{"id":127110,"date":"2024-05-21T18:41:45","date_gmt":"2024-05-21T15:41:45","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=127110"},"modified":"2024-05-21T18:41:51","modified_gmt":"2024-05-21T15:41:51","slug":"skandinaviya-yarim-oroli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/skandinaviya-yarim-oroli\/","title":{"rendered":"Skandinaviya yarim oroli"},"content":{"rendered":"\n<p>Skandinaviya yarim oroli &#8211; Evropaning shim.g&#8217;arbidagi yarim Orol. Shim.dan Jan.ga qariyb 1900 km ga cho&#8217;zilgan, eni 800 km gacha (Evropada eng yirik yarim Orol). Boltiq, Shimoliy, Norvegiya va Barents dengizlari suvi o&#8217;rab turadi. Materikdagi chegarasi shartli ravishda Botnik qo&#8217;ltig&#8217;idan Varanger- Ford qultig&#8217;igacha bo&#8217;lgan joydan o&#8217;tgan. S.ya.o.da Norvegiya, Shvesiya va Finyayan- diyanmng shim.g&#8217;arbiy qismi joylashgan. Shim. va g&#8217;arbiy qirg&#8217;oklari fordlar b-n kuchli parchalangan, arxipelag va Orol ko&#8217;p. Yarim orolning Jan. qismi Skager- rak bo&#8217;g&#8217;ozi va Boxus qultig&#8217;i orqali ik- kiga ajralgan. Sharqi va Jan.dagi past, qiya sohil qismi kichikroq buxtalar b-n parchalangan. S.ya.o.ning g&#8217;arbiy va shim. qismida Skandinaviya tog&#8217;lari (eng ba- Land joyi \u2014 2469 m, Galxyopiggen tog&#8217;i), sharqida pastroq Norland yassitog&#8217;ligi (eng baland joyi 800 m), Jan.da morena- li pasttekislik, undan janubroqda G&#8217;arb, Sharq va Jan.dan sohilbuyi pasttekis- liklari b-n chegaralangan gumbazsimon Smoland qiri (eng baland joyi 377 m) bor. S.ya.o. Boltiq qalqoni va kaledon burmali strukturasida joylashgan. Ma- terik muzlanishining Evropadagi Mar- kazi hisoblangan S.ya.o.dagi muzning qalinligi ayrim joylarda 1500 m ga etgan. Foydali qazilmalardan temir, mis rudalari, titan va qo&#8217;rg&#8217;oshin, shelf qismida neft konlari bor. S.ya.o.ning aksari qismi mo&#8221;tadil mintaqa, chekka shim. qismi subarktika mintaqasida. G&#8217;arbida qishi yumshoq dengiz iqlimi (yanv.ning o&#8217;rtacha t-rasi shim.da -4\u00b0dan Jan.da 2\u00b0 gacha), yozi birmuncha salqin (8-14\u00b0). Yillik yog&#8217;in 1000-3000 mm. Skandinaviya tog&#8217;lari tepalarida yanv. ning o&#8217;rtacha t-rasi -16\u00b0 gacha, iyulda 6\u2014 8\u00b0. Taxm. 5000 km2 maydon muz b-n qoplangan. S.ya.o.ning Sharqiy qismida mo&#8221;tadil iqlim kontinental iqlimga o&#8217;tib boradi, yanv. ning o&#8217;rtacha t-rasi shimda -15\u00b0 dan Jan.da -3\u00b0 gacha, iyul- niki 10-17\u00b0, yillik yong&#8217;in 300-800 mm. Daryo ko&#8217;p, sersuv, serostona. gidroe- nergiya zaxirasiga boy. Ko&#8217;l kup, ular tek- tonik xarakatlar va muzlik natijasida vujudga kelgan. 40% dan ortiq maydoni o&#8217;rmon. G&#8217;arbida torf botqokdiklari, Jan.da aralash va keng bargli o&#8217;rmonlar bor. Chekka shimoli tundra. Yarim orolda o&#8217;rmon hayvonlaridan Los, tulki, kuyon, shim.da bug&#8217;u yashaydi. Qush ko&#8217;p. Qirg&#8217;oqqa yaqin suvlari baliqqa boy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Skandinaviya yarim oroli &#8211; Evropaning shim.g&#8217;arbidagi yarim Orol. Shim.dan Jan.ga qariyb 1900 km ga cho&#8217;zilgan, eni 800 km gacha (Evropada eng yirik yarim Orol). Boltiq, Shimoliy, Norvegiya va Barents dengizlari &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/skandinaviya-yarim-oroli\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[206],"tags":[],"class_list":["post-127110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-s-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127142,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127110\/revisions\/127142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}