Kanpir devor, kampir devor, Devori Kan(m)pirak \u2014 O’rta Osiyoda dehqonchilik vohalarini ko’chmanchilar hujumidan himoya qilish maqsadida bar- po qilingan mudofaa inshootlari tizi- Mining xarobalari. Ma’nosi “qazilgan” (choh) demaqdir. Talaffuzda “n” b-n “m” almashuvi kuzatiladi. Pir so’zi esa qad. payrya \u2014 aylana, o’rov ma’nosida. De- MAK Kan(m)pir so’zining o’zi xandakli de- vor degani. Devor so’zi kanpir so’zining tub ma’nosi unutilganda qo’shilgan. 1) qad. Buxoro vohasidagi shahar- qishloqlarni o’rab olgan mudofaa devo- ri (devori Kanpirak). M.Narshaxiyning “Buxoro tarixi” asari (yu-a.)dagi ma’- lumotga ko’ra, K.D. 782-831 y.larda qurilgan. Mas’udiy (yu-a.)ning yozishi- cha, K.D. qad. Sug’d podsholari zamonida bino qilingan. Narshaxiy ma’lumoti K.D.ning qayta tiklangan davriga to’g’ri keladi. K.D. xarobalarini arxeologik jihatdan o’rganish yozma manbalardagi ma’lumotni to’la tasdiqladi. Mas’udiy xabar qilgan dastlabki ko’hna devor nar- shaxiy yozgan K.D.ga qaraganda ancha ki- chik maydonni egallagan. Sun’iy marza holida saqlangan. K.D. xarobalarining eni 25-35 m, bal. 1-3 m, ba’zi erlar- da 4 m gacha etadi. Dastlabki vaqtlarda uning kengligi 12-14 m, bal. 8-10 m, uz. 336 km bo’lgan; 2) qad. Sug’d vohasini o’rab olgan K.D. 8-a. oxiri \u2014 9-a. boshla- rida bino qilingan. Uz. 120 km. Sun’iy ko’tarma holida saklangan K.D. xarobasi- ning kengligi 15-20 m, bal. 2\u20144m; 3) qad. Usrushona vohasini o’rab olgan. Bu devor ham sun’iy ko’tarma holida salan- gan bo’lib kengligi 15\u2014 20 m, ba’zi joy- larda, hatto 25 m. Bal. 1 m dan 3 m gacha; 4) qad. Farg’ona vodiysining g’arbidagi K.D. 8-a. oxiri \u2014 9-a. boshlarida bino qilingan. Devor xarobasi shim.dan Jan. ga yo’nalgan bo’lib, juda yaxshi saqlangan. Kengligi 12-15 m, bal. 2-4 m; 5) qad. Toshkent vohasini shim. tarafdan o’ragan K.D. Xo’jakentdan Sirdaryogacha cho’zilgan bo’lib, xarobalarining kengligi 10\u2014 15 m, bal. 1-2 m. 8-9-a.larda O’rta Osiyo- da arablar hukmronligi davrida Buxoro, Sug’d va Usrushona vohalari atrofida- gi K.D.lar bir-biri b-n tutashtirilib, yagona mudofaa tizimi vujudga kelti- rilgan. K.D.lar ko’chmanchi qabila, elat- larning o’troq dehkonchilik vohalariga bosqinchilik, talonchilik yurishlariga qarshi to’siq hosil qilish uchun bino etilgan. Ularning yo’nalish chiziqlari Buxoro, Sug’d, Usrushona, Toshkent va G’arbiy Farg’ona vohalarining 8-9-a. lardagi obod erlari chegaralari va katta- kichikligini aniqlashga yordam beradi. 10-a.da (Somoniylar davrida) K.D.lar o’z ahamiyatini yo’qotib, xarobaga aylana boshlagan (yana q. Mudofaa devorlari). Ad. Muhamedov H., Qadimiy mu- dofaa devorlari, T., 1973. O’tkir Alimov, Mirsodiq Ishoqov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kanpir devor, kampir devor, Devori Kan(m)pirak \u2014 O’rta Osiyoda dehqonchilik vohalarini ko’chmanchilar hujumidan himoya qilish maqsadida bar- po qilingan mudofaa inshootlari tizi- Mining xarobalari. Ma’nosi “qazilgan” (choh) demaqdir. Talaffuzda “n” … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123161,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123144\/revisions\/123161"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}