KUMIJIYLAR – O’rta Osiyoda- gi qad. tog’li viloyat \u2014 Kumed aholisi. Ptolemeynnt yozishicha, mil. AV. 1-a.da Baqtra sh.dan boshlangan karvon yo’li shim.da “Komedlar tog’li o’lkasi”da Sug’diyonaga boradigan boshqa yo’l b-n kesishgan. Syuan Szanta ko’ra, Kyumi- to yoxud Kyumichje tog’li viloyati g’ar-Bda \u2014 Xuttalon, Jan.da \u2014 Shug’non, Jan.- g’arbda \u2014 Panj daryosi b-n chega-Ralan- gan. 7-a.ning 1-yarmida Kumed Xuttalon tarkibida bo’lib, ma’muriy markazi Vashgird sh. bo’lgan. Kumed viloyatida urta asrlarda K. qabilasi yashagan. Ular Jasur va jangovar bo’lib, chorvachilik va talonchilik b-n shug’ullangan. K.ning ko’plab er-mulklari, qishloqlari bor edi (shaharlari bo’lmagan). Ular Sag’oniyon va Xuttalon hukmdorlariga tobe bo’lib, ularga harbiy yordam berib turishgan. 11-a.da qoraxoniylarlan Bo’ritegin g’aznaviylarga qarashli Xuttalon va Vax- shni K. yordamida bosib olishgan. Birok, 1038 y. bu viloyatlarni qaytarib berish- ga va K. mamlakatiga qaytishga majbur bo’lgan. Kumed hududi tarixning turli bosqichlarida o’zgarib turgan. Antik davrda “Komedlar mamlakati”ga qad. karvon yo’li bo’ylab cho’zilgan tog’li VI- loyatning barcha eri kirgan. Denov yoki Xolchayondan boshlangan yo’l Pomirning tepasidagi olay tekisligigacha borgan. “Kumedlar” yoki “Kumijiylar” degan- da o’sha davrda bu hududda, shuningdek, G’arbiy Pomir yon bag’irlarida yashagan barcha ko’chmanchilar tushunilgan. Kushon- lar davrida ular o’z erdarida yashab, shim. dan kelgan yuechji qabilalari b-n qisman aralashib ketishgan. Ilk urta asrlarda Kumed xududi birmuncha cheklangan bo’lib tarkibiga Qorategin, Sag’oniyon va Xut- talonning shim.da joylashgan tog’li VI- loyatni, shuningdek, Darvoz va ehtimol Rushonni qamrab olgan. K. 5-6-a.larda shim.dan kelgan yangi ko’chmanchilar, dast- lab xioniylar, so’ngra eftaliylar va turkiylar tomonidan siqib chiqarilgan. Keyinchalik turkiy qavmlar mahalliy K. b-n aralashib ketgan. “Tanshu” dagi ma’lumotga ko’ra, 719 y. Kumedning tur- Kiylarning yanto qabilasidan bo’lgan hokimi Valoyan Xitoy imperatoriga noma yo’llab, unda arablardan shikoyat qilgan, arablar uning mulkini talon- toroj qilib, xalqi boshiga katta o’lpon solganini yozgan. 7-a.da Xitoyda “ku- medlik erkin (sayyor) musiqachilar” xalq orasida mashhur bo’lgan. 10-a.da Somoniy- lar davrida K. ning ayrim qabilalari Islomni qabul qilib ilgarigi yashash joylari \u2014 Surxondaryo va Kofarnihon daryolarining yuqori oqimidagi tog’lar va vodiylariga kelib o’rvashganlar, biroq Sag’oniyon va Xuttalon hokimlari qo’l ostida bo’lishgan. 17-a.da Xuttalonning katta qismi va Vashgird atroflarida qirg’iz qabilalari yashagan, ular keyinchalik sharqqa ko’chgan. Garm viloyati, ya’ni Qorateginda hozir tojiklar yashashadi, 17-a.da u erda olay qirg’izlari istiqomat qilgan, bunga mahalliy joy nomlari va xalq rivo- yatlari guvohlik beradi. Bu hoz. Po- mirdagi olay platosida yashayotgan olay qirg’izlari qad. K.ning avlodi ekanligi- dan dalolat beradi. Ad.: Kamaliddinov Sh. S, Istoriche- skaya geografiya Yujnogo Sogda i Toxari- Stana po araboyazichnim istochnikam IX\u2014 vachala XIII vv., T., 1996. Shamsiddin Kamoliddinov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KUMIJIYLAR – O’rta Osiyoda- gi qad. tog’li viloyat \u2014 Kumed aholisi. Ptolemeynnt yozishicha, mil. AV. 1-a.da Baqtra sh.dan boshlangan karvon yo’li shim.da “Komedlar tog’li o’lkasi”da Sug’diyonaga boradigan boshqa yo’l b-n … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123331","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123331","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123331"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123331\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123338,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123331\/revisions\/123338"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123331"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123331"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123331"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}