SAMARADOR HARORAT – o’simlik faol o’sishi, rivojlanishi va hosilining shakllanishi uchun zarur bo’lgan havo yoki tuproq xarorati. Shu che- garadan past haroratda o’simlikning ri- vojlanishi, urug’ning unishi tuxtaydi, gullashi kechikadi. Ko’pgina o’simliklar uchun Sh.ning quyi chegarasi 5\u00b0 atrofi- da, issiqsevarlari (makkajo’xori, sorgo) uchun 8-10\u00b0, bir qator subtropik ekin- lar (g’o’za, sholi) uchun 12\u00b0\u2014 15\u00b0 ga teng. S.h. havoning o’rtacha sutkalik harorati (faol harorat) b-n muayyan o’simlik uchun biol. minimum bo’lgan harorat ayirma- siga teng. Bu, o’z navbatida, o’simlikning rivojlanishida har bir kunning hissasini aniqlashga teng imkon beradi. Mac, havoning o’rtacha sutkalik harorati 22\u00b0 bo’lsa, rivojlanishining biologic minimumi 10\u00b0 ga teng bo’lgan ekin turi uchun S.H 12\u00b0 ni tashkil etadi, ya’ni shu kundagi o’rtacha sutkalik haroratning 10\u00b0 dan yuqori qismi ekinning o’sishi va ri- vojlanishiga ijobiy ta’sir ko’rsatadi. Agrometeorologiyada S.h ekinlar- ning o’sishi va rivojlanishi asosiy ko’rsatkichlaridan biri tarzida qabul qilingan. S.h. yig’indisi vegetasiya dav- ri yoki uning ma’lum qismi uchun kun- dalik haroratning 10\u00b0 dan yuqorisini jamlash orqali topiladi. Chunonchi, g’o’za maysalari yoppasiga unib chiqishi uchun chigit ekilgan kundan boshlab 95\u2014 100\u00b0 S.h. yig’indisi zarur (tuprokda namlik etarli bo’lgan sharoitda). Ekish \u2014 gul- lash davridagi S.h. yig’indisi 970\u00b0 ga etganda ertapishar o’rta tolali g’o’za na- vlari, 1000\u00b0 da o’rtapishar navlari va 1100\u00b0 da ingichka tolali paxta navlari gullaydi. S.h. yig’indisi ko’rsatkichidan hududning issiqlik resurslarini, ya’ni ekinni o’stirish uchun issiqlik b-n ta’- minlanganlik darajasini baholashda foydalaniladi. Issiklik b-n ta’min- langanlik vegetasiya davridagi o’rtacha ko’p yillik S.h. yig’indisini ekinning to’liq rivojlanish tsikli yoki uning ayrim fazalarining o’tishi uchun za- rur bo’lgan S.h. yig’indisiga nisbati b-n aniklanadi va % larda ifodalana- Di. O’rtacha ko’p yillik S.h yig’indisi ekinning issiklik resurslari b-n ta’- minlanganligining 50% ga, ya’ni 10 y. ning 5 y.ga teng keladi. Ekinning har yili issiqlik resurslari b-n (ya’ni 10 y.ning hammasida) ta’minlanganli- gi eng noqulay yildagi ta’minlangan- lik darajasiga qarab topiladi. O’rta Osiyo sharoitlarida bu ko’rsatkich ekin- ning etilishi (yoki rivojlanishning kerakli fazasiga etishi) uchun talab qilinadigan o’rtacha S.H yig’indisini 20% ko’paytirib olingan qiymatiga mos keladi. S.h. yig’indisi, ya’ni issiklik b-n ta’minlanganlik ko’rsatkichlariga qarab muayyan hududlarda, mamlakatlarda ekin turlari va navlari etishtiriladi. S.h. yig’indisi agrometeorologiyada, q.x. fenologiyasida (ekinlarning rivoj- lanishi va hosil etilishining asosiy fazalari muddatlarini prognozlash) da, shuningdek, agroiqlimiy rayonlash- tirishtsa foydalaniladi (yana q. Faol harorat). Olga Reyzvix.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
SAMARADOR HARORAT – o’simlik faol o’sishi, rivojlanishi va hosilining shakllanishi uchun zarur bo’lgan havo yoki tuproq xarorati. Shu che- garadan past haroratda o’simlikning ri- vojlanishi, urug’ning unishi tuxtaydi, gullashi kechikadi. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124737","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124737","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124737"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124749,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124737\/revisions\/124749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}