Imperializm (Frans. imperialisme) \u2014 keng ma’noda hududlarni bosib olishga, qaram qilishga, boshqa davlatlar ustidan siyosiy yoki iqtisodiy nazorat o’rnatishga qaratilgan davlat siyosati. U bir davlatning o’z hokimiyatini boshqa davlat hududida iqti-sodiy va siyosiy foyda olish maqsadida qaram aholini, asosan, harbiy vositalar yordamida ezish hisobiga amalga oshirishini an- glatadi. Imperiya, aslida, bosib olish va hukmronlik qilishning, davlatlar o’rtasidagi siyosiy raqobatning qad. shakli hisoblanadi. I. termini 19-a. 2-yarmida ingliz iqtisodchi olimi J. Gobsonning “imperializm” nomli ki- tobi (1902) chiqqanidan sung, ayniqsa, keng tarqaldi va I.ga nisbatan bir- biridan keskin farq qiluvchi fikrlar paydo bo’ldi. Liberalizm yunalishidagi olimlar (jumladan, nemis iqtisodchisi Y. A. Shumpeter) fikricha, Evropa mam- lakatlarining 19-a.dagi imperialistik ekspansiyasi kapitalistik taraqqiyot va raqobatning xususiyati emas edi, aksincha, u kapitalizmning siyosiy va iqtisodiy mohiyatiga zid bo’lgan. Shu ma’noda I. mutlaq monarxiyalar davridagi mili- taristik millatchilikning oqibati hisoblanadi. Radikal yo’nalishdagi olimlar va siyo-satchilar (jumladan, V. I. Lenin) I.ni kapitalizmning oliy va so’nggi bosqichi deya baholab, moliya kapitali huk-mronligi, iqtisodning ichki inqiro-ziga javob tariqasida chet- ga kapital chiqarish, xalqaro trestlar- ning o’sishi va er yuzining kapitalistik davlatlar tomonidan taqsimlab olini- shi b-n bog’lab tushuntirmoqchi bo’ladi. Bu fikrning xatoligini isbotlovchi na-zariyotchilarning ta’kidlashicha, I., birinchidan, tarixan kapitalizmdan ol- din keladi, ikkinchidan, imperialistik davlatlar o’rtasidagi raqobat, avvalo, iqtisodiy emas, balki siyosiy sabablar b-n bog’liqdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Imperializm (Frans. imperialisme) \u2014 keng ma’noda hududlarni bosib olishga, qaram qilishga, boshqa davlatlar ustidan siyosiy yoki iqtisodiy nazorat o’rnatishga qaratilgan davlat siyosati. U bir davlatning o’z hokimiyatini boshqa davlat hududida … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[199],"tags":[],"class_list":["post-130366","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-i-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130366","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130366"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130366\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130376,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130366\/revisions\/130376"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}