Issiqlik harakati – modda- ni tashkil etgan zarralar (molekulalar, atomlar, elektronlar va b.)ning tartib- siz (xaotik) harakati. Termodinamik muvozanatli holatdagi zarralarning barcha yo’nalishlaridagi teng ehtimolli tartibsiz harakati xaotik harakat deyi- ladi. Real gaz molekulalari bir to’qnashishdan keyin ikkinchi to’qnashishgacha to’g’ri chizikli tekis harakatlanadi. Gazdagi molekulalar- ning bu ilgarilanma harakatlari barcha yo’nalishlarda xaotik harakatdir. Mole- kula ilgarilanma harakatining o’rtacha kinetik energiyasi <mv2\/2> energiyaning teng taqsimlanishi qonuniga binoan, <th)2\/2>=3-(kt\/2). I. h.ning intensiv- ligi mikdoriy jihatdan t-ra T orqali aniqlanadi (k \u2014 Bolsman doimiy-si). Siyrak gaz molekulalarining I. h. tu- fayli uning idish devoriga bosimi quyidagicha ifodalanadi: r=PKt, bunda p \u2014 hajm birligidagi molekulalar soni (zichligi). O’zgarmas bosimda gaz t-rasi T pasayishi va zichligi p ortishi b-n erkin yugurish yo’li kamayadi va ilgarilanma harakat b-n bog’liq tartibsiz harakat Su- sayadi. Suyuq holatdagi modda molekulasi o’z atrofidagi molekulalar b-n aylanma va tebranma harakatda doimo to’qnashishda bo’ladi; molekula amorf jis-mlar, jum- ladan, suyuqliklarda molekulalarning I. h. \u2014 vaqtincha muvozanatli holatlari atrofida tartibsiz joylashgan moleku- lalarning tebranma harakatlaridan va bu harakatlar davomida ularning ba’zan bir muvozanatli tebranish holatlaridan boshqalariga sakrashlaridan iborat. Kuchli yopishqoq suyuqliklarda, ayniq- sa, amorf jismlarda, jumladan, shi- shalarda bunday sakrashlar nihoyatda oz bo’ladi. Suyuklik molekulalarining I. h.dagi tartibsiz ilgarilanma harakati shu sakrashlar tufayli sodir bo’ladi. T-ra ortishi b-n I. h.ni ifodalovchi te- branma harakatlar va sakrab o’tishlar ku- chayadi. Qattiq jismda I. h. \u2014 undagi atom- larning muvozanatli holatlari atrofi- da kichik tebranishlaridan iborat; t-ra ortishi b-n tebranishlar am-plitudalari kattalashadi. Kristallanish t-rasida kristall va suyuklikning issiklik sig’imlari bir-biridan kam farqlanadi; binobarin, ulardagi I. h.lar bu t-Rada taxm. bir xil xususi-yatga ega bo’ladi. Kristall qattiq jismda I. h.ning susay- ishi tufayli, ma’lum o’tish tralarida, mas, paramag-nitning ferromagnitga yoki antiferromagnitga o’tishida tartibsiz aylanma harakat tartibli holatga o’tadi. Kristall qattiq jismlar atomlarining I. h., kvant statistikaga asosan, fonon- lar gazi orqali tavsiflanadi; issiklik qattiq jismda fononlar yordamida uza- tiladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Issiqlik harakati – modda- ni tashkil etgan zarralar (molekulalar, atomlar, elektronlar va b.)ning tartib- siz (xaotik) harakati. Termodinamik muvozanatli holatdagi zarralarning barcha yo’nalishlaridagi teng ehtimolli tartibsiz harakati xaotik harakat deyi- … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-129862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=129862"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":129871,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129862\/revisions\/129871"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=129862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}