{"id":121227,"date":"2024-05-12T09:52:40","date_gmt":"2024-05-12T06:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=121227"},"modified":"2024-05-12T09:52:44","modified_gmt":"2024-05-12T06:52:44","slug":"mendeleev-dmitriy-ivanovich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/mendeleev-dmitriy-ivanovich\/","title":{"rendered":"Mendeleev Dmitriy Ivanovich"},"content":{"rendered":"\n<p>Mendeleev Dmitriy Ivanovich [1834.27.1 (8.2), Tobolsk &#8211; 1907.20.1 (2.2), Peterburg (hoz. Sankt-Peterburg)] \u2014 rus kimyogar olimi va pedagogi. Pe- terburgdagi Bosh pedagogika in-ti fizi- kamatematika f-tining tabiiyot fanlar bo&#8217;limini tugatgan (1855). 1856 y.da Pe- terburg untida magistrlik dissertasiya- sini yoklaydi. 1859-61 y.larda Gelder- Berg sh.ga ilmiy xizmat safariga yubori- ladi. M. bu erda Gelderberg untining R. V. Bunzen boshchiligidagi lab.da ishlay- Di. 1861 y.da &#8220;organik kimyo&#8221; darsligi chop etiladi. 1865 y.da D-rlik disserta- tsiyasini yoqlaydi va Peterburg untining prof., 1876 y.dan Peterburg FA mux- bir a&#8217;zosi qilib saylanadi. 1893 y.da M.ning tashabbusi b-n o&#8217;lchov va tarozi namunalari deposi tarozi va o&#8217;lchovlar bosh palatasiga aylantiriladi. M. um- rining oxirigacha shu ishda boshqaruvchi (direktor) bo&#8217;lib ishlaydi. M.ning ilmiy faoliyati keng va ko&#8217;p qirrali bo&#8217;lib, eng asosiylari kimyo, kimyo texnologiya, fizika, metrologiya, meteorologiya, iqtisod va b.ga oid. Ki- myoviy elementlar davriy qonunining kashf qilinishi \u2014 M.ning buyuk xizma- tidir (q. Mendeleev davriy sistemasi). M. eritmalarning kimyoviy (&#8220;gidrat&#8221;) nazariyasini ishlab chikdi, kritik tra- ni kashf qildi (1860). Bir mol ideal gaz uchun bosim, hajm va t-ra orasidagi bog&#8217;liqlikni ifodalovchi holat tengla- masini (Klapeyron \u2014 Mendeleev ten- glamasi) hisoblab topdi (1874). Kumir- ni er ostida gazga aylantirish g&#8217;oyasini ilgari surdi (1888). Tutunsiz porox- ning yangi tarkibini topdi (1890) va uni i.ch.ni yo&#8217;lga qo&#8217;ydi. Moskva kimyotexnologiya in-ti va Tobolsk pedagogika in-ti M. nomi- ga qo&#8217;yilgan. Shim. Muz okeanidagi suv osti tizmasi, Kunashir orolidagi (ku- ril o.lari) so&#8217;nmagan vulkan, oydagi kra- ter, mendeleevit minerali M. sharafiga atalgan. 1955 y.da Amerika olimlari (g. Si- Borg va b.) sintez qilgan 101-element ni M. sharafiga mendeleeviy (Md) deb ata- dilar. As: Sochineniya, T., 1-25. L.\u2014M, 1937\u2014 54. Ad.: Makarenya A. A., Filimonova I. N., Karpilo N. G., D. I.Mendeleev v vos- pominaniyax sovremennikov, 2 izd., M., 1973.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mendeleev Dmitriy Ivanovich [1834.27.1 (8.2), Tobolsk &#8211; 1907.20.1 (2.2), Peterburg (hoz. Sankt-Peterburg)] \u2014 rus kimyogar olimi va pedagogi. Pe- terburgdagi Bosh pedagogika in-ti fizi- kamatematika f-tining tabiiyot fanlar bo&#8217;limini tugatgan &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/mendeleev-dmitriy-ivanovich\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[217],"tags":[],"class_list":["post-121227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-m-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121227"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121239,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121227\/revisions\/121239"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}