Pigmentlar (lot. pigmentum\u2014 bo’yoq) \u2014 1) (biologiyada) orga-nizmlar to’qimalari tarkibiga kiradigan bo’yoq birikmalar. P. rangi ular molekulasi tarkibidagi quyosh spekt-rining ko’zga ko’rinadigan nurlarini (380-750 nm) tanlab yutadigan xromofor guruhi b-n bog’liq. P. tsitoxromlar, katala- za va b. fermentlar, membrana struk- turam tarkibiga kiradi, oqsillar va lipidlar b-n birga kompleks qosil qiladi. Hujayrada P. Max-sus tuzil- malar (xloroplastlar, xromoplastlar va b.) ichida, ba’zan hujayra shirasida bo’ladi. Ko’pchilik hayvonlarda maxsus P. hujayralari mavjud. P. fotobiol ochiq jarayonlarida (fotosintez, ko’rish, fotoregulyasiya) katta ahamiyatga ega; na- fas olishda ishtirok etadi (gemoglobin, tsitoxromlar, xromogenlar), organizm- ni ultrabi-nafsha nurlar ta’siridan saqlaydi (o’simliklarda \u2014 karotino- idlar va flavonoidlar, hayvonlarda \u2014 Mela-ninlar), hayvon va o’simliklar rangini belgilaydi. P.dan oziq-ovqat va farmasevtika sanoatida foydalaniladi. 2) (kimyoda) \u2014 suvda, organik eri-tuvchi- larda, parda hosil qiluvchi mod-dalarda va b. bo’yaladigan muhitlarda erimaydi- gan (bo’yagichlardan farqli o’laroq) yuqori dispers kukunsimon bo’yovchi moddalar. P. materiallarni korroziyadan saklaydigan plyonkalarning xossalarini yaxshilaydi. Organik P. \u2014 kimyoviy tuzilishi tur- licha bo’lgan sintetik bo’yoq moddalar. Monova disazopigment mahsulotlari muhim ahamiyatga ega. Bular yashilsariq rangdan to’q qizil ranggacha bo’ladi. FTA- lo-tsianin P.ning rangi och zangori, chi- damligi b-n boshqa P. dan ajralib tura- Di. Sariq rangdan yashil ranggacha bo’lgan olovbardosh polisiklik P.ning ham ahamiyati katta. Anorganik P. \u2014 tarki- bida ko’p miqdorda te-Mir oksidlari, sintetik mahsulotlar, oz miqdorda sul- fidlar, selenidlar, oksidlar va xromat- lar bo’lgan tabiiy minerallar. Anorga- nik P. ning rangi bo’g’iq, organik P.ga qaraganda kam tatimli, zichligi katta, yorug’lik-ka chidamli. P., asosan, lok-bo’yoq ma-teriallar (mas, emallar, bo’yoqlar, jumladan, bosmaxona bo’yoqlari va ba- diiy bo’yoklar), shuningdek, plastmassa- lar, rezinalar, qurilish materiallari, silikat sirlar (faqat anorganik P.), kosmetik preparatlar va b. tayyorlashda, sun’iy va sintetik tolalarni bo’yashda, sun’iy charm va gazlamalarga bosma rang berishda ko’plab ishlatiladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Pigmentlar (lot. pigmentum\u2014 bo’yoq) \u2014 1) (biologiyada) orga-nizmlar to’qimalari tarkibiga kiradigan bo’yoq birikmalar. P. rangi ular molekulasi tarkibidagi quyosh spekt-rining ko’zga ko’rinadigan nurlarini (380-750 nm) tanlab yutadigan xromofor guruhi b-n … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-118145","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118145","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118145"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118145\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118154,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118145\/revisions\/118154"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}