Mahtumquli (taxallusi Firog’iy; 1733, Gurgan daryosi sohilidagi Hoji-govshan qishlog’i \u2014 1791) \u2014 tur- kman shoiri va mutafakkiri. Otasi Dav- latmamat Ozodiy (1700-1760) ham shoir bo’lgan. M. boshlang’ich ta’limni oilada o’z otasidan olgan. So’ng qishlok makta- bida Niyozsolih mulla qo’lida o’qigan. Dastlab M. Xalach atrofining Qiziloyoq qishlog’idagi Idrisbobo madrasasida, keyinchalik Buxoroning Ko’kaldosh, Xi- vaning Shergoziy madrasalarida tehsil olgan. Nizomiy, Firdavsiy, Fuzuliy, Navoiy singari mashhur sho-irlar ijo- didan bahramand bo’lgan. Zargarlik b-n shug’ullangan. Afg’oniston, Eron, Hindiston, Ozarbayjon, Samarqand, Turkiston kabi bir kancha shaharlarga sayohat kilgan. M. ning oilaviy sharo- iti xususida har xil rivo-yatlar bor. Mahtumqulishunoslar M. Menglixon ismli kizni chin dildan sevganini, bi- rok ularning turmush qurishiga imkon bo’lmaganini yozadilar. M. bir kancha lirik she’rlar, lirik- epik dostonlar, g’azal va muxammaslar yozgan. Bizgacha uning lirik, falsafiy, pandnasihat xarakteridagi 10 ming mi- eradan ortiq she’rlari etib kelgan. M. she’rlarida turkman xalqining hayoti, urf-odatlari, o’z davrining muhim ij- timoiysiyosiy hodisalari, shoirning ichki kechinmalari teran ifoda etil- gan (“bo’lmasa”, “kelgay”, “bilan”, “Naylayin”, “Etmas”, “Bular”, “Ket- Di zamona” va b.). Asarlarida turkman urug’larini birlashishga chaqirgan. Ular o’rtasidagi nizojanjallarni tugatish- ga uringan (“taka, yovmut, ko’klang, yozir, Alili \u2014 bir davlatga qullik kilsak be- shimiz…”). M.ning ishq-muhabbat mavzuida- gi she’rlari ham ohangdorligi, chukur falsafiy mohiyati b-n ajralib tura- Di. Shoirning hayot va o’lim, inson va borliq, go’zal insoniy fazilatlar va odob-axloqqa oid she’rlarida Islom dini hamda tasavvufiy karashlar ta’si- ri yaqqol seziladi (“Mahtumkuli, shukr et sen Xudoga, o’lim barobardir shohu gadoga…”). Ko’p she’rlariga Qur’oni Karim oyat- lari, hadisi sharifning maz-munmohiyati singdirilgan. Shoir she’rlarida pay- g’ambarlar, Bahouddin Naqshband, Ahmad Yassaviy singari ulug’zotlar juda ko’p tilga oli- nadi. Shuningdek, Allohga Munojot, Rasululloh (sav)ga murojaat ohanglari M. she’riyatining eng asosiy tamoyilla- ridan biridir (“riyodan, yo Rab”, “sochdi Muhammad”, “yo Rasul” va b.). M. uslubida xalq og’zaki ijodi- ga yaqinlik bor. M. turkman xalqining maqol va matallarini, xalqtiliga xos ayrim unsurlarni adabiyotga olib ki- rishda katta xizmat qilgan. Shoirning purma’no misralari turkman Milla- tining hikmatli so’zlari, aforizmlar qatoridan o’rin olgan. M. ijodi Evropa va rus sharqshunoslari, turkman va o’zbek olimlari tomonidan tadqiq etilgan; qiyosiy o’rganilgan. Xususan, Navoiy ijodining M.ga ta’siri va b. adabiy ta’- sir masalalari tekshirilgan (S. Qoriev, “Navoiy va mah-tumquli”, “Mahtumquli va Islom shoir”, “Mahtumquli she’- rlari asosida yaratilgan o’zbek xalq qo’shiklari” va b.). M. she’riyati barcha turkiy mil- latlar, jumladan, o’zbeklarning ham ma’naviy mulkiga aylangan. Bir necha marta she’rlari o’zbek tiliga tarjima qilinib, nashr etilgan. Ko’plab she’rla- ri hofizlar tomonidan kuyga solib ay- tiladi. M. haqida kinofilm, spektakl va badiiy asarlar yaratilgan. As: tanlangan asarlar, T., 1963; mah- tumquli she’riyatidan, T., 1976; Saylan- ma, T., 1995; Turkman mumtoz she’riyati durdonalari, Urganch, 2000. Ad.: Quramboev K., O’zbek-turkman adabiy aloqalari, T., 1978. Bahodir Karimov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mahtumquli (taxallusi Firog’iy; 1733, Gurgan daryosi sohilidagi Hoji-govshan qishlog’i \u2014 1791) \u2014 tur- kman shoiri va mutafakkiri. Otasi Dav- latmamat Ozodiy (1700-1760) ham shoir bo’lgan. M. boshlang’ich ta’limni oilada o’z … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-120127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120127"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120138,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120127\/revisions\/120138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}