{"id":124491,"date":"2024-05-16T20:12:11","date_gmt":"2024-05-16T17:12:11","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=124491"},"modified":"2024-05-16T20:12:19","modified_gmt":"2024-05-16T17:12:19","slug":"saylov-huquqi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/saylov-huquqi-2\/","title":{"rendered":"Saylov huquqi"},"content":{"rendered":"\n<p>Saylov huquqi \u2014 1) davlat boshlig&#8217;i, vakillik organlari va b. ni saylash tartibini belgilab beruvchi huquqiy normalar yig&#8217;indisi. Konsti- tusiyaviy huquqtarkibiga kiradi. S.h., odatda, Konstitusiya va saylov tugrisi- dagi maxsus qonunlar b-n belgilanadi. Ularda nomzodlar ko&#8217;rsatish tartibi, va- killik normalari, ovoz berish natija- larini aniqlash tartibi va b. belgilab beriladi. O&#8217;zbekiston Respublikasida S.h. O&#8217;zbekiston Respublikasining Konsti- tusiyasi, &#8220;O&#8217;zbekiston Respublikasi Prezidenta saylovi to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (1991 y., 18 noyab.), &#8220;O&#8217;zbekiston Respublika- sining referendumi to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (yangi taxriri, 2001 y. 30 avg.), &#8220;O&#8217;zbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga saylov to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (yangi taxriri, 2003 y. 29 avg.), &#8220;Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashlariga saylov to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (1994 y. 5 may), &#8220;fuqarolarning o&#8217;zini o&#8217;zi boshqarish organlari to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (1999 y. 14 apr.), &#8220;Fukdrolar saylov huquklarining kafolatlari to&#8217;g&#8217;risida&#8221; (1994 y. 5 may), &#8220;O&#8217;zbekiston Respubli- kasida deputatni chakirib olish tar- tibi to&#8217;g&#8217;risida&#8221;gi (1996 y. 26 apr.) qonunlar va b. hujjatlarda o&#8217;z ifoda- sini topgan; 2) fuqaroning saylovda ovoz berishda ishtirok etish, saylash huquqi (faol S.h.) va saylov asosida tashkil etiladigan davlat hokimiyati va fuqarolarning o&#8217;zini uzi boshqarish organlariga saylanish huquki (passiv S.h.). O&#8217;zbekistonda fuqarolarning faol S.h umumiy, teng, to&#8217;g&#8217;ridan to&#8217;g&#8217;ri va yashirin ovoz berish printsiplari aso- sida amalga oshirilishi belgilangan. O&#8217;zbekistonda saylash huquqiga O&#8217;zR kon- stitusiyasining 117-moddasi 2-bandiga binoan, 18 yoshga etgan barcha O&#8217;zbekiston fuqarolari egadirlar. Bu umumiy ovoz berish huquqi hisoblanadi. Teng say- lov huquqida O&#8217;zbekiston Respublikasi fuqarolarining jinsi, irqiy va mil- liy mansubligi, tili, dinga munosaba- ti, ijtimoiy kelib chiqishi, e&#8217;tiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqei, ma&#8217;lu- Moti, mashg&#8217;ulotining turi va xususi- yatidan qat&#8217;i nazar, teng ovoz berishda ishtirok etishi tushuniladi. To&#8217;g&#8217;ridan to&#8217;g&#8217;ri S.hda O&#8217;zbekiston Respublika- si fuqarolarining saylovda shaxsan o&#8217;zi ishtirok etib, biron bir shaxsning ko&#8217;rsatmasisiz o&#8217;z xohish irodasini ifoda etib ovoz berishi ta&#8217;minlanadi. Yashirin ovoz berish S.h.da O&#8217;zbekiston Respublikasi fuqarolarining saylovda ovoz berayotganda boshqa biron bir shax- Sning ishtirokisiz o&#8217;z xohishini yashirin bildirish imkoniyati ta&#8217;minlanishi tu- shuniladi. O&#8217;zbekiston fuqarolarining passiv S.h. quyidagicha belgilangan: fuqarolar xalq deputatlari maxalliy Kengashi deputatligiga saylanish uchun 21 yoshga, Oliy Majlis Qonunchilik pala- tasi deputatligiga va Senatga saylanish uchun 25 yoshga, respublika prezidentli- giga saylanish uchun esa 35 yoshga etgan bo&#8217;lishi kerak. Prezident bo&#8217;lib sayla- nish uchun nomzod saylovgacha kamida 10 yil O&#8217;zbekiston hududida muqim yashagan bo&#8217;lishi va davlat tilini yaxshi bilishi, Oliy Majlisning quyi va yuqori pala- talariga deputatlikka saylanish uchun kamida so&#8217;nggi 5 yilda O&#8217;zbekistonda doimiy yashagan, jinoyat qonunchiligi bo&#8217;yicha oldin og&#8217;ir jinoyat sodir etib sudlanmagan bo&#8217;lishi kerak. Fuqarolarning o&#8217;zini o&#8217;zi boshqarish organlarining raisligi (oqsoqol)ga tav- siya etilayotgan shaxs, qoida tariqasida, oliy ma&#8217;lumotli bo&#8217;lishi, tashkilotchi- lik qobiliyatiga, rahbar lavozimida ish tajribasiga, aholi o&#8217;rtasida hurmat va obro&#8217;e&#8217;tiborga ega bo&#8217;lmog&#8217;i zarur. S.h. siyosiy partiyalar, jamoat bir- lashmalari va b. nodavlat notijorat tashkilotlarini shakllantirishda ham amal qiluvchi O&#8217;zbekiston Respublikasi fuqarolarining huquq va erkinliklari tizimiga kiradi. Bu O&#8217;zRning Konstitu- tsiyasi va qonunlari b-n kafolatlangan. Abdujabbor To&#8217;laganov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Saylov huquqi \u2014 1) davlat boshlig&#8217;i, vakillik organlari va b. ni saylash tartibini belgilab beruvchi huquqiy normalar yig&#8217;indisi. Konsti- tusiyaviy huquqtarkibiga kiradi. S.h., odatda, Konstitusiya va saylov tugrisi- dagi maxsus &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/saylov-huquqi-2\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124491","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124491","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124491"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124491\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124503,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124491\/revisions\/124503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124491"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124491"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124491"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}