Sifat (falsafada) \u2014 ob’ektning muhim belgilarini ifodalaydigan falsafiy tushuncha. S. ob’ekt tarkibiy qismlarining o’zaro turg’un munosabat- larini aks ettiradi, bu munosabatlar bir ob’ektni ikkinchi ob’ektdan ajra- tib turadigan o’ziga xos tomonlarini anglatadi. Shu b-n birga S. bir turdagi ob’ektlarga xos umumiylikni ham ifo- dalaydi. S. tushunchasini dastlab ari- Stotel taxlil qilgan. U S.ni narsalar- ga nisbatan aktsidentsiya deb ta’riflay- Di. Ibn Sino esa S.ni narsalarning AJ- ralmas xususiyati, o’z-o’zicha mavjud emas deb hisoblaydi. Yangi davr falsafasida birlamchi va ikkilamchi sifatlar tu- shunchasi shakllangan. Gegel S.ga borliq b-n aynan bo’lgan muayyanlik deb ta’rif bergan. Uning fikricha, S. yo’qolishi b-n predmetning o’zi ham yo’qoladi. Ob’- ektiv olamdagi narsalar o’zgarishda va rivojlanishda bo’lishi b-n birga, ular nisbatan barqaror yaxlitlikka ega bo’lib, muayyan buyum yoki narsa ko’rinishi (si- Fat)da namoyon bo’ladi. Biron narsaning aynan shu narsa ekanligini ko’rsatuvchi jihati uning S.idir. S. predmet- ning ichki mohiyatini, ichki va tashqi aloqadorliklari birligini ifodalay- Di. S. predmetning miqdor xususiyatlari b-n chambarchas bog’langan. Mas, suv kimyo- viy tarkibiga ko’ra 2 vodorod atomining 1 kislorod atomiga birikishidan hosil bo’lgan. Agar atomlar nisbati o’zgarsa suv boshqa sifatli kimyoviy moddaga ay- lanishi ham mumkin. Suvning fizik xos- sasiga ko’ra u 0\u00b0 dan + 100\u00b0 gacha bo’lgan haroratda o’zining suyuklik sifatini sa- klaydi, 0\u00b0 dan past xaroratda muzga ay – lanadi, +100\u00b0 dan yuqori haroratda bug’, ya’ni gaz holatiga o’tadi. Bu erda mikdor o’zgarishining sifat o’zgarishiga aylani- shini kuzatish mumkin. Hoz. zamon fal- safasida S. narsalarning ichki va tashqi muayyanligi, narsaning bir qator xossa, belgi, xususiyatlari birligini ifoda- laydi, deb ta’riflanadi. S.ni predmet- ning xossalari, belgi yoki xususiyatlari b-n aralashtirmaslik lozim. S. predmet- ning nisbiy barqarorligini, doimiy- ligini, umumiyligini ifodalasa, xossa va xususiyatlar predmetning muayyan to- mon va belgilarini, boshka predmet va hodisalar b-n aloqadorliklarida namo- yon bo’ladigan jihatlarini ifodalaydi. Falsafada S.lar tabiiy S.lar va ijti- moiy S.larga ajratiladi. Tabiatda narsa va hodisalarning muayyan jihatlarini, jismiyligini, fazovaqt tuzilishini, energetik holatini, tarkibini ifoda- lovchi S. tabiiy S. deyiladi. Inson FA- oliyati b-n bog’liqbo’lgan, kishilarning birbiri va tabiat b-n aloqadorliklari natijasida vujudga kelgan S. ijtimoiy S. deyiladi. Ijtimoiy S. individual va ijtimoiy ong vositasida insonning mehnat faoliyati tufayli vujudga kela- Di. Ijtimoiy S. o’z navbatida funktsi- onal va sistemaviy S.larga bo’linadi. Funktsional S.ga ega bo’lgan ob’ektlar majmuasi ikkinchi tabiat deb ham ata- ladi. Unga inson tomonidan yaratilgan narsalar (uy, mix, traktor, samolyot va b.) kiradi. Kishilarning muayyan ij- timoiy munosabatlari majmuini ifo- da etuvchi S. sistemaviy S. deyiladi. Bunday S. muayyan buyumda ijtimoiy aloqadorliklar sharoitidagina mavjud bo’ladi, bunday aloqadorliklardan tash- karida esa u yo’qoladi. Odam narsalar- ning vujudga kelish, rivojlanish, Emi- rilish, ya’ni boshqa S.larga ega bo’lgan yangi narsalarga aylanish jarayonlaridan iborat. S.ning o’zgarishi muayyan ob’- ektning boshqa ob’ektga aylanganligi- ni bildiradi. S. tushunchasi insonning ob’ektiv reallikni bilishidagi ma’- lum bosqichni ifodalaydi. Bilish Sdan miqdorga va so’ng ularning birligi \u2014 me’yorga qarab boradi. Har qanday pred- met S. va miqdor birligidan iborat (yana q. Mikdor o’zgarishlarining sifat uzga- rishlariga o’tishi qonuni). Ad.: Ibn Sina, Danishname, M., 1980; Falsafa (ma’ruzalar matni), T., 2000. Baxtiyor To’raev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sifat (falsafada) \u2014 ob’ektning muhim belgilarini ifodalaydigan falsafiy tushuncha. S. ob’ekt tarkibiy qismlarining o’zaro turg’un munosabat- larini aks ettiradi, bu munosabatlar bir ob’ektni ikkinchi ob’ektdan ajra- tib turadigan o’ziga xos … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-125904","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125904","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125904"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125904\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125928,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125904\/revisions\/125928"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125904"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125904"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125904"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}