Profilaktika (Yun. profi laktikos saklovchi, oldini oluvchi) \u2014 odamlar- ning uzoq umr kurishi, ishlash krbiliya- tini saqlab qolishi, aholining jismo- niy rivojlanishini yaxshilash. kasalli- klarning yuzaga kelishi va tarqalishini oldini olish hamda salomatlikni himoya qilishga qaratilgan iqtisodiy, ijti- moiy, gigienik va tibbiy chora-tadbir- lar majmui. P. jamoat tashkilotlari va alohida fuqarolar tomonidan amalga oshiriladi. P. tushunchasi va uning amaliy shakli jamiyatning tarixiy taraqqiyoti davrida iqtisod, davlat tuzumi va ilm-fanning rivojlanishiga qarab o’zgarib turgan. P. qadim zamondan ma’lum. Qad. tib- biyotda shaxsiy gigiena va to’la-to’kis ovqatlanish qoidalariga amal qilish b-n kasalliklarning oldini olishga kat- ta ahamiyat berilgan, lekin P. 19-a.dan boshlab ilmiy jihatdan asoslab beril- Di. Kasalliklarning paydo bo’lishi va tarqalishida tashqi muhitning ahamiya- tini o’rganish, mikrobiologiya, fizio- logiya, immunologiya va gigiena sohasida qo’lga kiritilgan yutuqlar ilmiy P.ning tashkil topishiga imkon berdi. Zamonaviy P. inson salomatligi- ga salbiy ta’sir etadigan omillarni yo’qotishni ko’zda tutadigan hamda ular- ning jismoniy va ma’naviy irodalari- ni har tomonlama o’stirishni ta’min- laydigan, davlat va jamoat ahamiyatiga ega bo’lgan kompleks tadbirlar tizimini o’z ichiga oladi. Shaxsiy, jamoat, tibbiy P. farqlanadi. Shaxsiy P.ga insonning o’z sog’lig’ini saqlashi va mustahkamlashiga qaratilgan choralar, ya’ni sog’lom tur- mush tarziga amal qilish, shaxsiy gigie- na, nikoh va oila, shuningdek, kiyim-ke- chak, ovqatlanish gigienasi, o’sib kelayot- gan avlodni gigienik tar-biyalash, rasio- nal ishlash va dam olish, faol jismoniy tarbiya va sport b-n shug’ullanish kiradi. Jamoat P.siga jamoat tashkilotla- ri tomonidan fuqarolarni jismoniy va ma’naviy rivojlantirishni ta’minlov- chi, xalq sog’lig’iga yomon ta’sir qiluvchi omillarni kamaytirishga kara-tilgan siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy, qonuniy, tarbiyaviy, sanitar-texnik, sanitargigi- enik, epidemiologik va tibbiy chora-tad- birlar kiradi. Tibbiy P. birlamchi va ikkilamchi bo’ladi. Birlamchi tibbiy P. kasalli-klarning kelib chiqish sabablari va rivojlanishiga qarshi qaratilgan ij- timoiy, tibbiy, gigienik va tarbiyaviy choralar; tashqi muxitning nomaqbul ta’siriga organizmning chidamliligini oshirish; organizmning soglom holatini saklab qolish, unga Pa-tologik ta’sir kursatuvchi omillarning oldini olish; dispanserizasiya o’tkazish va yuqumli kasalliklarga qarshi emlashdan iborat. Ikkilamchi tibbiy P. kasalliklarni erta aniklash, patologik jarayonning ri- vojlanishi, uning asoratlari va resi- divlarining oldini olishga karatilgan chora-tadbirlar. O’zbekiston mustaqillikka erishgan- dan so’ng insonlarning sog’lom turmush tarzini yaxshilashga, atrof-muhitni himoya qilish, onalik va bolalikni muhofaza qilish, sportning ommala-shu- VI va profilaktik tibbiyotni rivojlan- tirishga karatilgan qonunlar, dasturlar qabul qilindi. Onalik va bolalikni muhofaza qilish tadbirlari ona va bolalar kasal- liklari va o’limining keskin kamayi- shiga, chilla davri kasalliklarining ol- dini olishga, soglom avlod yaratilishiga yordam bermoqda. Hoz. oldingi polikli- nikalar va shifoxonalar o’rniga oila- viy poliklinika va “onalar va bolalar” markazlari tashkil etildi. Tibbiyot in- tlarida oilaviy shifokorlar tayyorlash dasturiga o’tildi. Tug’ruqxonalar o’rnini perinatal markazlar egalladi. 21-a. boshida O’zbekistonda Respu- blika “Salomatlik” in-ti, viloyatlarda uning filiallari ochiddi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Profilaktika (Yun. profi laktikos saklovchi, oldini oluvchi) \u2014 odamlar- ning uzoq umr kurishi, ishlash krbiliya- tini saqlab qolishi, aholining jismo- niy rivojlanishini yaxshilash. kasalli- klarning yuzaga kelishi va tarqalishini oldini … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118058","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118058","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118058"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118058\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118063,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118058\/revisions\/118063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118058"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118058"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118058"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}