Kitob tumani – Qashqadaryo viloyatidagi tuman. Viloyatning shim.- sharqida. 1926 y. sent.da tashkil etil- gan. 1962 y. 24.dek.da Shahrisabz tuma- ni b-n birlashtirilgan. 1968 y. 25 dek. da qayta to’zildi. Viloyatning Chiroqchi, Shahrisabz tumanlari, Samarqand vilo- yati va Tojikiston b-n chegaradosh. Mayd. 1,75 ming km2. Aholisi 178,9 ming kishi (2000). K.t.da 1 shahar (kitob) va 12 ta qishloq fuqarolari yig’ini (Bektemir, Beshterak, Bog’bon, Makrid, Palandara, Paxtaobod, Sivaz, To’pchoq, Qaynarbuloq, Katorbog’, Quynoqboy, Jilisuv) bor (2000). Markazi \u2014 kitob sh. Tuman hududidan katta O’zbekiston trakti o’tgan. Taxtaqoracha dovoni (bal. 1788 m) esa respublika janubini shim. viloyat- lar b-n bog’laydi. Tabiati. Hududining katta qismini shim. va Sharqiy chegaralar bo’ylab cho’zilgan baland Hisor va Zarafshon tog’lari (4000 m) egallagan. Baland tog’lar tuman hududini sovuq havo oqimidan to’sib turgani uchun tuman iqlimi vilo- yatda eng mo”tadil. O’rtacha t-ra yanv. Da 0,8\u00b0, iyulniki 28\u00b0. Yiliga o’rtacha 545 mm yog’in to’shadi. Yog’inning 85% ba-hor va qish fasllariga to’g’ri keladi. Tuman hududidan Kashqadaryoning irmoqlari \u2014 Kichikjar, Oqsuv, Jinnidaryo, Oqsaryo oqib o’tadi. Tuprog’i Shahrisabz-Kitob botig’ida tipik bo’z, Daryo bo’yida Allyuvi- al bo’z, tog’larda qo’ng’ir tuproq. Efemer o’simliklar hamma joyda uchraydi. Suv bo’ylarida qamish, yulg’un o’sadi. Tog’yon bag’irlarida archa, bodom, do’lana, olma, tol, yong’oq, pista, zarang daraxtlari va xilma-xil butalar o’rmon hosil qilgan. Tog’yon bag’irlari chorva mollari uchun yozgi yaylov. Tulki, bo’ri, chiyabo’ri, bo’rsiq, ayiq, qobon, tog’echkisi, arxar; sudraluv- chilar; kaklik, chil, bulbul va b. yashaydi. Aholisi, asosan, o’zbeklar; tojik, rus, tatar va b. ham yashaydi. Axrli- ning o’rtacha zichligi 1 km2 ga 102 kishi. Shaharliklar 34,9 ming kishi, qishloq aholisi 144 ming kishi (2000). Xo’jaligi. K.t. qadimdan muhim savdo yo’llarining ustida joy- lashganligi va Samarqand, Buxoro hamda Shahrisabzga yaqinligi uchun dehqonchilik va hunarmandchilik rivoj- langan hududlaridan biri bo’lgan. Tu- man xo’jaligining asosini dehqonchilik va chorvachilik tashkil qiladi. Q.x.da sug’oriladigan erlar 18,7 ming ga, shu jumladan, 3,3 ming ga erga paxta, 10,1 ming ga erga don ekinlari, qolgan er- larga sabzavot-poliz, kartoshka, em- xashak ekinlari ekiladi. 5,0 ming ga yaqin maydon bog’va tokzor. Chorvachi- likda qoramol, qo’y va echki boqiladi. Paxta tozalash va vino z-dlari faoliyat ko’rsatmoqda. Tumanda 90 umumiy ta’- lim maktabi, 2 lisey-internat, 2 kasb- xunar kolleji, 53 kutubxona, 15 qishloq klubi, shon-Shuhrat muzeyi, stadion va tennis kortlari bor. Tuman Markaziy kasalxonasi, 79 qishloq feldsher-aku- sherlik shohobchasi, 15 qishloq vrachlik ambo’latoriyasi, 75 qishloq vrachi punkti, dorixonalar mavjud bo’lib, 2300 ga yaqin oliy va o’rta ma’lumotli tibbiy xodim ishlaydi (2000). 1935 y.dan “kitob ton- gi” tuman gaz. chiqadi (adadi 1000). Tu- manda kitob balandtog’rasadxonalar majmuasi faoliyat ko’rsatadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"