Somiylar, semitlar [qad. Yahudiycha shem yoki sim (som) \u2014 Nug’ o’g’illaridan birining nomi] \u2014 1) Old Osiyoda o’z davlatlarini barpo etgan va som tillarinmt ajdodi bo’lgan tillarda so’zlashgan qad. xalqlar (hozirgi S.ning otabobolari); 2) som tillari oilasiga kiradigan tillarda so’zlashadigan qad. va hoz. xalqlar. “S.”termini fanga 18-a.ning 80y. larida nemis olimlari A. L. Shlyo- tser va I. G. Eyxgorn tomonidan kiri- tilgan. “Bibliya”nknt “qadimiy ahd” qismida bir qancha xalqlar afsonaviy shajara asosida umumiy nom bilan “sim o’g’illari” deb atalgan. Biror xalqni S.ga kiritishning asosiy sharti som til- larida so’zlashganligi (yoki so’zlashishi) dir. Som tillari somx,om tillari oi- lasining bir tarmog’ini tashkil etadi. S. til jihatidan qad. Misrliklarga qardoshdir. Fandagi ma’lumotlarga ko’ra, S.ning ajdodlari qadimda Saxroi Kabirning shim. da yashagan deb taxmin qshshnadi. U erdan taxm. mil. AV. 5ming yillik bosh- larida iqlim sharoitlarining keskin o’zgarishi natijasida sharqqa qarab sil- jigan bo’lsalar kerak. Eng keng tarqalgan fikrlarga ko’ra, mil. AV. 4ming yillik oxiri \u2014 3ming yillik boshlarida S. katta guruh (Sharqiy va G’arbiy)ga bo’lingan (til- ga qarab). Sharqiy (shim.Sharqiy) guruh Jan. ikki Daryo oralig’ining shim. qismida joylashadi va shumerlar bi- lan qo’shiladi (mil. AV. 3ming yillik boshi). Bu guruh vakillari Akkad tili- da so’zlashgan. Mil. AV. 3ming yillik o’rtalarida akkadliklar Jan. ikki Daryo oralig’ining Jan. qismlariga kirib bo- radi, so’ngra S.ning shim.Sharqiy guruhi tili Shumer tilini siqib chiqaradi. Bu guruhning keyingi takdiri Akkad, Ossu- riya, Bobil tarixi bilan bog’liq. S. ning G’arbiy guruhi, o’z navbatida, 2 yoki 3 guruxga bo’linadi. Shim.g’arbiy guruhi Falastin, Suriya, shim. ikki Daryo oralig’iga 2 marta kelib joylash- gan bo’lib, uning vakillari amoriylar va xanaanlar, keyinchalik finikiylar va yahudiylar (mil. AV. 2ming yillik oxi- ridan) va S.ning alohida guruhi \u2014 ara- Meylar bo’lgan; arameylarning alohida qabilalari (xaldeylar) Jan. ikki Daryo oralig’iga siljigan va hattoki Tigr da – ryosi bo’ylarigacha kirib borgan. S.ning 3(Jan.Somiy) guruhi mil. AV. 2-ming yillikda Arabiston ya. o. hududini egal- lagan. Shu guruxning bir qismi u vak- tda Jan. Arabistondagi qad. Davlatlar (Mayna, Saba, Kataban, Xadramaut)ning aholisi (mainliklar, xadramautliklar, sabeyliklar, katabanliklar)ni tash- kil etgan. Bu guruh vakillari mil. AV. 1ming yillikda Efiopiya (Habashiston) ga tarqalgan bo’lishi ehtimol. Jan. S.ning shim. guruhi mil. AV. 2 va 1 ming yillikda lixyoniylar, Samud va b. dan iborat bo’lgan, mil. AV. 1ming yillik boshlarida ular bir umumiy nom bilan arablar deb atalgan. Arablarning Ara- biston ya. o. dan boshqa mamlakatlarga chiqishi (mil. 7-a.) S. ning keng miqyosda tarqalishidan biri hisoblanadi. Hozir Somiy tilida so’zlashadigan xalqlarga: arablar, Jan. Arabistonda yashaydigan Janubiy S.ning Jan. kichik guruxi AV- lodlari (maxri va shaxrilar, Sokotra o. axoliey), Efiopiyada yashaydigan amxara va b. xalqdar, Isroil yaxudiylari, Suriya- liklar kiradi. Ad.:Dyakonov I.M., Semitoxamit- skie yaziki, M., 1965; Krachkovskiy I. Yu., Ocherki po istorii russkoy arabistiki, Soch., t. 5, M.\u2014L., 1958; Krimskiy A., Semitskie yaziki i narodi, t. 2-3, M., 1909-1912. Javli Tursunov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Somiylar, semitlar [qad. Yahudiycha shem yoki sim (som) \u2014 Nug’ o’g’illaridan birining nomi] \u2014 1) Old Osiyoda o’z davlatlarini barpo etgan va som tillarinmt ajdodi bo’lgan tillarda so’zlashgan qad. xalqlar … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124928","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124928","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124928"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124928\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124930,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124928\/revisions\/124930"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124928"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124928"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124928"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}