Grenlandiya \u2014 shim. Muz okeani va Atlantika okeani oralig’idagi Orol, Shim. Amerikaning shim.-sharqida. G.\u2014 dunyodagi eng katta Orol. Mayd. 2166,1 ming km2. Daniyaga karashli. Aholisi 56 ming kishi (1998), shu jumladan 44,4 ming kishi grenlandiyalik inuitlar (90% aholi Jan.-g’arbiy sohilda yashaydi). Ma’muriy markazi \u2014 Gotxob (nuk) sh. G. asosan Kanada qalqonida joylashadi bo’lib, gneys, kvarsit, marmar va granit- dan tuzilgan, usti vulkanogen cho’kindi jinslar b-n qoplangan. Grafit, marmar, mis, temir rudasi, oltin, kumush, ko’mir, qo’rg’oshin, pyx va uran konlari topilgan. G.da muz qoplamining umumiy hajmi 2,6 mln. km3. Muzlik tagining relefi g. chekkasidan o’rtasiga tomon pasaya bora- Di. Muz qoplamining o’rtacha qalinligi 2300 m, eng kalin joyi 3400 m. Muzning ustki qatlami siljib sinadi va ko’plab (yiliga 13-15 ming) aysberg okeanga tarqaladi. Sohildagi muzdan xoli er- larning eni ba’zi joylarda 200-250 km ga etadi. Sharqiy sohilda muzliklar b-n qoplangan tog’tizmalari bor. G. va butun Arktikaning eng baland nuqtasi \u2014 Gun- Byorn cho’qqisi (3700 m) shu erda. Sohilda subarktika, Arktika va dengiz iqlimi. Orol ustidan tez-tez tsiklon shamolla- ri o’tib turadi. Yanv.ning o’rtacha t-rasi janubda -7\u00b0, shim.da -36\u00b0, iyulniki Jan.da 10\u00b0, shim.da 3\u00b0. O’simliklar G.da muzdan xoli bo’lgan joylarda uchraydi. Taxm. 450 ga yaqin o’simlik turi bor. Eng Jan.da qayin, chetan, olxa, tol, shuning- dek, har xil o’tlar, 80\u00b0 sh.k.gacha bo’lgan sohilda tundra o’simliklari, shim.da mox va lishaynik o’sadi. Hayvonlardan sohilda shimol bug’usi, mushkli Qo’chqor- buqa, oq ayiq, qutb tulkisi, qutb bo’risi, lemming, qirg’oq yaqinidagi suvlarda kit, tyulen, morj va b. yashaydi. 170 tur par- randa bor. Iqtisodiy xayoti orolning muzdan xoli bo’lgan 15% sohil bo’yi qismida (342 ming km2) olib boriladi. Mehnatga yaroqli aholining 25% baliq ovlash b-n shug’ullanadi. Bir yilda 290 ming t atrofida baliq, tyulen va b. dengiz hayvonlari ovlanadi. Q. x.da qo’ychilik (22 ming bosh) va bug’uchilik (6 ming bosh) rivojlangan. Eksportining 83% ini baliq mahsulotlari, importni oziq-ovqat mahsulotlari, keng iste’- mol tovarlari, mashina va asbob usku- nalar tashkil etadi. Tashqi aloqalarni Daniya, Yaponiya, Frantsiya, Buyuk Bri- Taniya va Shvesiya b-n olib boradi. Orolni dastlab islandiyalik dengizchi Gunbyorn 875 y.da topgan. 982 y.da islan- diyalik (asli norvegiyalik) Eyrik Rauda tadqiq qilgan va uni g. (“Yashil o’lka”) deb atagan. Orol 1262 y.dan 18-a. boshi- gacha Norvegiyaga qarashli bo’lgan, 1721 \u2014 1953 y.larda Daniya mustamlakasi. 1953 y.da g. Daniya hududining bir qismi deb e’lon qilindi. 1979 y. may oyidan bosh- lab o’zini o’zi boshqarish huquqiga ega bo’ldi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Grenlandiya \u2014 shim. Muz okeani va Atlantika okeani oralig’idagi Orol, Shim. Amerikaning shim.-sharqida. G.\u2014 dunyodagi eng katta Orol. Mayd. 2166,1 ming km2. Daniyaga karashli. Aholisi 56 ming kishi (1998), shu … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-130792","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=130792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":130795,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/130792\/revisions\/130795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=130792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=130792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=130792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}