Kollektor (meliorasiyada) \u2014Dre- naj tarmog’ining suv yig’uvchi qismidan kelayotgan suvni qabul qilib, meliora- tsiyalanadigan maydondan chiqarib yubo- radigan ochiq kanal yoki drenaj quvuri. K. xo’jalik, xo’jaliklararo va magistral turlariga bo’linadi. Ularning jami kol- lektor-drenaj tarmog’inm hosil qiladi. Odatda, K. pastliklardan, xo’jaliklar va almashlab ekish dalalari chegaralari bo’ylab o’tkaziladi. Tekis maydonlar- da K.lar zovur va uchastkaning optimal uzunligini, q.x. mashinalarining unum- li ishlashini hisobga olgan holda bir- biridan 0,8\u20141,2 km oraliqda quriladi. Ochiq K.ning ko’ndalang kesimi ko’pincha trapesiya shaklida bo’ladi. K.dagi suv sathi unga kuyiladigan zovur va kol- lektorlar sathidan 0,1 \u2014 0,3 m quyiroq bo’lishi kerak. Agar drenaj suvlarining oqib ketish iloji bo’lmasa, K.ga nasos st-yalari quriladi. K. ko’ndalang kesi- Mining eng ko’p uchraydigan o’lchamlari: xo’jalik K. \u2014 chuqurligi 3,0\u20146,6 m, tubining kengligi 1,0\u20141,5 m, K.ning daxleiz qirg’oqbo’yi kengligi \u2014 40-80 m; xo’jaliklararo K.larda yuqoridagi ko’rsatkichlar 4,5\u20148,0 m, 1,0\u20143,0 va 80-140 m. Magistral K. yana ham kattaroq bo’ladi. K.ning yon bag’ri 1:1,5; 1:2,5; tubining nishabligi 0,003 dan kam bo’lmasligi lozim. Chiqarib yuboriladigan zaxob suv miqdorini hisobga olish uchun xo’jaliklararo va magistral K. lar suv o’lchash postlari b-n jihozlanadi. O’zbekistondagi eng yirik magistral K.lar: Sirdaryo VI-loyatida \u2014 Sho’ro’zak, Markaziy Mirzacho’l, Asosiy Qayir; Farg’ona vodiysida \u2014 shim. Bag’dod, So’x \u2014 Isfara, Achchiqko’l, Yozyovon, Sari Jo’ga; Buxoro viloyatida \u2014 shim. Bu- xoro, parallel, Bosh Qorako’l; Xorazm viloyatida Ko’lli, devonko’l va Daryolik (davlatlararo). Ularning o’z. 30-180 km, suv o’tkazish imkoniyati \u2014 10-170 m3\/s, suv yig’adigan maydoni 13-225 ming ga. Ochiq K.larni ishlatish davomida o’tkaziladigan ishlar: drenaj oqimini va uning minerallashuvini hisobga olish, loyqa va o’t bosishdan saqlash va b. Ochiq K.lar q.x.ga yaroqli erlarning kattagina qismini egallaydi, er isrof bo’ladi (ularga ajratiladigan may-don sug’oriladigan erlarning 5-10% ini tashkil etadi). Shuning uchun ham yangi erlarni o’zlashtirishda, asosan, yopiq xo’jalik K.lari qurilmoqda (yana q. Go- rizontal drenaj). Masharif Boqiev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kollektor (meliorasiyada) \u2014Dre- naj tarmog’ining suv yig’uvchi qismidan kelayotgan suvni qabul qilib, meliora- tsiyalanadigan maydondan chiqarib yubo- radigan ochiq kanal yoki drenaj quvuri. K. xo’jalik, xo’jaliklararo va magistral turlariga bo’linadi. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123589,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123578\/revisions\/123589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}