Sosiolingvistika (lot societas \u2014 jamiyat va lingvistika) \u2014 tilshunoslik, sosiologiya (jamiyatshu- noslik), ijtimoiy psixologiya va etn. fanlari tutashmasida rivojlanuvchi va tilning ijtimoiy tabiati, uning ij- timoiy vazifalari, ijtimoiy omillar- ning tilga ta’sir ko’rsatish mexanizmi hamda tilning jamiyat hayotida tutgan o’rni bilan bog’liq ko’plab muammolar majmuini o’rganuvchi ilmiynazariy soha. Ushbu muammolarning ayrimla- ri (mas, “til va jamiyat”) umumiy til- shunoslik doirasida ham o’rganiladi. S.ning fanlararo maqomi u foydala- nadigan tushunchalar majmuida namoyon bo’ladi. Chunonchi, sosiolingvistik tax- lilning asosiy tushunchasi deb karala- digan til jamoasi ham ijtimoiy, ham lisoniy belgilar asosida aniklanadi. S.ning eng muhim tushunchalari- dan biri lisoniy vaziyat tushunchasi bo’lib, u muayyan etnik birliklar yoki ma’muriyhududiy birlashmalarda mu- omalaaloka izchilligini ta’minlay- digan tilning (tillar, mintaqaviy umumiy tillar, hududiy va ijtimoiy lahjalarning) yashash shakllari majmui sifatida ta’riflanadi. Lisoniy vazi- yatning ekzogloss (turli tillar majmu- lari) va endogloss (muayyan bir tildagi kichik tizimlar majmulari) guruxlari farklanadi. Hozirgi S. e’tibor qaratishi za- rur bo’lgan eng muhim muammolarga quyidagilarni kiritish mumkin: til va millatning o’zaro ta’sirlashuvi; til va madaniyatning aloqasi va o’zaro ta’sir- lashuvi; bilingvizm (ikki tillilik) va diglossiya (bir tilning birbiriga ij- timoiy qarshi qo’yilgan turli xil kichik tizimlarining o’zaro ta’siri)ning ij- timoiy jihatlari muammosi; til siyosa- ti muammosi (davlat, ijtimoiy guruhlar tomonidan tillarning yoki til tizimcha- larining funktsional taqsimlanishini o’zgartirish yoki saklab qolish maqsadida, yangi lisoniy me’yorlarni joriy qilish yoki eskilarini saqlab qolish maqsadida amalga oshiradigan choratadbirlar maj- mui) va b. O’zbekistonda fan sifatida S. va so- tsiolingvistik tadqikrtlar endigina rivojlanib kelmoqsa. O’tgan asrning 70\u2014 80y.laridagi ayrim sosiolingvi- stik izlanishlar bir tomonlama \u2014 o’sha vaktdagi til siyosati nuqtai nazari va talablari asosida olib borilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sosiolingvistika (lot societas \u2014 jamiyat va lingvistika) \u2014 tilshunoslik, sosiologiya (jamiyatshu- noslik), ijtimoiy psixologiya va etn. fanlari tutashmasida rivojlanuvchi va tilning ijtimoiy tabiati, uning ij- timoiy vazifalari, ijtimoiy omillar- ning … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-124965","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124965"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124979,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124965\/revisions\/124979"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}