{"id":124516,"date":"2024-05-16T20:17:06","date_gmt":"2024-05-16T17:17:06","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=124516"},"modified":"2024-05-16T20:17:15","modified_gmt":"2024-05-16T17:17:15","slug":"soz-shakli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/soz-shakli\/","title":{"rendered":"So&#8217;z shakli"},"content":{"rendered":"\n<p>So&#8217;z shakli \u2014 muayyan Grammatik shakldagi muayyan suzni bildiruvchi ter- min. Nutq birligi bo&#8217;lmish suz qamma vaqt (ya&#8217;ni nutqda) muayyan ma&#8217;no va va- zifani bildiruvchi shaklga ega buladi va u so&#8217;z shakli hisoblanadi. Bu xususiyat faqat mustaqil suz turkumlariga, shunda ham faqat ot, sifat va fe&#8217;l turkumlari- ga oid suzlar uchun xosdir. Bu turkumlar- ga oid suzlar nutqsa o&#8217;zi mansub bo&#8217;lgan turkumga xos muayyan grammatik ma&#8217;no va vazifani voqelantiruvchi (reallash- tiruvchi) shakllarda qo&#8217;llanadi. Mac, otlar son va kelishik kategoriyasiga xos shakllardan birida (do&#8217;stlarga \u2014 ko&#8217;plik son, jo&#8217;nalish kelishigi shakli), fe&#8217;llar nisbat, zamon kategoriyasiga xos shak- llardan birida (ko&#8217;rsatdi \u2014 orttirma nisbat, o&#8217;tgan zamon shakli) qo&#8217;llanadi. Lekin muayyan grammatik ma&#8217;no va vazi- faga ega bo&#8217;lgan so&#8217;z nutkdan shu ma&#8217;no, va- zifani qayd etuvchi ko&#8217;rsatkichsiz (shakl yasovchisiz) ham qo&#8217;llanishi mumkin. Mac: &#8220;Stol ustidagi kitob e&#8217;tiborimni tort- Di&#8221; gapidagi &#8220;kitob&#8221; so&#8217;zi birlik son, bosh kelishik shaklida, lekin shu ma&#8217;no- larni ifodalovchi ko&#8217;rsatkichga ega emas. Buni &#8220;nol kursatkichli shakl&#8221; deyiladi. Bularning maxsus grammatik shakl ekan- ligi uziga zid bulgan, birbiriga nisba- tan qaraladigan boshqa shakl (shakllar) ga nisbatan belgilanadi. Mac, yukrrida keltirilgan gapdagi &#8220;kitob&#8221; so&#8217;zining birlik son shakli ekani &#8220;kitoblar&#8221; ko&#8217;plik shakliga nisbatan, bosh kelishik shakli ekani esa maxsus ko&#8217;rsatkichga ega bo&#8217;lgan boshqa kelishik shakllariga (mas, qaratqich \u2014 &#8220;kitobning&#8221;, chiqish \u2014 &#8220;ki- tobdan&#8221; shakllariga) nisbatan belgila- nadi, ya&#8217;ni kelishik shakli deb qaraladi. Azim Hojiev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>So&#8217;z shakli \u2014 muayyan Grammatik shakldagi muayyan suzni bildiruvchi ter- min. Nutq birligi bo&#8217;lmish suz qamma vaqt (ya&#8217;ni nutqda) muayyan ma&#8217;no va va- zifani bildiruvchi shaklga ega buladi va u &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/soz-shakli\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124516","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124532,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124516\/revisions\/124532"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}