Sug’d yozuvi \u2014 mil. 1-9-a.larda mavjud bo’lgan, oromiy yozuvi asosida shakllangan harftovush yozuvi; u bir man- ba \u2014 oromiy yozuvidan tarqalganligiga ko’ra suryoniy yozuviga yaqin turadi, lekin ular parallel holda mustaqil shaklla- nib, rivojlanganlar. Zarafshon daryosi- ning vodiy va yukrri oqim qismlarida joylashgan Sug’d (Sug’diyona) viloyatida qo’llangan. Syo. Somiy alifbolar singari kon- sonant yozuv bo’lgan, ya’ni xarflar aso- san undosh tovushlarni ifoda qilgan; unli tovushlar maxsus belgilarga ega bo’lmagan. Dastlab unda 22-23 harf mavjud bo’lib, ularning deyarli barchasi qad. oromiy prototipiga borib takalgan va joylashishi ham oromiy alifbosi- dagi singari bo’lgan. Keyinchalik, 4-a. boshlarida ba’zi harflarning alifbo- dan chiqib ketishi, ba’zi harflarning shaklan birbiriga yaqinlashuvi, o’xshab qolishi natijasida harflar soni 17 ta- dan iborat bo’lib qolgan. Syo. Dastlabki paytlarda grafik shakllari bo’yicha oro- miy yozuvidan unchalik farq qilmagan, li- gaturalar ko’p bo’lmagan. 7-a. o’rtalarida esa Syo. ning kiya (kursiv) shakli paydo bo’lishi bilan ligaturalar ko’paygan, ko’plab harflarning yozilishi birbi- riga o’xshab qolgan. Bu holat qiya yozuvni qiyinlashtirgan va qo’shimcha diakritik belgilar qo’llanishini taqozo etgan. Syo. asosan gorizontal holatda o’ngdan chapga qarab yozilgan. Ammo sug’dlar 6-a. oxiridan boshlab vertikal yo’nalishda ham (devorlar va kryalarda) yozganlar, ver- tikal satrlar chapdan o’ngga tomon joyla- shib borgan. Syo. ning mil. 1-a.ga oid eng qad. namu- nasi Samarqand yaqinidagi Talli Barzu degan joydan topilgan, eng so’nggi namu- nalari esa 8-a. oxiri \u2014 9-a. boshlariga mansub. Yodgorliklarning kupi 20-a.da Sharqiy Turkistondan topilgan. Shular- dan biri 808-821 y.larda hukmronlik kilgan xoqon sharafiga bitilgan, uch til- dagi (Sug’d, qad. turk va Xitoy) qabr toshi yozuvidir. Syo. namunalarining aksariyati 4-8-a.larga tegishli bo’lib, ulardan Mug’ qal’a xarobasidan topilgan hujjatlar (1933) muhim ilmiy ahamiyatga ega. Ushbu hujjatlar va Syo.ning ba’zi boshqa yod- gorliklarida Sug’d adabiy tili me’yor- lari, uning adabiy-badiiy uslubi yaqqol seziladi. Syo., o’z navbatida, qad. Turkey runik yozuvi hamda uyg’ur yozuvshsh. shak- llantirish uchun asos bo’lgan. Syo. ni va Sug’d tilini o’rganishga Sankt-Peterburglik olim V.A. Lif- Shis katta hissa qo’shgan. Hoz. kun- da O’zbekistonda ham o’ziga xos sug’dshunoslik maktabi vujudga kelgan: prof. M. Ishoqov va uning shogirdlari Sug’d yozuvi, Sug’d tili va adabiyotining turli jihatlarini, xususiyatlarini o’rganib kelmoqdalar. S.yo. yodgorlikla- rining asosiy qismi Sankt-Peterburg, London, Parij, Berlinda saqlanmoqda. Ad. L.Oranski y I.M., Vvedenie v iranskuyu filologiyu, M., 1960; dirin- Ger D., Alfavit, Per. s angl., M., 1963; Fridrix I., Istoriya Pisma, Per. S nem., M., 1979. Abduvahob Madvaliev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sug’d yozuvi \u2014 mil. 1-9-a.larda mavjud bo’lgan, oromiy yozuvi asosida shakllangan harftovush yozuvi; u bir man- ba \u2014 oromiy yozuvidan tarqalganligiga ko’ra suryoniy yozuviga yaqin turadi, lekin ular parallel holda … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124564","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124564"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124564\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124581,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124564\/revisions\/124581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}