{"id":129900,"date":"2024-06-09T10:51:59","date_gmt":"2024-06-09T07:51:59","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=129900"},"modified":"2024-06-09T10:52:21","modified_gmt":"2024-06-09T07:52:21","slug":"islom-atlasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/islom-atlasi\/","title":{"rendered":"Islom atlasi"},"content":{"rendered":"\n<p>Islom atlasi \u2014 10-a.da tuzil- gan geografik xaritalar majmui. Evro- Pa ilmiy adabiyotlarida &#8220;Islom atlasi&#8221; nomini olgan. Uning asosini &#8220;Al-ma- solik va-l-mamolik&#8221; (&#8220;yo&#8217;llar va mam- lakatlar&#8221;) mavzusi bo&#8217;yicha Arab tilida yozilgan tavsifiy-geografik asarlar tarkibidagi xaritalar tashkil qiladi. I. a.da 21 xarita bo&#8217;lib, ular quyidagi tartibda joylashtirilgan: dunyoning doiraviy xaritasi, Arabiston, Fors dengizi, Mag&#8217;rib, Misr, Shom, Rum den- gizi, al-Jazira, Iroq, Xuziston, Fors, Kirmon, Sind, Armaniston (Arron va Ozarbayjon b-n birga), Jibol, Gilon (Tabariston b-n birga), Xazar dengi- zi, Fors chuli, Sijiston, Huroson, Movarounnahr). I. a.dagi xaritalar dastlab o&#8217;rtaosiyolik mashhur olim Abu Zayd ibn Saxl Balxiy (850-934)ning &#8220;Su- var al-akolim&#8221; (&#8220;iqlimlar surati&#8221;) geografik asarida berilgan. Uni Istax- riy Abu Ishoq al-Forisiy (850-934) qayta ishlab, xaritalarga ham ancha yangi ma&#8217;lumotlar kiritdi. Istaxriyning mazkur asari fanda &#8220;kitob masolik al- mamolik&#8221;, (&#8220;yo&#8217;llar va mamlakatlar ki- tobi&#8221;) nomi b-n ma&#8217;lum; nusxalari juda ko&#8217;p, jahonning turli kutubxonalariga tarqalgan. Forscha tarjimalari ham an- chagina. Shu sababdan Abu Zayd Balxiy va al-Istaxriy asarlari dastlab fors tili- da yozilgan, degan xulosalarham mavjud. I. a.sining Abul krs.im Ibn Havqal an- Nisibi (10-a.) tomonidan qayta ishlan- gani fanda ancha mukammal deb topilgan va u &#8220;kitob al-masolik va-l-mamolik&#8221; boshka nomi &#8220;kitob surat al-arz&#8221; (&#8220;er surati kitobi&#8221;) deb ataladi. Ibn Havqal asarida xaritalarga yozilgan izohlar ancha mukammal, muallif turli geogra- FIK manba ma&#8217;lumotlaridan ham keng foydalangan. Bu asar nafakat Sharqda, balki Evropada ham Shuhrat topdi. I. a.dan, asosan, Islom mamlakatla- rining xaritalari o&#8217;rin olgan va ular &#8211; ni &#8220;iqlimlar&#8221; ham deyishgan. Bu er yuzining siyosiy-ma&#8217;muriy qismlarga bo&#8217;linish (forslardagi &#8220;Haft kishvar&#8221;) ini eslatadi (q. Etti iqlim). I. a. keyingi yillarda Arab va fors tillarida geografik asarlar yozilishi- ga, xaritalar tuzilishiga katta ta&#8217;sir ko&#8217;rsatdi, aksari mualliflar undagi xa- ritalarni o&#8217;z kitoblariga kiritdilar. I.a. Evropada nemis olimi K. Miller tomonidan nashr etilgan (1926), &#8220;Arab xaritalari&#8221; to&#8217;plamidan ham o&#8217;rin olgan. Omonulla Bo&#8217;riev.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Islom atlasi \u2014 10-a.da tuzil- gan geografik xaritalar majmui. Evro- Pa ilmiy adabiyotlarida &#8220;Islom atlasi&#8221; nomini olgan. Uning asosini &#8220;Al-ma- solik va-l-mamolik&#8221; (&#8220;yo&#8217;llar va mam- lakatlar&#8221;) mavzusi bo&#8217;yicha Arab tilida &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/islom-atlasi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-129900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=129900"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":129905,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129900\/revisions\/129905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=129900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}