Sug’d, So’g’d, Sug’ud O’rta Osiyodagi qad. Tarixiy-madaniy viloyat. Ilk Mar- ta Axomaniylar sulolasi vakillari- ning qoyatosh xotirot bitiklarida Sugu- da shaklida qad. Eron saltanatiga tobe qilingan satrapliklardan biri, mamla- kat nomi sifatida qayd etilgan. Yunon manbalarida \u2014 Sogdianoy. Bu shakl yunonlar tomonidan so’z tarkibidagi \u2014 anaka \u2014 tegishlilik, mansublik ma’no- sini bildiruvchi nisbat qo’shimchasini so’z o’zagiga qo’shib yuborishdan paydo bo’lgan. Xitoy manbalarida \u2014 suli. S. yozuvi yodgorliklari mamlakat nomini S. yoki Sg’ud shaklida ko’rsatadi. Sug’dik yoki Sg’udik, Sug’diyonak \u2014 Sg’udiyonak shak- llari “Sug’dga tegishli”, “sug’diy” kabi ma’nolarda qo’llanadi. Urta asrlarda arabiy, forsiy, turkiy manbalar mamla- kat nomini “S.”shaklida qo’llaydi. “S.”so’zining ma’nosi fanda tur- licha talqin qilib kelinadi. Mac, So’ch \u2014G’G’so’z \u2014 “kuymoq, yonmoq, porlamoq” deb izohlangan. Bundan S.ni “Muqaddas ilohiy olov (zardushtiylik tasavvuri- ga ko’ra) bilan poklangan er” kabi ma’- noda talqin etishga harakat qilingan (V. Tomashek). Yana bir izohga ko’ra, “S.\u00bb so’zi sernam, unumdor er deb tushuni- ladi. Bunga hozirga qadar pastlik, suv yig’iladigan er “S, Sug’ut” deb atalishi- ni dalil qilib ko’rsatiladi. Avestola S. mamlakat nomi sifatida bir marta uchraydi. “Ardvisura Yashti” \u2014(“Obon Yasht”) va Ardvi (Amudaryo) Ishkata, Pa- ruta, Mouri, Suguda va Xvarazm tomon hayotbaxsh suvlarini eltadi, deya ta’kid- lanadi. Avestoning Videvdat naskida esa Axuramazda yaratgan ezgu yurtlardan biri Gava deyiladi va u erda sugdlar yashaydi deb ko’rsatiladi. S. mamlakati (poytaxti \u2014 Samarqand, 645-654 y.larda Kesh) 3 tarixiygeogra- FIK hududni birlashtirgan. Samarqand Si, Buxoro Si va KeshNaxshab Si. Har 3 qism o’zaro tabiiy chegaraga ham ega edi: Zarafshon tog’tizmalari Samarqand va KeshNaxshab o’rtasini Karmanadan keyin Malik cho’li Buxoro va Samarqand sini ajratib turgan. Buyuk ipak yo’lining Markaziy tar- moklari S orqali o’tgan. Natijada S xalqaro savdo munosabatlarida muhim o’rin tuta boshlagan. Buyuk ipak yo’li bo’ylab S savdogarlarining qishloqlari, shaharlarida esa ularning mahallalari paydo bo’lgan. S. tili xalqaro til ro- lini o’ynagan. Bu hol Xitoy sayyohlari tomonidan S.ning chegaralari haqida noto’g’ri tasavvurlar hosil qilgan (Syu – an Szan). S. mil. AV. 6-2-1-a.larda avval axa- moniylarga, so’ngra makedoniyalik Alek- sandr tuzgan saltanatga, uning davom- chisi Salavk davlatiga, Yunonbaqtriyaga tobe bo’lgan. Mil. AV. 2-1-a.lardan boshlab S o’z mustaqilligini tiklashga kirishgan. Uning Markaziy va mahalliy tangalari zarb qilina boshlagan. S. asta- sekin har 3 qismni o’z atrofiga to’plagan konfederativ davlat uyushmasiga ayla- nib borgan. Mil. 1ming yillikning 1-yarmida S. Kushonlar, xioniylar, abdallar, ki- darlar ta’sirida bo’la turib, o’z nisbiy mustaqilligini saklab keldi. S. konfe- derasiyasi mil. 6-a. o’rtalaridan 8-a.ning boshlarigacha siyosiy jihatdan kuchayib borgan. Arab istilosining boshlang’ich davridan (8-a.ning 1choragi), to S. pod- shosi Turg’ar davri oxirigacha (738-759 y.lar) S o’zining konfederativ xususiya- tini sakdashga harakat qilgan. Turg’ardan keyin S.da ixshidlik siyosiy hokimiyat tugab, mamlakat xalifalik tarkibiga singdirilgan. Ad.:S Mir Nova o. I ., Ocherki iz istorii Sogda, M., 1971; Ishoqov M., Sug’diyona tarix chorrahasida, T., 1990; Ishoqov M., Unutilgan podsholikdan xatlar, T., 1992; Eshov B., Sug’diyona tari- Xidan lavhalar, T., 2002. Mirsodiq Ishoqov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sug’d, So’g’d, Sug’ud O’rta Osiyodagi qad. Tarixiy-madaniy viloyat. Ilk Mar- ta Axomaniylar sulolasi vakillari- ning qoyatosh xotirot bitiklarida Sugu- da shaklida qad. Eron saltanatiga tobe qilingan satrapliklardan biri, mamla- kat … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124566"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124582,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124566\/revisions\/124582"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}