (1822-41). Umarxon va Nodiranmng o’g’li. Otasi Umarxon vafotidan keyin 17 yoshida taxtga o’tirgan. Hukmronlik davrida xonlik hududini kengaytirish- ga uringan. Jan. Olay tog’etagidagi to- jiklar bo’ysundirilgan. Qorategin bu- tunlay, Darvoz, Shug’non, Roshan, Vohon faqat nomigagina zabt etilgan. 1829 y. Qashqarga yurish qilgan. Uning bu harakatidan foydalangan Qashqar Musul- monlari xitoylarga qarshi bosh ko’targan. Mag’lub bo’lgan uyg’urlardan 70 mingi M. A. b-n birga qaytib, Qo’qon xonligidagi shaharlarga (jumladan, Toshkentga) joy- lashtirilgan. M. A. Qashqarga qilgan qaytaqayta hujumi natijasida Sharqiy Turkiston shaharlaridan boj yig’ish hukuqini olgan. M. A. hukmronligi dav- rida sug’orish ishlari yo’lga qo’yilgan. Toshkent yaqinida Xonariq qazilgan. Toshkent hokimi lashkar qushbegi M. A. ning yaqin maslahatchisi bo’lib qolgan. Rossiya b-n savdo va diplomatik aloqalar yaxshi yo’lga qo’yilgan. 1828 y. Qo’qondan Sankt-Peterburgga elchilar boradi va ular yaxshi kutib olinadi. 1830 y. Qo’qonga Rossiya elchisi Xorunjiy pota- nin keladi. M.A.ning hukmronlik davrida Qo’qon\u2014Buxoro munosabatlari keskin yomonlashadi. Ular orasida bo’lib o’tgan urushlar natijasida Buxoro amiri na- srullaxon Qo’qon qo’shinini tormor qiladi. M.A. o’zini noiloj amirning noibi deb e’tirof qiladi. Oradan ikki yil o’tgach, 1841 y. okt.da Qo’qonda xon Zul- miga qarshi xalq qo’zg’oloni ko’tariladi. M. A. ichkilikbozlik va axloqsizlikka beriladi. Buxoro\u2014Qo’qon o’rtasidagi munosabatlar emonlashuvi va tez-tez takrorlanib turadigan harbiy to’qnashuvlar shunga olib keldiki, M. A. 1841 y. noyab.da ukasi Sulton Mahmud foydasiga taxtdan voz kechadi, shunday bo’lsa ham 1842 y. apr.da Buxoro ami- ri Nasrullaxon Qo’qonni zabt etdi va M.A.Ni, ukasi Sulton Mahmudxonni, onasi Nodira begimni qatl ettiradi. M. A. g’azallar yozgan, uning buyrug’iga binoan, xattotlar Alisher Navoiy asarlarini miniatyuralar b-n bezatib ko’chirishgan, ko’plab tarixiy asarlar fors va Arab tillaridan o’zbek tiliga tarjima qilingan. M. A. davrida maktab va madrasalar qurilgan (mas, Madalixon madrasasi), Qo’qonning eski o’rdasi ta’- mirlangan. Ad.: Mirzoolim Mushrif, Qo’qon xon- ligi tarixi, T., 1995; Bobobekov H. N., Qo’qon tarixi, T., 1996; Nabiev R. N., Iz istorii Kokandskogo xanstva, T., 1973. Haydarbek Bobobekov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Muhammad Alixon (taxm. 1803\/ 06-1842, Qo’qon) \u2014 Qo’qon xoni (1822-41). Umarxon va Nodiranmng o’g’li. Otasi Umarxon vafotidan keyin 17 yoshida taxtga o’tirgan. Hukmronlik davrida xonlik hududini kengaytirish- ga uringan. Jan. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-117706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117706"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117717,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117706\/revisions\/117717"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}