Katapulta (lot. kata \u2014 yuqoridan pastga va pallo — uloqtiraman, irg’itaman) \u2014 1)harbiy ishda \u2014 bu- ralgan tolalar (soch, pay va b.) ning qayishqoqlik kuchi ta’sirida harakatga keltiriladigan uloqtirish mashinasi. Yunoniston va Rimda 5-a. oxirigacha, asosan, qo’rg’onlarni qamal qilishda, jang maydonlarida qo’llanilgan. K. tosh, g’o’lalarni, smola solib yondirilgan boch- kalar va nayzalarni bir necha yuz metrga uloqtirgan. O’rta asrlarda Sharq mam- lakatlari, shu jumladan, O’rta Osiyoda ham rasm bo’lgan. Uzbekistan hududida manjaniq va palaxmon deb atalgan; 2) samolyot, planyor va b. uchish apparatla- riga qisqa yo’l uchastkasida boshlang’ich (start) tezlik beradigan qurilma. K. harakatlantirish qurilmasi (aravacha- lar, mokisimon qurilma, ilgak va b.), yo’naltiruvchi qurilma (ko’pincha rele- lar) va uchirib yuborish mexanizmlari- dan iborat. Harakatlantirish qurilmasi (uchish apparati mahkamlangan) yo re- aktiv dvigatel b-n ishga tushiriladi yoki biror ish jismi (bug’, porox gazi, qisilgan havo, prujina, rezina tizim- cha va b.) energiyasidan foydalaniladi. Yugurish oxirida uchish apparatining harakatlantirish qurilmasi keskin to’xtaydi, uning ustidagi uchish appa- rati mustaqil uchishi uchun etarli tez- lik b-n ajralib chiqadi. Gorizontal yo’naltiruvchi qurilmali K. avianoses- larda, vertikal yo’naltiruvchi qurilmali K. uchuvchilarni mashq qildirish va in- songa qisqa vaqtli katta zo’riqish ta’- sirini tekshirish uchun samolyotdan kata- pultlash jarayonini er sharoitida baja- rishda qo’llaniladi; 3) kosmik kema kabi- nasidan katapultalanadigan o’rindiqni irg’itishni ta’minlovchi qurilma.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Katapulta (lot. kata \u2014 yuqoridan pastga va pallo — uloqtiraman, irg’itaman) \u2014 1)harbiy ishda \u2014 bu- ralgan tolalar (soch, pay va b.) ning qayishqoqlik kuchi ta’sirida harakatga keltiriladigan uloqtirish mashinasi. … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[201],"tags":[],"class_list":["post-128293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-k-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128293"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":128300,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128293\/revisions\/128300"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}