Soda \u2014 turli natriy karbonatlar- ning umumiy texnik nomi. Kaltsinasi- yalangan S.\u2014 Na2CO, (natriy karbonat); kristallangan S. \u2014 Na2CO310H2O (na- tron), ichimlik yoki oziq-ovqat S.si \u2014 NaHCO, (natriy gidrokarbonat) bor. Bulardan tashkari, kaustik S. \u2014 NaOH (o’yuvchi natriyning texnik nomi) ham mavjud. S. tabiatda Na2CO310H2O hrlida, ko’l va mineral suv havzalarida erigan holda uchraydi. S. suvdagi erit- malaridan 32\u00b0 gacha Na2CO3 10N2O, 3235\u00b0da Na2CO36H2O, 35\u00b0 dan yuqorida Na,CO3H2O, 112,5\u00b0 da suvsiz tuz \u2014 Na- 2CO3 kristallanadi. NaO10H2O \u2014 ran- geiz kristall modda, havoda nurab tura- Di. Zichligi 1450 kg\/m3, 100 g suvda 0\u00b0 da 20,9 g, 104\u00b0 da esa 42,1 g eriydi. Kal- tsinasiyalangan S. \u2014 rangsiz kristall modda, zichligi 2530 kg\/m3, suyuqlanish t-rasi 858\u00b0; gigroskopik, suvda eruvchan- ligi massasiga nisbatan 6,54%(0\u00b0 da) va 17,69%(20\u00b0da). Ichimlik S. ham oq kri- Stall kukun, zichligi 2200 kg\/m3, 100\u2014 150\u00b0da parchalanadi; suvda eruvchanligi 6,54% (0\u00b0 da), 9,4% (25\u00b0da), 14,1% (60\u00b0da). S.ning suvdagi eritmalari gidrolizga uchrab, kuchli ishqoriy reaktsiya namoyon qiladi, kislota ta’sir ettirilsa, kar- bonat angidrid ajralib chiqadi. S.ni sa- noatda olish usulini ilk bor 1787-89 ylarda frantsuz kimyogari N. Leblan ish- lab chiqqan. Bu usulga muvofiq, osh tuzi NaCl ga kontsentrlangan H2SO4 ta’sir ettirib, natriy sulfatga (Na2SO4) ay- lantiriladi, keyin Na2SO4 ni ohaktosh va kumir b-n birgalikda pechda 1000\u00b0 da qizdirish yo’li b-n S. olinadi. Hoz. S.ning asosiy qismi ammiakxlorid usu- lida (Solve usuli) olinadi: tabiiy yoki sun’iy yo’l b-n tayyorlangan namakob (NaCl) natriy karbonat Na2CO3 va kal- tsiy gidroksid sa(on)2 ta’sirida sa va Mg qo’shimchalardan tozalanadi, ammiak NH3 b-n to’yintiriladi, so’ngra barbo- taj kolonnalarida karbonizasiyalanadi; asosiy reaktsiya: N aCl + N N3+SO3+N 2O >NaHCO,+NH4Cl. Natriy gidrokar-bonatni qizdirish yo’li b-n Na2CO3 oli- nadi. S. kimyo sanoatining eng muhim mahsulotlaridan; shisha, sovun va b. yuvuvchi vositalar, natriy gidroksid va natriyning boshqa birikmalarini i.ch. da, tsellyuloza pishirishda, neft mahsulotlarini tozalashda, pigmentlar olishda, “qattiq” suvni yumshatishda, tibbiyotda ishlatiladi. Ichimlik S. non va qandolatchilik mahsulotlari pishi- rishda SO2 manbai sifatida, alkogol- siz ichimliklar, sun’iy mineral suvlar, yong’inni o’chiruvchi tarkiblar tayyorlash- da, tibbiyotda, og’iz va tomoqni chayishda ishlatiladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Soda \u2014 turli natriy karbonatlar- ning umumiy texnik nomi. Kaltsinasi- yalangan S.\u2014 Na2CO, (natriy karbonat); kristallangan S. \u2014 Na2CO310H2O (na- tron), ichimlik yoki oziq-ovqat S.si \u2014 NaHCO, (natriy gidrokarbonat) bor. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124936","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124936"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124936\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124945,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124936\/revisions\/124945"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}