Izomorfizm (izo… va Yun. morphe \u2014 shakl) \u2014 kimyoviy tarkibi va kristall strukturasi bir-biriga yaqin jinslarning o’zgaruvchan tarkibli bi- rikmalar (aralash kristallar) hosil qilish qobiliyati. I. hodisasini bi- rinchi marta 1819 y. nemis kimyogari E. Mitcherlix aniqlagan vatermin sifa- tida taklif qilgan. I. tabiiy mineral va kristallarda keng tarqalgan bo’lib, er po’stining turli termodinamik zona- larida uchraydi. Elementlarning o’zaro izomorf aralashma hosil qilishi ular atom radi-usining kattaligi, Kristal- lokimyoviy xususiyatlari (koordinasiya soni, va-lentligi, strukturasi, kri- stallanish sistemasi) va tabiiy termo- dinamik sharoitlar (t-ra, bosim, paydo bo’lgan chuqurligi va joyi)ga bog’liq. Tek- shirishlar natijasida izovalentli (bir xil valentli) va geterovalentli (har xil valentli) I.lar borligi aniqlangan. Izovalentli I. uchun olivin mi-nerali tarkibidagi oksidlanish dara-jasi teng bo’lgan Mg2+ va G’e2+ misol bo’la oladi. Birinchisi forsterit (MgSiO4), ikkin- chisi fayalit (FeSiO4) holida cheksiz I. aralashmasi hosil qilishi natijasida olivin minerali paydo bo’ladi. Plagio- klaz guruxdtsagi Sa2+ b-n Na+ kationla- rining o’rin almashishi geterovalentli I.dir. Bunda oksidlanish darajasi +1 ga teng bo’lgan Na+ kationi oksidlanish darajasi +2 ga teng bo’lgan Sa2+ katio- ni b-n o’rin almashadi. I. aralashmalari cheksiz va cheklangan bo’ladi. Cheklangan I.da elementlar o’zaro ma’lum mik- dordagina aralashma hosil qila oladi. I. Hodi-sasidan mineral, kristall va rudalar tarkibidagi elementlarning qanday hrlatda joylashganligini, shu- ningdek, sintez usulida olingan, zamo- naviy texnikada qo’llaniladigan yarim o’tkazgichlar, ferromagnetiklar, pe-zo- va segnetoelektriklar, lyumino-forlar, lazer materiallari va b.ning foydali xossalarini aniqlashda foydalaniladi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Izomorfizm (izo… va Yun. morphe \u2014 shakl) \u2014 kimyoviy tarkibi va kristall strukturasi bir-biriga yaqin jinslarning o’zgaruvchan tarkibli bi- rikmalar (aralash kristallar) hosil qilish qobiliyati. I. hodisasini bi- rinchi marta … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-130163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130163"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130175,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130163\/revisions\/130175"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}