IRSIYATNING XROMOSOMA NAZARIYASI \u2014 irsiy omillarning xujayra xromosomalarida joylashishi haqidagi ta’limot. Bu ta’limotga ko’ra, organizm belgi va xususiyatlarining nasldan naslga o’tishi xromosomalar b-n bog’liq. I. x. n. ni dastlab nemis tsitolog olimi T. Boveri (1902-07) va Amerika- lik olim u. Setton (1902-03) asoslab bergan. Keyinchalik 20-a. boshlarida bu nazariya amerikalik genetik T. X. Morgan va uning xodimlari tomonidan bataf- sil ishlab chiqilgan. Hayvonlar jin- sini aniqlashning genetik mexanizmini o’rganish orqali jinsning jinsiy xro- mosomalarning naslda taqsimlanishi b-n bog’liqligining aniqlanishi I. x. n. ni isbotladi. Amerika genetigi K. Bri- jes (1913) tomonidan urg’ochi drofozila- da meyoz jarayonida xromosomalarning ajralib ketmasligining kashf etilishi va jinsiy xromosomalar taqsimlani- shining buzilishi birikkan irsiy bel- gilarning o’zgarishi b-n bog’liqligining aniqlanishi I. x. n. ni uzil-kesil tas- dikladi. I. x. n. rivojlana borishi tufayli bitta xromosomada joylashgan genlar bitta birikish guruhini hosil qilishi va birgalikda irsiylanishi; birikish guruxlari soni har qaysi tur uchun do- imiy bo’lib, xromosomalarning gaploid soniga teng bo’lishi; genlarning biri- kishi b-n bog’liqbelgilar xam birga- likda irsiylanishi aniqlandi. Mitoz jarayonida xromosomalarning Chalka- shuvi (krossingo-ver) genetik materi- alning xromosomalar o’rtasida qayta taqsimlani-shiga (q. Rekombinasiya), bi- nobarin belgilarning birikkan holda irsiylanishining buzilishiga olib ke- lishi mumkin. T. Morgan va b. genetic olimlarning drozofilada genlarning birikishi va krossingoverni bataf-sil o’rganishi xromosomalarning genetik xa- ritasini tuzib chikish uchun asos bo’ldi. Keyinchalik genlarning murakkab tuzil- ganligi va belgilarning irsiylanishida nuklein kislotalarttt ahamiyati ochib beriladi. Genlar joylashishi effekti (gen- larning namoyon bo’lishi ularning xro- mosomalarda joylashishiga boglikligi) ning kashf etilishi genetik material diskretli va izchilligining umumiyli- gi to’g’risidagi genetikaning eng muhim printsiplaridan birining shakllanishi- ga imkon beradi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
IRSIYATNING XROMOSOMA NAZARIYASI \u2014 irsiy omillarning xujayra xromosomalarida joylashishi haqidagi ta’limot. Bu ta’limotga ko’ra, organizm belgi va xususiyatlarining nasldan naslga o’tishi xromosomalar b-n bog’liq. I. x. n. ni dastlab nemis … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-129911","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=129911"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":129921,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129911\/revisions\/129921"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129911"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=129911"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}