Platforma \u2014 er po’stining sust harakatlanadigan qismi, geosinklinal- larning aksi xisoblanuvchi Konti-nent- ning asosiy struktura elementi. May- doni bir necha mln. km2 ga etadi. P. tu- zilishi 2 qavatdan iborat. Pastki kavat magmatik, metamorfik va vulkan jin- slaridan tarkib topgan. Yuqori qavat cho’kindi, ba’zan vulkan jinslaridan tuzilgan. Qalinligi 3-7 km dan 9 km gacha, ayrim joylarda undan ham ortiq. Bir oz qiya holda yotgan qoplama jinslar turli tartibdagi kichik strukturalar b-n murakkablashgan. P.larda jadal burma- lanishlar quyidagi joylarda yuzaga ke- ladi: tuzli yotqizikdardan tarkib topgan egilmalarda; yondosh burmalangan oblast- larning chekka qismida; avlakogenlarda (yoriqlar b-n chegaralangan va grabensi- mon shakldagi P.ning chiziqli egilma- si); poydevorning katta amplitudali yoriqlarga tutashgan qismlarida. Qad. va yosh P.lar farq qilinadi. Qad. P.ning poydevori paleozoygacha hosil bo’lgan qatlamlarning burmalanishidan yuzaga kelgan. Ba’zan P. krplama-sini poydevordan oraliq jinslar majmui ajratib turadi. P.da magmatik jarayon- lar ham kuzatiladi, lekin ular geosin- klinallardagiga nisbatan bir-muncha sust. Magmatizm jinslari ish-qor- bazaltli magmadan iborat. P.larda so- dir bo’ladigan seysmik harakatlar ancha sust bo’ladi, lekin yirik yoriqlarga tu- tashgan joylarida va qo’shni geosinkli- nal oblastlar yaqinida kuchli bo’lishi mumkin. P.larda geotermik gradient geosinklinallardagiga nisbatan 2-4 marta kam. Yosh P.larda bu ko’rsatkich qadimiylariga nisbatan yuqori. P.lar chegarasi, odatda, poydevorning burma- langan strukturalari yo’nalishiga Moe kelmasdan, balki qo’shni geosinklinal- larning cho’ziklik chegarasi b-n ustma- ust tushadi. P.lar chegarasi keskin yoki juda yoyiq bo’lishi mumkin. P.larning yirik struktu-rasi sifatida qalqonlar va plitalar ajratiladi. Plitalar- da neft va gazning yirik zaxiralari uchraydi. Yuqorida qayd qilingan bar- cha belgilar er po’stining 30-60 km qalinlikdagi kontinental P.lariga xosdir. Bulardan tashqari, okean P.lari ham mavjud. Ularga tekis relefli oke- an tublari misol bo’la oladi. Er pusti qalinligi bu joyda 5-7 km dan osh- maydi, granitli qatlamlar uchramay-Di, cho’kindi qatlamlar kam bo’lganligidan an’anaviy fikrga asosan neft va gaz- larga istiqbolsiz hisoblanadi. Qad. P.larga: shim. Amerika va Jan. Ame- Rika, Sharqiy Evropa, Sharqiy Sibir, Afrika, Avstraliya P.lari, yosh P.larga G’arbiy Evropa, Turon-Skif, G’arbiy Si- bir P.lari mansub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Platforma \u2014 er po’stining sust harakatlanadigan qismi, geosinklinal- larning aksi xisoblanuvchi Konti-nent- ning asosiy struktura elementi. May- doni bir necha mln. km2 ga etadi. P. tu- zilishi 2 qavatdan iborat. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118116"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118125,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118116\/revisions\/118125"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}