Ko’pyoqlik \u2014 tekis ko’pburchaklar b-n chegaralangan geometrik jism. Bu tekis ko’pburchaklar K.ning yoklari, ko’pburchak tomonlari K.ning qirralari, ko’pburchak uchlari esa K.ning uchlari dey- iladi. K.ning yoklari ko’pyoqli sirt hosil qiladi odatda, tasvirlangan jismlarga o’xshash jismlar K. qatoridan chiqarib tashlanadi. Shuning uchun K.ni ta’rif- lashda ko’pyoqli sirtga (yoqqa) quyidagicha cheklash qo’yiladi: 1) har bir qirra ikki va faqat ikki yoq uchun umumiy bo’lsin (bunday yoklar qo’shni deb ataladi); 2) har bir ikki yoqni ketma-ket qo’shni yoqlar zanjiri b-n tu- tashtirish mumkin bo’lsin; 3) har bir uch uchun yoklarning shu uchga tegishli burcha- klari biror bir ko’p yokli burchakni che- garalasin. K. ixtiyoriy yog’idan o’tuvchi tekislik- ning bir tomonida yotsa, u qanariq deyi- ladi. Har qanday qanariq K. uchun uning uchlari soni u, qirralari soni q va yoqlar soni yo orasida quyidagi Eyler formu- lasi o’rinli: u \u2014 q + yo = 2. Qanariq bo’lmagan K. uchun umuman olganda, Eyler formulasi o’rinli emas. Odatda, X = U\u2014 Q+yo mikdor K.ning Eyler xarakteristi- kasi deyiladi. Agar qanariq K.ning barcha yokdari bir ismli muntazam ko’pburchaklar va bar- cha ko’pyokli burchaklari teng bo’lsa, bun – Day K. muntazam K. deyiladi. Hammasi bo’lib beshta muntazam K. mavjud bo’lib, ular tetraedr, kub, oktaedr, dodekaedr (o’nikkiyoq) va ikosaedr (yigirmayoq)lar- dir. Dodekaedr va ikosaedr ham xuddi kub va oktaedr singari o’zaro bog’liq, ya’ni dodekaedr yoklarining markazi Iko- saedr uchlari bo’ladi va aksincha. Fazoda besh xil muntazam K. mavjudligi ajoyib faktdir, chunki tekislikda muntazam ko’pburchaklar soni cheksiz ko’p. Hamma muntazam K. Yunonistonda ma’lum bo’lgan. Evklidning mashhur “Negizlar”ining 13-kitobi ana shularga bag’ishlangan (q. Evklid “Negizlari”). Bu K.ni, ko’pincha, Platon jismlari deb atashadi. Yunonistonning buyuk olimi Platon bu jismlardan to’rttasini olam- ning 4 elementiga o’xshatgan: tetraedr \u2014 olov, kub \u2014 er, ikosaedr \u2014 suv, oktaedr \u2014 havo. Byoshinchi K. \u2014 dodekaedrni esa butun olam tuzilishining belgisi, “be- shinchi mohiyat” deb atashgan. Agar K.ning ko’p yoqli burchaklari bir-biriga teng, yoklari esa bir necha xil muntazam ko’pburchaklardan iborat bo’lsa, bunday K. yarim muntazam K. deyiladi. Yarim muntazam K. 13 xil bo’ladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ko’pyoqlik \u2014 tekis ko’pburchaklar b-n chegaralangan geometrik jism. Bu tekis ko’pburchaklar K.ning yoklari, ko’pburchak tomonlari K.ning qirralari, ko’pburchak uchlari esa K.ning uchlari dey- iladi. K.ning yoklari ko’pyoqli sirt hosil qiladi … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-122827","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122827"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122827\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122837,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122827\/revisions\/122837"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}