Gumus (lot. humus \u2014 tuproq), chi- rindi \u2014 tuproqning nisbatan barqaror, odatda, qoramtir organik birikmalari majmui; nobud bo’lgan o’simlik va hayvon organizmining biologik hamda biokimyo- viy o’zgarishi (chirishi va undan murak- kab yangi moddalarning sintezlanishi) natijasida hosil bo’ladi. G. tarkibiga organik qoldiq moddalar (oqsillar, uglevodlar, lignin, yog’lar va b.), ular- ning o’zgarishi vaqtida vujudga kelgan oraliq mahsulotlar (aminokislotalar, oksikislotalar, fenollar, monosaxarid- lar va h. k.) va guminli moddalar kiradi. G. tuproq unumdorligini ta’minlovchi eng muhim qismdir. Unda o’simlikning asosiy oziq elementlari (uglerod, azot, fosfor va b.) bor. O’simlik krldikla- rining chirishidan oddiy birikmalar vujudga keladi. Mas, mikroorganizmlar ta’sirida ulardan uglerod, karbonat an- gidrid, azot, fosfor va oltingugurt ni- tratlar xamda sulfatlar shaqlida, shu- ningdek, boshqa elementlar o’simliklar o’zlashtira oladigan birikmalar holida ajralib chiqadi. G. kaltsiy, magniy va b. kimyoviy elementlarni singdiradi hamda tuproqda ushlab turadi, tuproqning mi- neral qismini bir-biri b-n biriktirib, donadorlikni vujudga keltiradi. Bu- ning natijasida tuproqning mustahkam, suvga bardoshli tarkibi hosil bo’ladi. G.ning to’planishi har yili tuproqqa tushadigan organik qoldiqlar (ildiz) ning miqdori, ularning biologik hamda kimyoviy o’zgarishi va tuproq mikro- florasi xarakteri (zamburug’li, bak- teriyali, anaerob yoki aerobligi) b-n belgilanadi. G. birikmalari va ular- ning tuproqda tarqalishi tuproq ti- pining muhim belgisi qisoblanadi. Ergash Ziyamuhamedov.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gumus (lot. humus \u2014 tuproq), chi- rindi \u2014 tuproqning nisbatan barqaror, odatda, qoramtir organik birikmalari majmui; nobud bo’lgan o’simlik va hayvon organizmining biologik hamda biokimyo- viy o’zgarishi (chirishi va undan … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[210],"tags":[],"class_list":["post-132384","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-g-harfi-2","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.0","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132384","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132384"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132384\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132392,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132384\/revisions\/132392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}