Kimyoviy tolalar – tabiiy va sintetik polimerlardan olinadigan to- lalar. Dastlabki xom ashyoga qarab sinte- tik (sintetik polimerlardan olinadi- gan, mas, poliamid, poliakrilonitril tolalar) va sun’iy (tabiiy polimerlar- dan, mas, tsellyuloza va uning efirlaridan olinadigan tolalar) turlarga bo’linadi. Anorganiq birikmalardan olinadigan tolalar (shisha, bazalt, kvars tolalari) ni ham ba’zan K.t.ga qo’shishadi. Sano- atda ishlab chiqariladigan K.t. turlari: 1) uzun yakka tola; 2) shtapel tola (in- gichka tolalarning kalta bo’laklari); 3) filament iplar (bir talay ingichka va juda uzun tolalarning eshilgan tu- tami). K.t. qanday maqsad uchun ishlati- lishiga qarab to’qimachilik va texnika iplariga bo’linadi. Ularning ko’pchiligi pishiq, g’ijimlanmaydi, yorug’lik, na- mlik, zamburug’lar, bakteriyalar, kimyo – viy moddalar va issiq ta’siriga chidam- li. K.t.ni tabiiy tolalarga aralashtirib ishlatish mumkin. K.t. ishlab chiqarish uchun elastik va uzun, tarmoqsiz yoki kam tarmoklangan, makromolekula hosil qiluvchi polimerlar ishlatiladi. Bu to- lalar etarlicha katta molekulyar massaga ega bo’lib, eritilganda va qizdirilganda parchalanmasdan suyuqlanadi. K.t.ni ish- lab chiqarish jarayoni: yigiriladigan eritmalar tayyorlash; tola olish va tolaga shakl berish; tolani pardozlashdan ibo- rat. K.t. arzonligi va sifati (mexaniq xossalari: mustahkamligi, elastikligi, eyilishi, kirishimligi) tabiiy tola- larga nisbatan yaxshi bo’lgani uchun to- bora ko’p ishlab chiqariladi. 1990 y.da butun dunyoda tayyorlangan tabiiy tola- larga nisbatan 1,5 barobar ko’p miqdorda (26 mln. t ga yaqin) K.t.ishlab chiqarilgan bo’lsa, 2000 y.da tabiiy tolalarga nis- batan 2,5 barobar ko’p mikdorda (45-50 mln.t) K.t. ishlab chiqarildi. K.t. turli sohalarda tabiiy ipak, zig’ir tolasi, jun o’rnida, gazmollar, trikotaj, qo’lqop va paypoqlar, gilamlar, arqonlar, maxsus ish kiyimlari i.ch.da tabiiy tolalar b-n birga ishlatiladi. O’zbekistonda “Na- voiy azot” z-dida nitron tola. Farg’ona kimyoviy tolalar z-dida atsetat tola va texnik maqsadlar uchun kapron tola ish- lab chiqariladi. Abdushukur Sarimsoqov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kimyoviy tolalar – tabiiy va sintetik polimerlardan olinadigan to- lalar. Dastlabki xom ashyoga qarab sinte- tik (sintetik polimerlardan olinadi- gan, mas, poliamid, poliakrilonitril tolalar) va sun’iy (tabiiy polimerlar- dan, mas, … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123524","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123530,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123524\/revisions\/123530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}