Plutonizm (Pluton \u2014 afsona- viy er osti hukmdori nomidan) \u2014 er geologik tarixida ichki (endogen) jara- yonlar hal qiluvchi rol o’ynaydi degan ilmiy ta’limot. 18-a. oxiri \u2014 19-a. boshlarida kengtarqalgan. P. qarashlari sistemasi shotlandiyalik tabiatshunos- geolog J. Gettonning “er nazariyasi” kitobida (1788, 1795) ishlab chiqilgan. Uning fikricha, er yuzasi va er po’stida sodir bo’ladigan barcha o’zgarishlar Fi- zik va kimyoviy jarayonlar b-n uzviy bog’liq. P. quruklik yuzasining suv b-n yuvilib ketishi, dengiz ostida cho’kindi jinslarning paydo bo’lishi, ularning zichlanishi, dengiz suvi qaytgach, Yan- gidan materikning bunyodga kelishini “erning ichki harorati” (magmatizm va vulkanizm) oqibati, deb hisoblardi. J. Gettonning bu ta’limoti magma va mag- matik tog’jinslari haqidagi birin- chi progressiv tushunchaga asos soldi va o’sha davrda xukm surgan Neptunizm (A. Verner) ta’limotiga katta zarba ber- Di. 19-a. boshlarida bazaltlarning vulkandan kelib chiqqanligi va vulkan hamda zil-zilalarda er ichki Energi- yasining ahamiyati aniklandi. P. ta- rafdorlari er yuzasi tarixida vulkan harakatlari hal qiluvchi ahamiyatga ega, deb hisoblaganlar (vulkanizm-katastro- fizm tarafdorlari A. Gumboldt va L. Bux ham shu fikrda edilar). “Vulkani- stlar” va “plutonistlar”ning ilmiy qarashlari bir-biridan farklansa- da, ularning har qaysisi er tarixida ichki kuchlarning hal qiluvchi rolini tan olganlar va ular orasidagi ilmiy bahslashuvlar geol. fanini rivojlani- shiga katta hissa qo’shgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Plutonizm (Pluton \u2014 afsona- viy er osti hukmdori nomidan) \u2014 er geologik tarixida ichki (endogen) jara- yonlar hal qiluvchi rol o’ynaydi degan ilmiy ta’limot. 18-a. oxiri \u2014 19-a. boshlarida kengtarqalgan. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[226],"tags":[],"class_list":["post-119026","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-p-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119026"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119026\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119047,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119026\/revisions\/119047"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}