{"id":120154,"date":"2024-05-09T19:32:02","date_gmt":"2024-05-09T16:32:02","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=120154"},"modified":"2024-05-09T19:32:06","modified_gmt":"2024-05-09T16:32:06","slug":"mahabharata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/mahabharata\/","title":{"rendered":"&#8220;Mahabharata&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p>&#8220;Mahabharata&#8221; (&#8220;Bharata AV- lodlari jangnomasi&#8221;) \u2014 qad. Hind qahramonlik eposi. Dastlabki namuna- si mil. AV. 10-8-a.larda yuzaga kelgan &#8220;M.&#8221;25 ming misradan iborat she&#8217;riy qo&#8217;shiqlardir. Aytilishicha, u avval &#8220;prakrit&#8221; (xalq) tilida og&#8217;izdan og&#8217;izga ko&#8217;chib yurib, keyinchalik sanskrit ti- lida yozma adabiyotga kirib kelgan. Asar qahramonlaridan biri afsonaviy avliyo Vyasa uning muallifi sanaladi. Epos turli hajmdagi 18 kitobdan iborat bo&#8217;lib, hind adabiyotidagi an&#8217;anaviy syujet ichida syujet uslubida yaratilgan. &#8220;Harivansha&#8221; (&#8220;hariy sulolasi&#8221;) nom- li 19 kitob keyinchalik ilo-va sifati- da kiritilgan. &#8220;M.&#8221;dagi ba&#8217;zi rivoyat va qahramonlar Veda adabiyotida ham uchraydi. Syujetlar asosan afsona va rivoyatlardan iborat bo&#8217;lib, vaqt o&#8217;tishi b-n ular yangilanib, o&#8217;zgarib, asarning hajmi kattalashib borgan. Jumladan, &#8220;Shakuntala qissasi&#8221;, &#8220;Rama qissasi&#8221;, &#8220;Shiva haqidagi qissa&#8221;, &#8220;Nala qissasi&#8221;, &#8220;Shoh Shiva haqidagi qissa&#8221;, &#8220;Savi- triy qissasi&#8221; kabi rivoyatlar xalq og&#8217;zaki ijodidan kirib kelgan. Eposda Hindistondagi qad. Hastinapur (bugun- gi Dexli) davlatining shoqi Bharataning ettinchi avlodida (kavravlar va pandav- lar o&#8217;rtasida) taxt uchun bo&#8217;lib o&#8217;tgan buyuk janglar tarixi bayon etiladi. Undagi voqe-alar mil. AV. 2000 y.likning 2-yar- mida bo&#8217;lib o&#8217;tgan, deb taxmin qilinadi. Eposning hind xalqi hayotida muhim ahamiyatga ega ekanligining sabablari- dan yana biri shundaki, hinduizmning muqaddas kitobi bo&#8217;lmish &#8220;Bhagavadgita&#8221; (&#8220;Ilohiy qo&#8217;shiqlar&#8221;) ham aynan &#8220;M.\u00bb voqealari orqali shu kungacha etib kel- gan. Afsonalarga ko&#8217;ra, Xudo Vishnu hind xalqini razolat va zulmatdan ozod etish uchun cho&#8217;pon Krishna qiyofasida er yuziga tushadi va eposda adolat timso- li bo&#8217;lmish pandavlarning tog&#8217;asi si- fatida ularning g&#8217;alaba qozonishiga ko&#8217;maklashadi. &#8220;Bhagavadgita&#8221; esa Krish- naning Kuru maydonidagi buyuk jangdan AV-val besh aka-uka pandavlarning ik- kinchisi \u2014 Arjunga bergan diniy-fal- Safiy o&#8217;gitlaridir. &#8220;Bhagavadgita&#8221;dagi ma&#8217;bud Krishnaning so&#8217;zlari, u ko&#8217;tarib chiqqan g&#8217;oya bugungi hindu-izmning aso- siy qonunqoidalarini tashkil etadi. &#8220;M.&#8221;da tasvirlangan manzaralar, jang epizodlarining, asar personajla- rining badiiy ifodasi asrlar mobay- nida hind adiblarini ilhomlantirib keldi. Bugungi kunda Hindistonda har bir millatning o&#8217;z &#8220;M.&#8221;si mavjuddir. Jumladan, Andhra Pradesh xalqining &#8220;Andhra Mahabharati&#8221; eposi buyuk &#8220;M.&#8221;ning tarjimasi emas, balki and- xra xalqining &#8220;M.&#8221;eposidan ta&#8217;sir- lanib yaratgan yangi asaridir, shu bois uning nomi ham shtat nomi b-n bog&#8217;liq. Eposdagi syujetlarni Hindiston, Ma- layya, Indoneziya, Myanma, Shri Lanka va b. xalqdar milliy adabiyotida uchra- tish mumkin. J. Neru &#8220;M.&#8221;b-n &#8220;Ramaya- na&#8221; eposlarining adabiyotga ta&#8217;sirini baholab: &#8220;omma ongiga bu ikki asardek uzoq muddat davomida hamda chuqur ta&#8217;- sir qila olgan kitobni boshqa hech bir mamlakatda ko&#8217;rmadim&#8221;, \u2014 degan edi. &#8220;M.&#8221;ja-honning ko&#8217;pgina tillariga tar- jima qilingan, shu jumladan, &#8220;janglar qissasi. Mahabharata yoki Bharata avlod- lari jangnomasi&#8221; S. Yo&#8217;ldoshev tarji- masida o&#8217;zbek tilida chop etilgan (1970). Ad.: &#8220;Maxabxarata&#8221;, Adiparva, kn.1 [Per.s. sanskrita i komment. V. I. Ka- lyanova; pod Red. i poslesl. akad. A. P. Barannikova], M\u2014 L., 1950; Serebryakov I. D., Drevneindiyskaya literatura, M., 1971; &#8220;Mahabharata&#8221;, T., 1966. Ulfatxon Muhibova.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Mahabharata&#8221; (&#8220;Bharata AV- lodlari jangnomasi&#8221;) \u2014 qad. Hind qahramonlik eposi. Dastlabki namuna- si mil. AV. 10-8-a.larda yuzaga kelgan &#8220;M.&#8221;25 ming misradan iborat she&#8217;riy qo&#8217;shiqlardir. Aytilishicha, u avval &#8220;prakrit&#8221; (xalq) tilida &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/mahabharata\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-120154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120154"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120162,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120154\/revisions\/120162"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}