{"id":130215,"date":"2024-06-09T12:31:21","date_gmt":"2024-06-09T09:31:21","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=130215"},"modified":"2024-06-09T12:31:24","modified_gmt":"2024-06-09T09:31:24","slug":"ilmi-iyqo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/ilmi-iyqo\/","title":{"rendered":"Ilmi iyqo"},"content":{"rendered":"\n<p>Ilmi iyqo (Arab \u2014 iyqo haqidagi ilm) \u2014 ilmi musiqiyning tar- kibiy qismi. Yaxlit va tugal nazariya si- fatida Abu Nasr Forobiyning asarlari (&#8220;Kitobul musiqa al-Kabir&#8221;, &#8220;Kito-bul iyqo&#8217;ot&#8221;, &#8220;kitob Fi ixsouliyq-o&#8217;ot&#8221; va b.)da ilk marotaba ilmiy asoslab be- rilgan va keyinchalik, Ibn Sino (&#8220;kitob ash-shifo&#8221;) va Qutbiddin ash-Sheroziy (&#8220;Durratut-toj li g&#8217;urratid-diboj&#8221;) risolalarida rivojlantirilgan. I.i. ta&#8217;limotining asosiy un-suri \u2014 naqr (nuqta, eng kichik va bo&#8217;linmas zamon) dir. Davr tarkibidagi naqrlar soni va sifati jihatidan iyqolar ikki sinfga bo&#8217;linadi: muvas-sal (ulangan, uzluksiz) va mufassal (bo&#8217;lingan, ayrilma). Har bir sinf, o&#8217;z navbatida, bir necha tur- lardan iborat. 10-a. badiiy ijodiyotida qo&#8217;llanilgan jami ritmik shakllarni Forobiy 12 asl (usul)ga asoslangan yax- lit iyqolar tizimi sifatida bayon etgan. Mazkur 12 usullar musiqiy amaliyot- da doimo yangicha badiiy estetik sifat (&#8220;vujud al-afzal&#8221;) darajasida namoyon bo&#8217;ladi. Iyqo usullariga turli ritmik, akustik, dinamik vositalar yordamida ke- rakli badiiy mazmun kiritish ma&#8217;dulot (tenglamalar) yoki tag&#8217;iyrot (o&#8217;zgartuvlar, almashtiruvlar) deb ataladi. I.i.ning ta&#8217;limoti &#8220;Forobiy jahonda birinchi bo&#8217;lib ilgari surgan geni-al goya edi&#8221; (J.D.Sava). Badiiy vaqt (&#8220;al-on&#8221;)ning yaxlitligi haqidagi Forobiyning Fi- kriga G&#8217;arbiy Evropa olimlari 20-a.ning 2-yarmidagina (Klod Levi Stross, Su- Sanna Langer va b.) etib kelishdi va tan olishdi. Ad.: Nazarov A., Forobiy va Ibn Sino musiqiy ritmika xususida (mumtoz iyqo nazariyasi), T., 1995. Abdumannon Nazarov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ilmi iyqo (Arab \u2014 iyqo haqidagi ilm) \u2014 ilmi musiqiyning tar- kibiy qismi. Yaxlit va tugal nazariya si- fatida Abu Nasr Forobiyning asarlari (&#8220;Kitobul musiqa al-Kabir&#8221;, &#8220;Kito-bul iyqo&#8217;ot&#8221;, &#8220;kitob Fi &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/ilmi-iyqo\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-130215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130215"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130225,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130215\/revisions\/130225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}