Gasprinskiy (Gaspralik) Ismoilbek (1851.21.3, Boqchasaroy yaqinidagi Ajiko’y qishlog’i -1914.11.9, Boqchasaroy) \u2014 jadidchshshk harakatining asoschisi, yozuvchi va publi- tsist. G.ning otasi Mustafo Gasprin- skiy Rossiya harbiy dvoryani (praporsh- chik) bo’lib, Yalta sh. yaqinidagi Gaspra qishlog’idan edi. G. qishloq musulmon maktabi, Oqmachit (hoz. Simferopol) gimnaziyasi va Voronejda, Moskva ka- detlik korpusida o’qidi (1864-67). Qrimga qaytgach, rus tili o’qituvchisi bo’lib ishladi (1867-70). Istanbul va Sorbonna (Parij) un-tlarida o’qidi (1871-75). Jazoir, Tunis, Misr, GRESi- yada bo’ldi. Parijda frantsuz sosialist- lari va liberallariga yaqinlashdi. Tur- kiyada yosh turklar harakati rahbarlari b-n tanishdi (1875-77). Boq-chasaroy sh. meri qilibsaylandi(1877). G. turkey xalklar tarixi va adabiyotini o’rganib, Sharq b-n G’arb olamini taqqoslash im- koniyatiga ega bo’ldi. G. “Rusiya Musul- monligi” (Simferopol, 1881) ilk risolasida Evropa tsivilizasiyasidan ko’r-ko’rona Andoza olishga qarshi chiqib, uni tanqidiy qabul qilishga, musulmon- larni ilm-fanni egallashga, texnika yutuqlaridan foydalanishga da’vat etdi. “Ovrupo madaniyatiga bir nazar muvo- zini” (istan-bul, 1885) asarida esa so- tsializm g’oyalari b-n bahsga kirishib, uning asosiy tamoyillarini shubha ostiga oldi. G. Rossiya mustamlakasida- gi barcha musulmon xalqlar maorifini tubdan isloh qilish, dunyoviy fanlar- ni o’qitish masalasiga alohida e’tibor berdi. Boqchasaroyda dastlabki “usu- li jadid” (yangi usul) maktabini ochdi (1884). Turkiston general-gubernatori N. O. Rozenbaxga musulmon maktabla- rini isloh qilishga doir loyihasini yubordi. Rad javobini olgach, 1893 y. Turkistonga o’zi keldi, Buxoro, Samar- kand, Toshkentda bo’lib, taraqqiyparvar ziyolilar b-n uchrashuvlar o’tkazdi. G. jadidchilik g’oyalarini kengroq yoyish uchun “tarjimon” (1883 y. 10 alr. dan), “millat” (1908), “bolalar ola- mi” (1908-15), “Uyg’onish” (Qohira, 1908, Arab tilida) gaz.lari, “ayollar olami” jur. (1908-10), “xa-xa-xa!\u00bb hajviy haftanomasini chiqardi. Ja- did maktablari uchun “Xo’jai sibyon” (“Bolalar muallimi”) darsligini, “Rahbari muallimin yoki muallim- larga yo’ldosh” (1898) kitobini yozdi. G. musulmon milliy ozodlik harakatining yo’lboshchisi sifatida ta- nildi. U Kavkaz, Volgabo’yi, Misr va Hindistonga borib, umummusulmonlar qurultoyini chaqirishga harakat qildi. Butun Rossiya musulmonlari 3 ta kon- gressi ishida faol qatnashdi (1905-06). Dastlabki umummusulmon siyosiy par- tiyasi “Ittifoq ul-muslimin”ni tuzish tashabbuskorlaridan biri bo’ldi (1906). “Dor ul-rohat musulmonlari” ilmiy- fantastik asari, “yuz yildan so’ng. 2000- sana” badiiy-publisistik romani, “tur- kiston ulamosi” kitobining muallifi. Ad.: Qosimov B.. Ismo- ILBEK Gasprali, T., 1992. Qahramon Rajabov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gasprinskiy (Gaspralik) Ismoilbek (1851.21.3, Boqchasaroy yaqinidagi Ajiko’y qishlog’i -1914.11.9, Boqchasaroy) \u2014 jadidchshshk harakatining asoschisi, yozuvchi va publi- tsist. G.ning otasi Mustafo Gasprin- skiy Rossiya harbiy dvoryani (praporsh- chik) bo’lib, Yalta … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-131317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131317"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131318,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131317\/revisions\/131318"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}