Komenskiy (Komensky) Yan Amos (1592.28.3, Jan. Moraviya, Niv- Nise \u2014 1670.15.11, Amsterdam) \u2014 Chex gumanist-pedagogi, zamonaviy o’qitish jarayoni asoschisi. Faoliyati nemis dvoryanlari va katolik cherkovi zulmi- ga qarshi qaratilgan “Chex qardoshlari” diniy uyushmasiga mansub oilada tug’ilgan. Mazkur uyushma a’zosi sifa- tida ta’qibga uchrab, tog’va o’rmonlarda yashirinib yurishga majbur bo’lgan. Dast- labki ma’lumotni qardoshlik maktabida olgan. 1608-10 y.larda lotin maktabi- da, keyinchalik Xerborn akademiyasi va Geydelberg un-tida o’qigan. Katolik cherkov ta’qibi natijasida Polsha- ning Leshko sh.ga kelgan va u erda gim- naziya tashkil etgan. 1631 y. “Tillar va hamma fanlarning ochiq eshigi”, 1632 y. “Buyuk didaktika”, “onalar makta- bi” Daryolik va qo’llanmalarini yaratgan. K.ning “hamma narsani bilish, hammaga bilim berish” shiori ostida yozilgan asarlari ilg’or fikrli inglizlarda zo’r qiziqish uyg’otgan. U lotin tili daryoli- gi va til o’qitish metodikasi bo’yicha qo’llanma yaratgan. 1650 y. Vengriyaga kel- Di va ped. nazariyasi taraqqiyotida muhim ahamiyatga ega bo’lgan “Pansofiya makta- bi” (1651), “yaxshi tashkil etilgan MAK- Tab qonunlari” (1653) kitoblarini, o’quv jarayonida rasmlardan foydalanishning samarali natijalari aks etgan “hislar vositasida idrok qilinadigan narsalar tasviri” (1658) asarini yozdi. K. har bir bola ta’lim olishi lozim- ligini uqtiradi, umumta’lim deganda xotin qizlarning ham tahsil olishini ko’zdatutadi. K. fikricha, tarbiyaning maqsadi kishini mangulik dunyosiga tayyorlashdan iborat bo’lib, uni aqliy, axloqiy va diniy tarbiya b-n amalga oshirish mumkin. U bolaga samarali pedagogik ta’sir ko’rsatish uchun yosh xususiyatini hisobga olish lozimligi- ni ta’kidlaydi. K. bolalarning o’qish yoshini ona maktabi (tug’ilgandan 6 yoshga- cha), xalq, maktabi (6-12 yosh), gimnaziya (12-18 yosh), akademiya (18-24 yosh) kabi bosqichlarga bo’ladi. K. ped.si mohiyati o’qitishni bola yoshi, bilim daraja- si, ruhiy holatiga uyg’un holda tashkil etishdan iborat. Uning bu karashlari “Buyuk didaktika” asarida o’z ifodasini topgan bo’lib, unda ko’rsatmalilik, on- glilik, izchillik kabi didaktik tamoy- illar ahamiyati nazariy jihatdan asos- lab berilgan. K. jahon ta’limi tarixida birinchi bo’lib ta’limning sinf-dars tizimi- ni ishlab chikdi, ta’lim beriladigan vaqtning davomiyligini, bilim oladi- gan o’quvchilar sonini, yoshini belgila- Di. Darsning rejalashtirish, maqsadga muvofiq olib borish, ta’lim beriladi- gan vaqtni o’quv yili, Choraqlar hamda o’qish kunlariga ajratish yo’llarini ko’rsatdi. Ta’tillar va ularning davo- miyligi, kundalik va yillik o’quv soat- lari mikdorini belgilab berdi. Uning pedagogik karashlari hoz. kunda ham o’z ahamiyatini yo’qotgan emas. Ad.: Hasanov R. va b., Pedagogika ta- rixidan lektsiyalar, T., 1991; Hoshimov K., Nishonova S., Inomova M., Hasanov R., Pedagogika tarixi, T., 1996.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Komenskiy (Komensky) Yan Amos (1592.28.3, Jan. Moraviya, Niv- Nise \u2014 1670.15.11, Amsterdam) \u2014 Chex gumanist-pedagogi, zamonaviy o’qitish jarayoni asoschisi. Faoliyati nemis dvoryanlari va katolik cherkovi zulmi- ga qarshi qaratilgan “Chex … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-123805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123805"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123812,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123805\/revisions\/123812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}