{"id":133003,"date":"2024-06-14T21:14:42","date_gmt":"2024-06-14T18:14:42","guid":{"rendered":"https:\/\/milliycha.uz\/?p=133003"},"modified":"2024-06-14T21:14:42","modified_gmt":"2024-06-14T18:14:42","slug":"tojikiston-depressiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/tojikiston-depressiyasi\/","title":{"rendered":"Tojikiston depressiyasi"},"content":{"rendered":"\n<p>Tojikiston depressiyasi \u2013 Hisor-olay, Pomir va Hindukush tog&#8217;lari orasidagi tektonik botiq. Mezozoy, paleogen va neogen cho&#8217;kindilari bilan to&#8217;lgan. T. D. HisorOlay tog&#8217;tizmasi janubida, Uzbekistan, Tojikiston, Afg&#8217;oniston hududlarida joylashgan. G&#8217;arbda Ko&#8217;hitang, Sharqda Pomir, Jan. da Hindukush va bandi Turkiston tog&#8217;larigacha cho&#8217;zilgan. Orografik jihatdan 2 qismga bo&#8217;linadi. Shim. qismida Hisor vodiysi, Jan. qismida Tojikistonning past va o&#8217;rtacha balandlikdagi tizmalari o&#8217;rin olgan. Hisor vo-diysi Hisor tizmasining Jan.dan boshlanib, Jan.g&#8217;arbda Bobotog&#8217;tizmasigacha cho&#8217;zilgan. T.D.ning zamini tokembriy jinslari, paleozoy\u2014quyi triasning terrigenkarbonat, vulkanik cho&#8217;kindi va intruziv jinslaridan tarkib topgan. Strukturasi mezokaynozoyda jiddiy o&#8217;zgarmagan. Neogen oxiri \u2014 antropogen boshlarida bukilma hamda ko&#8217;tarilmalar dislokasiyaga uchragan va murakkab burmali Tojikiston vigrasiyasi vujudga kelgan. Mezokaynozoy jinslaridan neft, tabiiy gaz, yonuvchi slanes, toshtuz, qurilish materiallari konlari topilgan. Kuchli zilzilalar, tabiiy geografik jarayonlar (tog&#8217;qulashi, surilmalar, sel) sodir bo&#8217;lib turadi. Iqdimi keskin kontinental, qishi iliq, yozi issiq. Yanv.ning o&#8217;rtacha trasi -6\u00b0 dan 3,6\u00b0 gacha, iyulniki 23,2\u00b0 dan 32,4\u00b0 gacha, eng baland t-ra 49,5\u00b0. Yillik yog&#8217;in 119-154 mm, tog&#8217;larda 700 mm gacha. Yirik daryolari: Panj, Vaxsh, Kofarnihon, Qizilsuv, Surxondaryo, Qunduz, Bo&#8217;z. Tuprog&#8217;i allyuvialo&#8217;tloq va b. tuproklar. Subtropik cho&#8217;l, chala cho&#8217;l, tog&#8217;dasht, o&#8217;rmon, o&#8217;tloqdashtli erlarda efemer, shuvoqefemer, buta, archa, baland bo&#8217;yli o&#8217;tlar o&#8217;sadi. Hayvonlardan bo&#8217;ri, tulki, bug&#8217;u, qamishzor mushugi, g&#8217;ar xil ilonlar, qushlar yashaydi. Qazilma boyliklardan neft, gaz, tuzlar, ko&#8217;mir, qurilish materiallari, mineraltermal suv manbalari bor. Ingichka tolali paxta etishtirish, bog&#8217;dorchilik, tokchilik, subtropik o&#8217;simliklar uchun iqlim sharoiti qulay. Gidrotexnik inshootlardan GES, suv omborlari (Norak, Jan. Surxon) qurilgan, tunnel barpo etilgan, Palangdara (Tigrovaya balka), Ramit, Dashti jush kabi qo&#8217;riqxonalar tashkil etilgan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tojikiston depressiyasi \u2013 Hisor-olay, Pomir va Hindukush tog&#8217;lari orasidagi tektonik botiq. Mezozoy, paleogen va neogen cho&#8217;kindilari bilan to&#8217;lgan. T. D. HisorOlay tog&#8217;tizmasi janubida, Uzbekistan, Tojikiston, Afg&#8217;oniston hududlarida joylashgan. G&#8217;arbda Ko&#8217;hitang, &hellip; <a href=\"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/tojikiston-depressiyasi\/\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[187],"tags":[],"class_list":["post-133003","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-t-harfi","entry"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"kr","enabled_languages":["uz","kr","ru"],"languages":{"uz":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"kr":{"title":false,"content":false,"excerpt":false},"ru":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133003","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133003"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133003\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133004,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133003\/revisions\/133004"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/99837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133003"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133003"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/milliycha.uz\/kr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133003"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}