{"id":125908,"date":"2024-05-19T14:56:27","date_gmt":"2024-05-19T11:56:27","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=125908"},"modified":"2024-05-19T14:56:36","modified_gmt":"2024-05-19T11:56:36","slug":"slavyan-tillari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/slavyan-tillari\/","title":{"rendered":"Slavyan tillari"},"content":{"rendered":"\n<p>Slavyan tillari \u2014 hind-Evropa tillari oilasi tarkibidagi qarindosh tillar guruhi. Asosan, Markaziy va Sharqiy Evropada, Shim. Osiyoda va jahonning boshqa ko&#8217;plab mamlakatlari- da tarqalgan. So&#8217;zlashuvchilarning umu- miy soni 300 mln. kishiga yaqin. S.t.ning birbiriga yuqori darajadagi yaqinligi so&#8217;z o&#8217;zaklari va affiks larda, so&#8217;z strukturasida, grammatik kategoriyalar qo&#8217;llanishida, ran qurilishi va ma&#8217;nolar tizimida, izchil tovush o&#8217;zgarishlari ti- zimida va b.da namoyon bo&#8217;ladi. Bu yaqinlik S.t.ning kelib chiqish manbai yagonaligi, shuningdek, ularning adabiy tillar va lahjalar darajasidagi uzok, yillik alokalari b-n izoxlanadi. Shu b-n birga, 11 \u201415-a.lardan beri mustaqil tillar sifatida rivojlanib kelayotgani syabab- li ular orasida moddiy, funktsional va tipologik xarakterdagi bir qancha tafo- vutlar ham mavjud. St. o&#8217;zaro yaqinlik darajasiga ko&#8217;ra, 3 guruhga ajratiladi: Sharqiy slavyan (rus, ukrain, Belorus tillari), Jan. slavyan (bolgar, makedon, serb-xorvat, sloven tillari) va garbiy slavyan (Chex, slovak, polyak, yuqori va quyi lujisa tillari) guruxlari. Mazkur guruxlardan har bi- rining ichki bo&#8217;linishlari ham o&#8217;ziga xos- liklarga ega. S.t.ning har biri adabiy til b-n birga o&#8217;z hududiy lahjalarini qamrab oladi; bu unsurlarning o&#8217;zaro nisbati S.t.da turlicha namoyon bo&#8217;ladi. Zamonaviy St. yagona til (eng kad., keyinroq qad. va eski slavyan tili)ning uzoq tarixiy taraqqiyoti va bo&#8217;linishi natijasida paydo bo&#8217;lgan. 10\u2014 11-a.lar- da kabila tillari asosida ayrim slavyan xalqlari tillari vujudga kelgan. Jan. va g&#8217;arbiy S.t.da bo&#8217;linish yuz bergan. 14-a.da Sharkiy S.t.ning ajralishi na- tijasida rus, Belorus va ukrain tillari yuzaga keladi. Turli tarixiy davrlarda S.t.ning mikdori va o&#8217;zaro nisbati tur- licha bo&#8217;lgan. Mac, 14-a.gacha Sharqiy st. mustaqil tillar emas, balki laxjalar darajasida o&#8217;zaro farklangan. Serblar va xorvatlar til jihatdan 19-a.ning 1-yarmidagina birlashganlar va ularning umumiy tili serbxorvat yoki xorvatserb deb atala boshlagan. Makedon tili esa 20-a.dagina shakllangan. Slavyan xalqlari (tillari) 2 alif- bodan foydalanadilar. Barcha Sharqiy slavyan tillari, bolgar, serbxorvat va makedon tillari kirill alifbosi aso- sidagi, barcha garbiy slavyan tillari, xorvat va sloven tillari esa lotin alif- bosi asosidagi yozuvlarga ega. Slavyanlar nutqidagi ayrim tovushlar uchun lotin alifbosida tegishli harflar bo&#8217;lmagan holatlar turli satr usti belgilarini qo&#8217;llash yoki harflarni qo&#8217;shish orqali bartaraf etilgan. S.t.dagi dastlabki yozma yodgorliklar, ularning shakllanish va rivojlanish vaqtlariga ko&#8217;ra, 11-a. dan 19-20-a.largacha bo&#8217;lgan davrlarga taalluqlidir. Ad.: Bernshteyn SB., Ocherk sravni- telnoy grammatiki slavyanskix Yazikov. Vvedenie. Fonetika, M., 1961; Naxtigal R., Slavyanskie yaziki, perevod so slo &#8211; Venskogo, M., 1963; Boshkovch R., Osnovi sravnitelnoy grammatiki slavyanskix Yazikov. Fonetika i Slovoobrazovanie, perevod s serbskoxorvatskogo, M., 1984. Abduvahob Madvaliev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Slavyan tillari \u2014 hind-Evropa tillari oilasi tarkibidagi qarindosh tillar guruhi. Asosan, Markaziy va Sharqiy Evropada, Shim. Osiyoda va jahonning boshqa ko&#8217;plab mamlakatlari- da tarqalgan. So&#8217;zlashuvchilarning umu- miy soni 300 mln. &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/slavyan-tillari\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-125908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125908"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125932,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125908\/revisions\/125932"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}